'Ik had er vrede mee dat dit boek er niet meer zou komen'

succesdebuut | interview | Gedesillusioneerd liet Nathan Hill tien jaar geleden zijn droom varen om ooit een gevierd schrijver te worden. Maar met zijn onlangs verschenen debuutroman 'De Nix' verbaast hij lezers, critici en vooral zichzelf.

Schrijven werd als tuinieren voor Nathan Hill. Elke dag een uurtje aandacht, soms twee. Dat tuintje groeide, zo'n negen jaar, langzaam, zeker, tot een imposante debuutroman die wordt geprezen als ongeveer het beste wat de Amerikaanse literatuur dit jaar heeft voortgebracht. Hij is er zelf ook wel verbaasd over. Tien jaar terug had de schrijver zijn droom om ooit nog een boek te publiceren eigenlijk gedesillusioneerd opgegeven.

Inmiddels wordt de stilistische veelzijdigheid van de 40-jarige auteur vergeleken met David Foster Wallace, zijn humoristische observatievermogen met Tom Wolfe, zijn thematische reikwijdte met John Irving - die op zijn beurt Hill weer vergeleek met Charles Dickens.

Er is dus wel wat aan de hand met dat boek. Dat komt bovenal doordat er heel erg veel in zit. Met haast 700 pagina's is het een lijvige roman, maar zware leeskost wordt het nimmer. Het is coherent, ondanks tal van personages met allemaal hun eigen besognes. O ja, ook staat er ergens een zin van elf pagina's, en is een ander hoofdstuk opgeschreven als deconstructie van argumentatietechniek.

Maar bovenal verweeft Hill veel thema's met elkaar. Zowel actueel (mediahysterie, sociale media, feitenvrije politiek, gameverslaving) als historisch (de tweede Irakoorlog, de protestbeweging in de jaren zestig, de teloorgang van de Amerikaanse maakindustrie) en universeel (verlies, vriendschap, onbeantwoorde liefde). In het kort: het boek gaat over de relatie tussen de licht misantropische schrijver Samuel Andresen-Anderson en zijn verdwenen moeder Faye.

Klopt het dat Samuel Andresen-Anderson nogal op Nathan Hill lijkt?

"Er zijn zeker overeenkomsten. Samuel is docent creatief schrijven, net als ik. Hij speelt veel computerspelletjes, en er was een periode in mijn leven waarin ik veel games speelde. Hij zit er nogal mee dat zijn schrijfcarrière in het slop zit, ook ik heb daar flink mee geworsteld. Maar ik heb veel aangedikt om er een roman van te maken. Mijn moeder bijvoorbeeld is geweldig, heus waar, en ik had altijd een goede band met mijn studenten. Maar dat levert geen goed drama op. Dus is Samuel nogal boos, op zijn studenten en op het leven."

De Amerikaan Hill is een vrolijk verteller, bescheiden ook, met een ongeschoren, jeugdige uitstraling. Hij vraagt nieuwsgierig naar Amsterdam, waar hij voor het eerst is, om interviews te geven over De Nix. Hij antwoordt uitgebreid, bedachtzaam doch snel: er is dan ook veel om over te praten.

Zoals nóg iets wat in De Nix zit: dat snuifje Noorse mythologie, waaraan Hill de titel van het boek ontleende. Nix is de Duitse naam van de watergeest Nokken, die door het aannemen van verschillende gedaantes kindertjes meelokt de diepte in, een wisse dood tegemoet. Hill was al een tijdje met het boek bezig toen hij op het Scandinavische spookverhaal stuitte. "Ik realiseerde me dat de moraal van het sprookje thematisch resoneert met alle personages in het boek. Waar je het meest van houdt, kan je het meeste beschadigen."

In 2004 verhuisde Hill als 27-jarige naar New York. Met een hoofd vol ambitie en een laptop vol verhalen. Hill dacht het wel eventjes te zullen maken in de grote stad, maar de werkelijkheid bleek, zoals wel vaker, nogal weerbarstig. Die laptop werd gestolen, blut en wonend in een schoenendoos bleek New York anders dan hij zich had voorgesteld.

"Ik had een hoop onrealistische verwachtingen van hoe het was om schrijver te zijn. Het klinkt nu belachelijk, maar ik had het idee om een bepaald soort verhaal te schrijven, voor een bepaald soort tijdschrift, dat een bepaald soort publiek zou trekken en uiteindelijk bij een bepaald soort uitgeverij zou belanden. Die zouden me dan mee uit lunchen nemen om me een boekcontract te geven. Maar als je schrijft om indruk te maken, is het geschrevene vaak niet zo indrukwekkend.

"Na een paar jaar verhuisde ik naar Florida, om les te gaan geven. Ik schreef niet zo veel meer en ik had al deels geaccepteerd dat ik nooit die roman zou publiceren. Eigenlijk was dat een goed gevoel. Toen ik ophield met schrijven om het schrijven, werd het veel beter."

U was erachter gekomen wat uw Nix was.

"Dat ik faalde als schrijver deed extra veel pijn, omdat ik het zo graag wilde. Ik had mijn omgeving jarenlang vertelt dat ik schrijver wilde worden. Die mislukking was een behoorlijke vernedering."

Was uw gameverslaving een vorm van escapisme?

"Absoluut. Nadat ik voldoende geld bijeen had geschraapt en een nieuwe computer kon kopen, vertelde een vriend me over een game. Ik was nogal eenzaam en gedeprimeerd, en via het spel kon hij een oogje op me houden. 'World of Warcraft', ik had er nog nooit van gehoord. And I really, really loved it.

"Het was meer dan escapisme. Ik wist in die periode niet wat ik met mijn leven aan moest. Maar in dat spel maakte ik vrienden. Ik had controle, ik had een doel, en doordat ik er steeds beter in werd, voelde ik de waardering van medespelers. Die kracht van games moet je niet onderschatten. Het hielp me door een moeilijke periode in mijn leven.

"Maar dat lukte alleen door er heel veel tijd in te stoppen. Het hield me weg van de rest van mijn leven. Ik hield ervan en ik haatte het."

Klinkt als uw romanpersonage Pwnage.

"Klopt. Hij vindt het moeilijk om ermee te stoppen, want hij haalt al zijn betekenis uit dat spel. Ik gamede denk ik een jaar of drie, vier. Ik realiseerde me dat ik er echt veel tijd mee verdeed, maar toen ik ging minderen, werden mijn online vrienden snel beter, terwijl mijn avatar stagneerde. Op een gegeven moment stopte ik er helemaal mee."

Wat was de naam van uw avatar?

Hill lacht. "Dat ga ik je niet vertellen. Dan kun je namelijk opzoeken hoeveel uur ik aan World of Warcraft heb gespendeerd."

Er zitten meer 21ste-eeuwse thema's in het boek. De studente Laura Pottsdam zoekt bevestiging in een app genaamd iFeel, die gebruikers vijftig instant-emoties biedt om op elkaar te reageren. Begrijp Hill niet verkeerd, de schrijver vindt Twitter en Facebook geweldige kanalen om in contact te staan met zijn publiek. "Maar er zijn grenzen aan wat we ermee kunnen uitdrukken. Omdat we op Twitter maar 140 karakters mogen gebruiken, wordt het heel lastig om iets als nuance of context aan te brengen. Je moet dus aannemen dat je publiek die context al kent. En als je dat doet, tweet je dus alleen voor mensen die al denken zoals jij. En jij volgt ook alleen maar mensen die hetzelfde denken. De onzichtbare hand van Twitter duwt je een bepaalde richting op. In de VS woedt nu een discussie over deze filter bubble: dat je online alleen dingen leest waar je het al mee eens bent. Dat wilde ik in het boek met die app iFeel nog wat letterlijker nemen. Ook weer door het te overdrijven."

Zo'n app, Noorse mythologie, games - als er uit al die lovende recensies een aanmerking op uw boek te halen valt, is het wel dat u er zo véél in heeft willen stoppen.

"Het schrijven was een slordig proces. Ik had van tevoren geen plan waar het zou eindigen, ik schreef alleen nog maar voor mezelf, aanvankelijk allemaal losse, korte verhalen. Toen ik besloot er een boek van te maken, dacht ik aan 400 pagina's genoeg te hebben. Maar de roman werd een filter waardoor ik naar de wereld keek. Er gebeurde iets, en ik dacht, kan ik dat gebruiken in De Nix? Ik was me ervan bewust dat er veel in ging. Maar alles wat in het boek zit, zit erin met een reden."

Wanneer bedacht u het personage gouverneur Packer?

"Acht jaar terug." Hill grinnikt. "Dus nee, Donald Trump had ik toen niet in gedachten. Ik wilde een populistische politicus die zo extreem was, dat het absurdistisch zou worden. Trump is eigenlijk nog absurder dan Packer. En ik vond mezelf al te ver gaan."

Is het niet om cynisch van te worden, dat iets dat u als karikatuur in het boek hebt gestopt, nu bewaarheid wordt?

Hij lacht. Hij zucht. "Ik probeer niet te cynisch te worden. Zoals veel mensen was ik erg verrast, en geschokt, doordat de peilingen er zo ver naast zaten. Ik denk dat niemand het verwachtte. Ik gok dat Trump het zélf niet eens verwachtte.

"Pwnage haalt zijn levensfilosofie uit de game: hij ziet alles in het leven als obstakel, vijand, puzzel of valstrik. En veel van mijn landgenoten zien elkaar nog steeds als vijanden. Net als in 1968: alle demonstrerende studenten dachten toen dat politieagenten fascisten waren, alle agenten dachten dat de studenten stinkende hippies waren. Datzelfde gebeurt nu ook. Veel mensen op links zien Trump-stemmers als misogyne, racistische white supremacists. Maar dat is intellectueel lui. Want daarmee hoef je geen enkele empathie voor ze op te brengen. Dat helpt niet."

Oók in uw boek: het vermogen van de media om kleine relletjes totaal buiten proporties op te blazen.

"CNN gebruikte vijf minuten aan zendtijd om een gebeurtenis te verslaan, en vervolgens acht uur om te filosoferen wat dat voor de verkiezingscampagne betekende. Op zo'n moment loopt de televisiejournalistiek compleet uit de rails. Want, zoals de peilingen lieten zien: ze hebben geen idee. En ik ook niet. Dus in plaats van cynisch te worden, probeer ik me open te stellen voor anderen.

"Het doet me denken aan iets dat ook in het boek zit. Iets wat echt is gebeurd in 1968, toen Walter Cronkite verslag deed van de studentenrellen tijdens de Democratische conventie in Chicago. Cronkite vertelde op televisie hoe Chicago aanvoelde als een politiestaat en dat agenten bruut geweld gebruikten tegen de grotendeels vreedzaam demonstrerende studenten. Televisiezender CBS kreeg toen allemaal boze telefoontjes, van kijkers die klaagden dat Cronkite geen idee had waar hij het over had. Mensen, duizenden kilometers verderop, gingen vertellen hoe het zat, terwijl Cronkite er middenin stond.

"Dat is precies wat er nu aan de hand is in de VS. Dus, inderdaad, het boek bevat heel veel dingen, maar hopelijk slaat het allemaal ergens op."

WIE IS NATHAN HILL?

Nathan Hill (40) is Amerikaans romanschrijver, die in augustus debuteerde met 'The Nix'. De roman wordt inmiddels in 22 talen vertaald en het productiebedrijf van regisseur J. J. Abrams gaat het boek bewerken voor een televisieserie. Hill werd geboren in Cedar Rapids, Iowa, maar had een rondreizende jeugd: zijn ouders verhuisden vaak wegens het werk van zijn vader, die supermarktmanager was. Hill studeerde Engels en journalistiek, en voltooide een master creatief schrijven aan de Universiteit van Massachusetts. Voor zijn debuutroman verscheen, doceerde hij creatief schrijven en literatuur. Hill woont met zijn vrouw in Naples, Florida.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden