Ik geef een verhaal over vergeving

Welk kunstwerk zou je een politicus in de aanloop naar de verkiezingen willen geven? Met welke kunst zou je zijn blik willen openen of sturen? Choreografe Conny Janssen wil Sybrand Buma meenemen naar theatervoorstelling 'Branden'.

Het is al zeven jaar geleden, maar Conny Janssen - choreografe en artistiek leider van het Rotterdamse dansgezelschap Conny Janssen Danst - weet nog precies hoe ze geraakt was door de voorstelling 'Branden' van het Ro Theater. "Het was prachtig, al ging het door merg en been."


Het verhaal is eigenlijk verschrikkelijk: een vrouw wordt in oorlogstijd gedwongen haar kind af te staan. Jaren later wordt zij verkracht en krijgt ze een tweeling.


Bij haar dood ontvangen deze kinderen van de notaris een brief van hun moeder waarin zij hen opdraagt op zoek te gaan naar hun broer en hun vader. Dat blijkt uiteindelijk een en dezelfde persoon: de beul die haar verkrachtte. Inderdaad, ze is verkracht door haar eigen zoon.


"Een gruwelijk verhaal", erkent Janssen. "Maar de voorstelling gaat over vergeving. Aan het einde zegt de moeder: 'Iemand haten, nooit. Hoofd in de sterren altijd.' Dat vind ik een mooi gegeven: wraak is nooit het antwoord. Regisseur Alize Zandwijk vertelde dit indringende verhaal poëtisch. Het was troostend en leerzaam tegelijk."


Maar er was nog iets bijzonders aan deze ervaring. Janssen: "We beleefden deze voorstelling met elkaar. Een zaal vol mensen onderging dezelfde emoties. Je voelde de adem van de hele zaal, de tranen, de gezamenlijke glimlach, de gezamenlijke zucht van verlichting.


"Dat is het mooie van de podiumkunsten: het is een ontmoeting van mensen. Tijdens een voorstelling ontstaat er een soort gemeenschapszin. In deze tijd zoeken mensen weer bezieling en beschutting. Dat kun je in het theater vinden. Ik voel dat samenzijn ook als ik zelf in de zaal zit, terwijl mijn dansers op het podium staan."


Deze gemeenschappelijke ervaring zou Janssen willen aanbieden aan CDA-lijsttrekker Sybrand Buma, de leider van de partij die gemeenschapszin als cement van de samenleving ziet.


"Ik heb een interview bekeken waarin hij vertelt wat hij belangrijk vindt aan kunst en cultuur. Daarin benoemt hij inspiratie, identiteit en leren, maar hij heeft het helemaal niet over mensen. Hij spreekt alleen over musea en schilderijen. Over de expositie met werk van de Franse schilder Claude Monet in Holland in de jaren tachtig. Ik vind dat jammer, want in een museum sta je individueel van een kunstwerk te genieten; in het theater daarentegen - bij dans, toneel of muziek - doe je dat samen. En dat is mooi."


"Buma heeft interesse in cultureel erfgoed in de vorm van gebouwen en schilderijen. Maar onder erfgoed vallen ook verhalen. De verhalen die we nu met elkaar delen, zijn over honderd jaar ons erfgoed. Een politiek leider zou zich daarom niet alleen met schilderijen uit het verleden bezig moeten houden, maar ook met verhalen van nu."


En dan is er nog de boodschap van de voorstelling 'Branden': vergeving, geen wraak. "Je kunt zeggen dat oorlog ver van ons afstaat, dat de Libanese schrijver van het verhaal, Wajdi Mouawad, ver van ons afstaat.


Toch ziet iedereen dat de oorlogen ook onze samenleving binnensijpelen. Daarom is dit verhaal ook voor ons zo urgent. We kunnen dit niet negeren, met alle vluchtelingen binnen onze grenzen.


"Vergeving gaat trouwens ook over hoe we op straat of in de Tweede Kamer met elkaar omgaan. Ook daar zouden we elkaar de hand moeten reiken. Daarom zou ik dit toneelstuk eigenlijk aan alle politici willen aanbieden."


Sandra Kooke


Reactie van de politicus: Ik ken de voorstelling 'Branden' niet. Conny Janssen constateert terecht dat ik meer thuis ben in beeldende kunst en cultureel erfgoed. Het verhaal van 'Branden' doet me denken aan de oorlogsgeschiedenis van mijn vaders familie. Mijn grootvader kwam om in een concentratiekamp. Mjn grootmoeder bleef achter met vier kleine kinderen. Het woord 'haat' bestond niet in haar vocabulaire. Zij nam in een zomer na de oorlog een Duits meisje in huis, een vluchtelinge uit het oosten. Bij misdaad en vergeving hoort nog een woord: berouw. Niet voor dat Duitse meisje. Wel voor de dader in het toneelstuk.


Choreografe Conny Janssen: "De voorstelling 'Branden' gaat over vergeving, en dat wraak nooit het antwoord is. Die boodschap is urgent voor ons nu oorlogen onze samenleving binnensijpelen. Bovendien gaat vergeving ook over hoe we op straat of in de Tweede Kamer met elkaar omgaan. We moeten elkaar de hand reiken. Daarom wil ik dit stuk aanbieden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden