Opinie

Ik geloof in christelijke politiek

Willem Aantjes lest de dorst na zijn toespraak op het CDA-congres in 1975. Het applaus is van Frans Andriessen Beeld ANP
Willem Aantjes lest de dorst na zijn toespraak op het CDA-congres in 1975. Het applaus is van Frans AndriessenBeeld ANP

Zetelverlies van het CDA is vervelend, maar zeker niet de genadeslag. De samenleving is op zoek naar het nieuwe verhaal. De christen-democraten hebben het.

Vorig weekend was ik op Vlieland bij het festival 'Into the Great Wide Open'. Een feest om bij dat muziek- en kunstfestival te zijn. Op het festival was ook een bijeenkomst waar Bas Heijne sprak. Hij is niet alleen een begenadigd columnist van NRC Handelsblad, maar ook overtuigend in zijn verbale analyse. Aan een stampvolle tent, met nagenoeg allemaal jonge mensen ademloos aan zijn lippen hangend, gaf hij mee, dat de verkiezingen van vorige week woensdag "niet de oplossingen gaat brengen; we zitten in een identiteitscrisis die deze dag overstijgt".

We zijn in de naoorlogse tijd opgegroeid met een 'dat nooit meer'-gevoel, met als gevolg een 'onbegrensde empathie en een enorme maatschappelijke bevlogenheid'. Deze grote betrokkenheid van burgers is vervolgens ondergebracht in instituties en/of politieke structuren. Het is geprofessionaliseerde empathie geworden, die de burger in zekere zin heeft verweesd.

"We zullen de grote idealen moeten heruitvinden", aldus Heijne. "Of anders geformuleerd: de crisis kan alleen en vooral opgelost worden als we weer open staan voor gedurfde, gedroomde verhalen. We hebben nieuwe perspectieven nodig die ons over de institutionele burn-out heen kunnen tillen. Die ons het zicht bieden op hernieuwde maatschappelijke bevlogenheid van burgers zelf."

Heijnes woorden kwamen aan. Al in 1975 heb ik mij laten inspireren door Willem Aantjes, medegrondlegger van het CDA. Tijdens het oprichtingscongres sprak hij over de noodzaak van christelijke politiek. Een visionaire, indringende toespraak waarbij hij appelleerde aan de vraag: 'Mens, waar ben je, aan welke kant sta je in de problemen van de wereld?'. Deze vraag en de analyse van deze ziener hebben mij bij het CDA gehouden en de betekenis van christen-democratische politiek vormgegeven.

Natuurlijk was er in de afgelopen jaren de twijfel, over concreet beleid, de keuzes die werden gemaakt. Mijn opvatting over de samenwerking met de PVV heb ik nooit onder stoelen of banken gestoken: de partij verkocht haar ziel en nam afstand van de kernwaarden waar ze altijd voor wilde staan. Het heeft de partij aan de rand van het ravijn gebracht. Tot deze week heeft het spanningen opgeroepen, immers er was in de bestuurlijke top stevige discussie over wel of geen regeringsdeelname, terwijl deze vraag tot op heden niet aan de orde is. Het is een metafoor voor de staat van de partij. Discussie voeren over niet gestelde vragen.

In de Volkskrant van zaterdag 8 september bepleit Jonathan van het Reve dat het CDA de 'electorale genadeslag moet worden toegebracht'. Het geloof hoort niet in de politiek, zoals het 'geloof in kabouters daar ook niet thuis hoort'. Het is volgens de schrijver allemaal maar vaag gedoe, gebaseerd op een 'raar boek' in een 'zompig spiritueel gebied'.

Er is veel te zeggen over de kortzichtige analyse van Van het Reve. Hij doet 'gelovigen', die elkaar vonden in het CDA ernstig tekort. Hij gaat in ieder geval voorbij aan het feit dat geïnspireerde christen-democraten een grote bijdrage hebben geleverd aan het welvaren van ons land. Die verworvenheid is niet exclusief te danken aan liberalen en sociaal-democraten die overigens ook hun eigen geloof hebben in (ongebreidelde) marktwerking, of de (dominante) rol van de overheid, die als Moedertje Staat verondersteld wordt onze problemen op te lossen.

Willem Aantjes heeft voor mij uitgestippeld waar het bij christelijke politiek om gaat. "Hongerigen voeden, dorstigen te drinken geven, vreemdelingen huisvesten, naakten kleden, zieken en gevangenen bezoeken." Hoezo vaag? Hoezo raar?

Het CDA is vorige week een aantal zetels kwijt geraakt. Vervelend, maar niet onoverkomelijk. Is het de genadeslag? Nee, zeker niet. En dat is maar goed ook. Naar mijn stellige overtuiging zijn velen op zoek naar een nieuwe politieke stip aan de horizon. Het grote politieke ideaal organiseert zich vast en zeker rondom het heruitvinden van de maatschappelijke bevlogenheid waar Heijne op doelt. En het is vooral de christen-democratie die in staat is daar een goed antwoord op te geven, geïnspireerd door een oeroude traditie, vol met rituelen en grote wijsheden.

Geloof in christelijke politiek is daarom niet iets dat bij het oud vuil hoort te worden gezet, maar juist het omgekeerde is nodig. Daarom voorspel ik dat de christen-democratie een gezonde toekomst tegemoet kan gaan. Zeker, die zal steen voor steen weer moeten worden opgebouwd en dat zal als vanzelfsprekend tijd vragen. En zeker is ook dat dit nieuwe beelddragers vraagt. Mensen die in staat zijn het oude verhaal in nieuwe, eigentijdse woorden te communiceren. De samenleving is op zoek naar het nieuwe verhaal. De christen-democraten hebben het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden