Ik geloof Verhagen niet

Een politicus moet het hebben van zijn overtuigingskracht en zijn geloofwaardigheid. Dat is een open deur zo breed als die van de Sint Pieter. Je zou dus verwachten dat de politici die het 'gezicht' van een partij zijn, die eigenschappen niet alleen binnenskamers voldoende bezitten, maar ook het publiek kunnen winnen. Ze moeten goede en oprechte acteurs zijn. Een man als Hans van Mierlo was het schoolvoorbeeld van een politicus in wie alles samenviel. Hij had kennis van zaken, hij had een visie en hij was een groot acteur. Zo'n politicus doet alle vooroordelen tegen de politiek voor even verdwijnen.

Bij de meeste politici schort er hier en daar wat aan. Dat neem ik ze niet kwalijk, want het is een moeilijk vak. Niet iedereen kan excelleren. De meesten blazen aardig hun partijtje mee op hun eigen, bescheiden plekje, vervuld van eigen, kleine ambities. De politieke partijen doen uiteraard hun best als eerste man of vrouw iemand te vinden die in alles uitblinkt. Ze zijn niet altijd voorhanden. Je geeft ze niettemin het voordeel van de twijfel en de kans om te leren. Femke Halsema had het niet makkelijk na het vertrek van Rosenmöller, maar ze deed het uiteindelijk voortreffelijk. Zo geloof ik ook in Jolande Sap. Agnes Kant redde het niet na Jan Marijnissen. Kijk nu eens naar Emile Roemer. Met Brabantse bonhomie voert hij een consistente en herkenbare oppositie, dichtbij de taal van de mensen die hij vertegenwoordigt. Wouter Bos was een talent, zij het voor sommigen te glad. De PvdA gokte op het burgemeestersimago van Job Cohen, maar een kind kon al meteen zien dat de rol van partijleider andere kwaliteiten vergt. Pechtold van D66 heeft destijds de strijd om het leiderschap gewonnen van Lousewies van der Laan (hoe zou het daar toch mee gaan?) en dat was een prima keus. Over de VVD hoeven we het nauwelijks te hebben: Mark Rutte heeft Rita Verdonk naar de vergetelheid gespeeld.

Maar nu het CDA. Jan Peter Balkenende was misschien goed in kleine gezelschappen, maar had weinig charisma voor een groot publiek. Dat kan hij niet helpen. Het hinderde wel de ambities van het CDA. Zijn rol werd overgenomen door Maxime Verhagen, toen de gedoodverfde kroonprins Eurlings zogenaamd voor het stichten van een gezin en de KLM koos. Ik heb mij altijd afgevraagd wat er in de CDA-achterkamers eigenlijk is gebeurd. Ik vermoed dat de Talleyrand-kwaliteiten van Verhagen daar een rol in hebben gespeeld. Voor ze het wisten, zat het CDA met een politicus die uitblinkt in machtsdenken, maar die op de Mierlo-meetlat bedroevend slecht scoort. Bij alles wat hij zegt zie je een geheime agenda eronder uit piepen, als bij een schurk in een B-film. De peilingen wijzen het uit. Het CDA verliest nog meer dan de PvdA.

Om dat tij te keren hield Verhagen een toespraak over het populisme. De speech is zo abominabel geschreven dat een docent Nederlands er zuchtend een onvoldoende voor zou hebben gegeven. De leraar maatschappijleer zou de opdracht hebben verstrekt nog eens goed na te denken over wat hij nu eigenlijk wilde zeggen. En de leraar geschiedenis had toelichting gevraagd op de zin: 'Het volk kan ook ontsporen; denk aan de manier waarop Socrates en Jezus ter dood werden veroordeeld'.

De speech lag in een rare kronkel. Om het kabinet bijeen te houden moet hij Wilders naar de mond praten, maar om het CDA te redden moet hij Wilders juist tegenspel geven. Dat laatste doet hij zonder bokshandschoenen. Het is meer een aai dan een tik. Emoties kan hij niet authentiek uiten omdat hij juist gewend is emoties te manipuleren. Op het roemruchte CDA-congres van vorig jaar werd dat pijnlijk duidelijk. Vergelijk nog eens het optreden van Verhagen met dat van de imposante Hannie van Leeuwen. Het lijkt me verstandig als Verhagen na zijn 'tour of duty' in dit kabinet de politiek verlaat. Nu meteen mag ook. Het CDA verdient een geloofwaardiger leider.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden