'Ik geloof dat ik heel graag arts zou willen zijn'

interview | De carrière van Monique van de Ven begon als Olga Stapels in 'Turks fruit'. Nu, 40 jaar later, is zij voor het tweede seizoen op tv te zien als de Vlielandse huisarts Deen. 'Maria heeft een vak dat ik bewonder.'

Daar rijdt ze, in galop over het lege strand van Vlieland. Blauwe lucht, woeste zee, stoere vrouw op glanzend paard. De tv-serie 'Dokter Deen' begint als een ode aan een nostalgisch land, waarin dokters nog gewoon uitrukken om de zieken te helpen. "We hebben er allemaal enorme behoefte aan dat er voor ons gezorgd wordt", zegt hoofdrolspeelster Monique van de Ven (61). "Dokter Deen is een huisarts die iedereen kent, die je kinderen kent. De serie is veilig, overzichtelijk, mensen komen erbij tot rust."

Dat ze massaal blijven kijken, komt natuurlijk ook door Van de Vens duurzame populariteit. Wie zag haar niet als de onbevangen Olga in 'Turks fruit' (1973), uitgeroepen tot de beste Nederlandse speelfilm ooit, de paukeslag waarmee haar carrière begon? En daarna - nuchter en naturel - in tientallen rollen, als dierenarts in 'Iris', schaakkoningin in 'Lang leve de koningin' of politieagente in 'Spangen'? "Mensen volgen me al veertig jaar", weet de actrice. "Ze denken: met haar voelen we ons vertrouwd."

Het succes van 'Dokter Deen' is de aanleiding voor een gesprek in een Blaricums café. Daar vertelt Van de Ven over Vlieland, waar zij en haar man Edwin de Vries een vakantiehuis bezitten. Over draaidagen bij regen en wind, over repetities met een crew die tot één grote familie is verbroederd, over de drie jonge acteurs die in de serie haar kinderen spelen. "Allemaal heerlijk."

U heeft eerder gezegd: "Maria Deen is iemand die ik zou willen zijn." Wat heeft zij dat u niet heeft?

"De serie is op mij geschreven, er zit heel veel van mij in. Maar Maria heeft een vak dat ik bewonder. Ik heb altijd heel graag voor mensen willen zorgen. Ik zie mezelf ook als een Florence Nightingale-achtig iemand."

Hoe zorgt u voor anderen?

"Ik heb interesse en een luisterend oor, ik heb goed in de gaten hoe het met anderen gaat. Als het slecht weer is, bel ik mijn oude buurman om te vragen of ik iets voor hem kan doen. Daar denk ik dus altijd over na.

Maria Deen heeft die zorgzame kant ook, maar zij heeft die in haar vak omgezet. Ik geloof dat ik heel graag arts zou willen zijn."

Slaat u 'arts' hoger aan dan 'actrice'?

"Kijk, ik heb de enorme mazzel dat ik al 41 jaar heerlijk aan het werk ben. Ik heb natuurlijk een heel fijne plek in de Nederlandse samenleving gekregen. Ik ben niet voor niets actrice geworden en geen arts. Maar de rollen waarin ik me lekker voel, zijn wel vaak artsen- of dierenartsenrollen. Omdat ik daarin iets voor mensen kan betekenen, ook al is het maar in een rol, begrijp je?"

Wat zit er van u als moeder in Maria Deen?

"Het grappige is: de drie kinderen in de serie zijn in het echt ook een beetje mijn kinderen. We hebben veel contact, vorige week hebben ze nog bij ons gegeten. We zijn heel close, ze zien mij ook als een soort moeder. Ik heet voor hen Moma."

Wat voor moeder bent u voor ze? Wat geeft u ze?

"Ik zit er altijd bovenop, ik hou zielsveel van ze, maar wat ik in mijn kop heb, heb ik niet in mijn kont. Ik wil dat ze gedisciplineerd zijn, naar me luisteren. Ik ben, denk ik, een liefdevolle, strenge moeder. Ik kan ontzettend verwennen en heel veel voor mijn kind over hebben, maar je mag niet een bepaalde grens overgaan.

Ik hou heel erg van etiquette: kinderen moeten weten hoe het hoort en empathie ontwikkelen. Ik heb mijn eigen zoon Sammie er altijd op gewezen dat er ook nog andere mensen zijn, dat hij daar interesse voor moet tonen. Dat hij niet bij vrienden van ons binnenkomt en alleen maar zegt: "Hai Jet, hai Hendrik" en dan doorloopt naar de televisie en na drie uur weer "Dahaag"en dat was het dan. Daar was ik altijd heel streng in. Vanaf zijn negende heb ik Sam conversatieles gegeven: 'Als je binnenkomt zeg je: Hé hallo, hoe gaat het, hebben jullie een leuke vakantie gehad?'"

Kreeg hij het onder de knie?

"Ja zeker. Op een gegeven moment ging hij uit zichzelf vragen stellen aan die vrienden van ons. We hebben echt een zaadje geplant. Hij werd er een leuk kind van, met een luisterend oor. Op school kwamen alle kinderen naar hem toe om te praten. Nu studeert hij psychologie en dat is helemaal wat voor hem."

Lijkt u op uw eigen moeder?

"Ja. Mijn moeder was een heel onafhankelijke vrouw. Dat heb ik van haar geleerd en ook aan Sammie doorgegeven: altijd onafhankelijk blijven. Altijd zelf een volwaardig mens zijn. Alles wat daarbij komt aan liefde is meegenomen, maar eerst moet je zelf honderd procent zijn.

Mijn moeder was een alleenstaande moeder met drie kinderen; mijn vader was jong overleden. Ze heeft altijd gewerkt, een leuk leven geleid, zich nooit laten stoppen door wat andere mensen zeiden. Ze reed met ons in een deux chevauxtje heel Europa rond, zo leuk, maakte van alles iets positiefs. Haar krachtige voorbeeld heeft me vaak geholpen in mijn leven."

Maria Deen is u op het lijf geschreven. Dat geldt niet voor de rollen die u speelt in de film 'Daglicht' en de tv-serie 'Doris'. Dat zijn nare, gemene vrouwen.

"Dat is zo leuk aan ouder worden: ik ben nu eindelijk aangekomen bij de moederrollen, die minder om uiterlijk draaien en meer inhoud hebben. Die vallen nou eens niet samen met Monique van de Ven, de sympathieke en aardige vrouw bij wie iedereen zich lekker voelt. Ik speel nu vrouwen met complexe problemen, die een heel leven achter zich hebben. Dat ik nu extremer kan gaan, dat de roller interessanter worden, vind ik heel fijn.

Heeft ouder worden ook nadelen? U kunt sommige paden niet meer inslaan.

"Ik blijf gewoon op de hoofdweg, en dat vind ik heerlijk! Ik wil die zijpaden niet meer, het is veel te vermoeiend om alles te moeten meemaken. Ik geef me over aan de werking van de natuur, we kunnen er toch niks aan veranderen. En ik moet je zeggen dat de ouderdom me veel meer geeft dan ik had gedacht. De rollen worden veel leuker, ik heb de vrijheid om nee te zeggen, ik heb supermazzel met een serie die nu weer zo succesvol is. En dat uiterlijk... ach, je moet gewoon niet te vaak in de spiegel kijken."

De spiegel vermijden is lastig voor een actrice, toch?

"Ja, oké. Maar als ik 's avonds mijn lenzen uitdoe en in de spiegel kijk, dan denk ik: Nou, dat valt best mee. Dat heeft de natuur mooi geregeld hè: je ogen worden slechter naarmate je ouder wordt.

Ik heb me vroeger nooit zo gerealiseerd dat ik een heel goed lijf had. Het was gewoon mijn lijf. Ik heb eigenlijk precies hetzelfde lichaam, met een iets ouder velletje, maar dat bedek je dan een beetje. Ik heb alleen mijn oogleden laten liften, dat is alles. Over mijn uiterlijk heb ik niets te klagen, nog steeds niet, dus dat doe ik ook niet."

Er zitten geen naaktscènes in Dokter Deen, hè?

"Nee, daar heb ik geen zin meer in. Ik zie het nut niet. Ik ken geen enkele preutsheid, maar bloot hoeft lekker niet meer. Dat is ook zo heerlijk van deze leeftijd, dat ik kan zeggen: ik doe het gewoon niet meer."

Bent u minder ambitieus dan vroeger?

"Weet je dat ik die vraag heel moeilijk vind om te beantwoorden? Omdat ik vroeger... Ik weet niet of ik ambitieus was, ik was gewoon heel enthousiast. Ik heb wel mijn kansen gepakt op het moment dat die zich aandienden. En ik heb altijd heel goed mijn keuzes kunnen maken. Ik heb nooit getwijfeld, ik vaar op intuïtie. Die onafhankelijkheidsles van mijn moeder heeft heel goed gewerkt, omdat ik altijd op mij vertrouwde en niet op een manager."

Fijn om zo'n innerlijk kompas te hebben.

"Ja, dat is het allerbelangrijkste, want het enige dat je hebt ben je zelf. Al die andere mensen ontvallen je, of gaan een andere kant uit. Jij bent de enige die blijft. Daarom is het zo belangrijk om die intuïtie als jong mens al te ontwikkelen, ernaar te luisteren. Daardoor ben ik nu, 41 jaar later, nog steeds heerlijk aan het werk. Op precies dezelfde manier, denk ik."

U werkt voor Dokter Deen weer samen met uw man, Edwin de Vries. Wat zou u niet kunnen zonder hem?

"Ik ben onafhankelijk, hè. Dus er zal niet veel zijn. Maar ik ben wel afhankelijk geworden van zijn liefde, zijn ongelooflijke zorg voor mij altijd. Het is onvoorwaardelijk wat hij mij biedt, en dat is een heel lekker gevoel. En qua werk: het is natuurlijk heerlijk als een man een serie voor je schrijft.

Hij heeft een heel creatieve geest en hij is supergedisciplineerd. Hij gaat 's ochtends naar zijn werkkamer en alles kan om hem heen ontploffen, hij werkt door. Ik moet eerst alles opruimen, nog een wasje erin, en dan pas kan ik aan het werk. We zijn twee heel verschillende karakters die elkaar goed aanvullen."

Als u een autobiografie zou schrijven, welke foto komt er dan op de cover?

"Dat boek komt er denk ik niet, hoor. Maar goed: een foto van mij toen ik een jaar of zes was op het strand, waarop ik zo open de lens in kijk. Dan zie je wie ik ben, dan zie je mijn ziel: heel direct, heel BAM. Je bent meteen binnen. Blij, intens ook."

U maakte met 'Zomerhitte' (2008) uw debuut als regisseur. Heeft u plannen voor een tweede film?

"Een vriend van mij zei ooit: 'Iedereen kan zijn eerste film maken. Bij de tweede film moet je echt weten wat je aan het doen bent.' Ik ben een paar keer gevraagd, maar dat waren films die me net niet genoeg interesseerden. Ik weet nu hoeveel werk zo'n film is, ik moet zeker weten dat ik die móet maken. Het heilige vuur moet erin zitten.

Een film moet iets toevoegen aan een mensenleven. De kijker moet denken: heerlijk dat die film me heeft laten lachen of geconfronteerd heeft met iets wat ik nog niet wist. Maar bij alles wat ertussenin zit, denk ik: niet doen. Zonde van mijn tijd. Ik doe alleen wat ertoe doet.

Ik heb stiekem een sabbatical genomen vanaf nu. Ik hoef niks."

Heeft u een adempauze nodig?

"Nee, ik heb het gewoon verdiend. Naast mijn acteerwerk zit ik in allerlei besturen, ik werk voor Unicef, dat is heel leuk, maar ik moet altijd wat. Nu zet ik alles op een lager pitje, een half jaartje of zo. Als er iets op mijn pad komt en ik wil het niet, dan zeg ik: 'Sorry, sabbatical!' En als er iets voorbijkomt dat ik wél wil, doe ik het toch. Ik ben een gelukkig mens."

Monique van de Ven (61 jaar) Voor 'Dokter Deen' hoefde ze niet speciaal op paardrijles, vertelt Monique van de Ven. "Ik kon als kind al rijden, en dat verleer je nooit." Gelukkig maar, want voor sommige scènes moet ze dagenlang over het Vlielandse strand galopperen. "Dat is zwaarder dan je denkt." Haar man Edwin de Vries schreef de tv-serie speciaal voor haar, en liet zich daarbij inspireren door een echte Vlielandse dorpsdokter. Het eerste seizoen - uitgezonden in 2011 en 2012 door omroep Max - was met ruim 2 miljoen kijkers per aflevering een groot succes. Het tweede seizoen startte deze maand met een iets kleiner publiek (1,7 miljoen kijkers). Afgelopen jaar speelde Van de Ven ook in 'Daglicht', een matig ontvangen thriller met een strak decor en kil licht. Haar rol was die van een hardvochtige grootmoeder. "Nu eens geen gezellige tante", schreef het Parool. Ook in 'Doris', de comedyserie rond actrice Tjitske Reidinga op Net5, speelt Van de Ven een moeder/oma, en geen al te sympathieke; ze zit haar pas gescheiden dochter zoveel mogelijk dwars. Van de Ven (27 juli 1952) groeide op in het Noord-Brabantse plaatsje Zeeland. Haar vader stierf toen ze vijf jaar was. Na één jaar werd ze van de Toneelschool in Maastricht geplukt, voor haar beroemde rol in 'Turks fruit' (1973). Drie jaar later maakte ze indruk als Lobke in 'Sil de Strandjutter' en vele tientallen filmrollen volgden. In 1999 werd ze uitgeroepen tot Nederlands actrice van de eeuw. Met haar man Edwin de Vries kreeg ze twee zonen; de oudste, Nino Paolo (1992) stierf toen hij twintig maanden was aan een hersenvliesontsteking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden