'Ik geloof nog steeds dat socialisme kan werken' 25 jaar na de Muur

Anke Domscheit-Berg (46) vindt het verenigde Duitsland net zo onvrij als de DDR, waarin ze opgroeide. Zondag viert Berlijn de val van de Muur - dan precies 25 jaar geleden. In aanloop naar de herdenking blikt dagelijks een betrokkene terug.

"Bang was ik altijd, manifesten schrijven is gevaarlijk. Maar na het verbod in november 1988 op het Russische tijdschrift Spoetnik, dat de vrije geest van glasnost had, zette ik me voorgoed over mijn angst heen. Een open tegengeluid, dat was nodig. Op mijn oude schrijfmachine tikte ik een officieel bezwaar tegen het Spoetnik-verbod. Ik stuurde het naar de minister en naar de persafdeling van de DDR. Die dag kreeg ik een Stasi-dossier.

Het was woensdagmiddag 20 september 1989 toen ik het reisbureau binnenstapte. Ik had een afspraak, dacht ik. Maar in een grauw kamertje ergens achter wachtte de Stasi.

"Jouw vader is de enige thuis die geld verdient, toch?", vroegen ze. "Hoe zou dat zijn voor een dochter van 21 jaar om verantwoordelijk te zijn voor een gezin zonder geld, zonder eten?"

Ondanks hun dreigementen weigerde ik te spioneren voor de Stasi. De volgende ochtend werd ik om half acht ergens buiten de stad verwacht. Er stond één auto. De Stasi-man trok me de auto in, vergrendelde de deur, scheurde weg.

Doodsangsten had ik, maar ze wilden me alleen maar bang maken. Daarom kwamen ze ook in mijn huis, haalden mijn bureau overhoop, lazen brieven. Dat ging echt niet zoals in de film 'Das Leben der Anderen'. Geen waterdamp om enveloppen open te maken. Nee, opengescheurd. Je zou weten dat ze geweest waren.

Met de val van de muur is niet alles veranderd. De overheid weet nu ook alles van ons. Zeg drie keer terrorist of bom aan de telefoon en je staat voorgoed in een of andere database.

Het kapitalisme is een dodelijk systeem, dat vond ik altijd al. In Bangladesh sterven vrouwen terwijl ze onze kleren naaien. Iedere dag sterven er mensen die naar ons op weg zijn, omdat wij ze hier niet willen. Dat is totalitair. Zonder mijn leven in de DDR had ik dat waarschijnlijk niet zo gezien. Toch geloof ik nog steeds in een socialisme dat kan werken, met vrije verkiezingen en vrij reizen.

De wereld zien, dat was altijd mijn droom. Op 9 november 1989 zat ik op mijn kamer. Op de radio hadden ze het over vrij reizen. Snel pakte ik mijn kleine zwarte recorder uit de kast. Hoorde ik dat goed? Ik nam het nieuws op en tikte het woord voor woord uit op mijn schrijfmachine. Ik was blij, verdrietig, bang.

Mijn eerste bezoek aan West-Berlijn was fantastisch. Ik at voor het eerst een pizza calzone en dronk een glas Chianti Rosso. Viva la Vita, Viva l'Amore, schreef ik die avond in mijn dagboek.

Dat is nu niet meer zo. Ik voel me weer net als in de DDR-tijd. Gevangen in een systeem."

undefined

Anke Domscheit-Berg

Geboren 17 februari 1968, Müncheberg, Duitsland

Studie tot 1991: Toegepaste Kunst in Schneeberg

Studie 1993 tot 1996: International Business Administration in Duitsland en Engeland

Werkte bij McKinsey, Accenture en Microsoft

Oprichter en directeur van Opengov.me en Fempower.me

Tot vorige maand actief in de Duitse Piratenpartij

Haar man, Daniel Domscheit-Berg, was lange tijd de rechterhand en woordvoerder van WikiLeaks-oprichter Julian Assange

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden