'Ik droom van hun geluk'

Fanta Kaba vertelt over haar gedwongen huwelijk op 14-jarige leeftijd, over een zwager die haar na het overlijden van haar echtgenoot met grof geweld opeiste als vierde vrouw. Over haar eerste weken in Nederland, toen ze als prostituee moest werken om haar reis terug te verdienen. Ze vertelt het uiterlijk onbewogen.

Maar als het over haar dochters gaat, komen de tranen: "Ik ben gevlucht omdat ik hen een beter leven gun. Met school en met perspectief, zonder geweld en huwelijksdwang. Maar leg ze dat maar uit, elke dag, meer dan tweeënhalf jaar lang. Ik dacht dat ik mijn ergste nachtmerries achter me had gelaten, maar dat alles deed minder pijn dan elk telefoontje met mijn bange, huilende kinderen nu."

"Kijk", zegt ze in haar huisje in Nieuw-Vennep, "veel te groot voor mij alleen. En veel te opgeruimd", zegt ze er lachend achteraan." De woning die ze twee jaar geleden betrok, is al lang klaar voor kinderrommel, pubergedoe, Radio 538 of Disney XD. "We hebben alledrie gebeden dat we afgelopen Kerst eindelijk bij elkaar zouden zijn. Helaas."

Een stomme administratieve fout. René Bruin van UNHCR Nederland heeft bedenkingen tegen de strikte tijdslimiet die de overheid stelt. "Soms lukt het, om wat voor reden dan ook, niet om binnen die termijn een aanvraag te doen. Dan komen vluchtelingen in een minder gunstige procedure terecht die langer duurt en waarin meer eisen worden gesteld, zoals de inkomenseis. Dat mag natuurlijk niet. Maar vooral vraag je je af: waarom is die regel er eigenlijk?" Hij verzucht: "De situatie van de Kaba's maakt toch duidelijk dat zo'n regel niet te handhaven is? Hier is een toch al getraumatiseerd gezin de dupe."

De echtgenoot van Fanta Kaba overleed op 28 september 2009. Hij bezocht een protestactie in het voetbalstadion van de Guineese hoofdstad Conakry tegen legerleider Camara die zichzelf tot president wilde 'kronen'. Soldaten omsingelden het stadion en openden het vuur. Er vielen die dag tientallen doden.

Een machtige zwager wilde haar als vierde vrouw. Ondanks bedreigingen, geweld en opsluiting in de gevangenis, bleef ze weigeren. Haar dochters werden door een vriendin in een andere stad opgevangen en Fanta Kaba vluchtte met behulp van een mensensmokkelaar naar Europa. De man sloot haar vervolgens op in zijn huis, ze moest aan het werk als prostituee. "Na twee weken kon ik ontsnappen. Ik had geen idee in welk land ik was. Het duurde lang voordat ik iemand op straat zag die Frans sprak en me wilde helpen."

Ze kreeg snel een verblijfsvergunning, erkend werd dat haar leven bij terugkeer gevaar liep. Maar een snelle hereniging met haar dochters mislukte. Om de zaak te bespoedigen, verhuisden Mariama en Fanta Gbé vorig jaar naar de dichtstbijzijnde Nederlandse ambassade, in buurland Mali. "Ze wonen in de hoofdstad Bamako bij een kennis van een vriendin die zelf negen kinderen heeft en het hoofd nauwelijks boven water kan houden. Ik stuur bijna al mijn geld naar Mali." De rest gaat op aan beltegoed en slaapmiddelen.

Fanta maakt zich zorgen over de gevaarlijke ontwikkelingen in Mali, waar moslimextremisten vanuit het noorden richting de hoofdstad oprukken. Haar jongste dochter huilt onophoudelijk, maar vooral de angst van Mariama doet pijn. "De vrouw die mijn dochters opvangt, heeft oudere zonen. Mariama heeft nu de leeftijd dat ze interessant voor mannen wordt en dus gevaar loopt. Ze moeten snel weg daar."

Ze voelt zich zó schuldig, benadrukt Fanta steeds weer. "Ik vluchtte om mijn dochters een beter leven te bezorgen. Tot dusver zijn ze slechter af. Hoe kan een minister denken dat je hier een nieuw leven kunt starten? Mijn dochters zijn alles wat ik heb. Ik droom niet van geluk. Ik droom van hún geluk."

Eerst haar kinderen uit Mali, maar daarmee is de strijd nog niet gestreden. In Guinee was Kaba ook de 'pleegmoeder' van haar jongste zus (15), een dochter van haar man uit zijn eerste huwelijk (ook 15) en een dochtertje (7) van haar vermiste broer wier moeder in het kraambed overleed. Die drie meiden wonen nu nog in Guinee. "Ik zal het best druk krijgen, in mijn eentje met vijf dochters. Maar pas als we weer compleet zijn, durf ik vooruit te kijken en kan ik verder leven."

DE CASUS
Fanta Kaba (33) uit Guinee is sinds mei 2010 in Nederland en wacht op hereniging met haar dochters Mariama (12) en Fanta Gbé (5) die in de buurt van de Nederlandse ambassade wonen in het momenteel zo onrustige Mali.

De aanvraag voor gezinshereniging werd in juni 2011 afgewezen, omdat die te laat was ingediend. Er was geen beroep mogelijk. Vervolgens moest de reguliere procedure worden gevolgd. Daarvoor dienden de kinderen in juni 2012 een visumaanvraag in Mali in. Die werd eind september afgewezen, een besluit waartegen bezwaar is aangetekend.

Om in aanmerking te komen voor een soepele nareisregeling voor vluchtelingen, moet de aanvraag binnen drie maanden na het verkrijgen van de verblijfsstatus worden ingediend. VluchtelingenWerk liet die termijn verstrijken.

Advocaat Igna Oomen: "Mevrouw is analfabete. Deze nazorg laat je als advocaat doorgaans over aan VluchtelingenWerk. Vreselijk dat zo'n fout en de bureaucratie van de overheid ten koste gaat van moeder en kinderen. Mijn cliënte is nu veroordeeld tot de 'normale toelatingsregels', zoals een inkomenseis. Dat lukt nooit, met al die stress door het gemis van haar kinderen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden