Ik droom van een andere economie

Hoe bescherm je je tegen de frustratie van ongelijkheid? Laten we niet meer alleen voor het geld hoeven werken, bepleit Theo Keltjens.

THEO KELTJENSTEKSTSCHRIJVER EN VERTALER en DEELS WERKLOOS

Elk land droomt ervan een sterke economie te hebben, met voldoende werkgelegenheid, een sterke positie op de wereldmarkt en een rijk aanbod van sociale en culturele voorzieningen.

Op dezelfde manier droomt elk mens ervan een goede baan te hebben, met voldoende uitdaging, aanzien en een mooi salaris. Deze droom wordt niet alleen door veel mensen gekoesterd, hij wordt ons ook ingeprent: door opvoeders en onderwijzers, door politici en economen, en vooral ook door degenen die de droom gerealiseerd hebben en daarvan dagelijks in de media mogen getuigen.

Voor het merendeel van de mensen - en ik schaam me er niet voor één van hen te zijn - komt de droom echter nooit uit. Niet omdat het hun aan ambitie of talent ontbreekt, maar omdat er niet genoeg plaats is voor al het succes dat we ons wensen en geacht worden te wensen.

Voor een economie geldt hetzelfde. Niet alle landen kunnen economisch even sterk zijn. Sterker nog, de kracht van het ene land gaat vaak ten koste van het andere. Het positieve effect van concurrentie kan alleen bestaan als de markt groeit. Is de rek eruit, dan wordt het effect schadelijk. Dan ontstaat er ongelijkheid en onrust.

undefined

Geschraap en gebedel

Ik durf te stellen - maar wie ben ik? - dat het koesteren en propageren van de economische droom ons regelrecht naar een oorlog voert. Dat lijkt me logisch. En ik voel het in mijn eigen bloed. Ik kan de kleine ongelijkheden in mijn directe omgeving al niet meer verdragen.

De salarissen die binnenstromen bij mensen met een goede vaste baan, tegenover het geschraap en gebedel van de kleine zelfstandige. Het feit dat je geen blad kunt openslaan zonder een column van Arnon Grunberg tegen te komen, terwijl je zelf nog geen gratis ingezonden brief gesleten krijgt.

De vraag is: hoe bescherm je je als individu tegen dit soort frustratie? Hoe doe je dat als land? Hoe als werelddeel?

Als de kracht van een economie niet meer kan bestaan in het verdringen van de concurrent en het vullen van de schatkist, dan moet zij elders worden gezocht. In een andere droom.

Als ik vanuit mijn kikvorsperspectief de economie overdenk, dan komen alle financiële problemen mij even onwezenlijk voor als een droom. Alles is er in overvloed: arbeid, voedsel, huisvesting, kennis, technologie. Er is alleen geen geld. Althans niet genoeg om de oude droom waar te maken.

undefined

Zonder vrees

De nieuwe droom en de nieuwe economische kracht zouden dus kunnen schuilen in een vermindering van de behoefte aan geld. Wanneer je het als kleine zelfstandige moet opnemen - en afleggen - tegen organisaties die met belastinggeld worden bedropen, ben je al gauw beter af door met behoud van uitkering vrijwilligerswerk te doen.

Deze situatie komt steeds meer voor. Zij mag op het eerste gezicht triest lijken, maar ik geloof dat zij ons de weg wijst naar de toekomst.

Wat een zegen zou het zijn als we niet meer uitsluitend voor het geld hoefden te werken! Als we het overbodige zonder vrees voor inkomstenverlies achterwege konden laten. Als we belasting konden betalen in de vorm van arbeid in plaats van geld dat op een uitgeputte markt moet worden verdiend.

Wat een krachten zouden vrijkomen. En wat een zegen zou het zijn voor u, lezer, als mijn frustratie niet hoefde uit te groeien tot een staatsgevaarlijk anarchisme. Want die kant gaat het hard op.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden