Ik doe het voor de lol

Fiets- en voetveren dreigen te verdwijnen omdat ze niet rendabel zijn. Maar er zijn nog plaatsen waar met liefde wordt overgezet. Een reeks over veren en veerlieden. Aflevering 6: Gaastmeer

Als je bij het huis van Gerrit Renema (71) komt, móet je wel met de pont verder. De weg loopt dood, alleen fietsers of voetgangers kunnen hier de oversteek over de Grons maken. Ook die Grons loopt overigens dood: alle zeil- en motorboten moeten aan het eind van de Grons weer omkeren, alleen de kano's kunnen verder. ,,Vrachtboten zien we hier dus niet'', vertelt Renema. ,,Het is hier relatief rustig. Gezellig rustig noem ik het.''

Vroeger, en dan hebben we het over voor 1974, was zelfs die weg er niet. Renema, die hier altijd heeft gewoond, herinnert het zich nog goed. Alleen voetpaden waren er, met planken over de sloot. Alles moest over het water worden vervoerd: boodschappen, meubels, hout om een nieuwe stal te bouwen. ,,In de winter vervoerden we de koeien op sleeën over het ijs.''

Renema groeide op een boerderij op. In die tijd was het nog gewoon dat boeren alles samen deden. Met pramen haalden ze gezamenlijk allerlei spullen op. Op zondag voeren de gezinnen met een kerkboot naar de kerk. ,,Je had hervormde en gereformeerde boten'', vertelt hij droog. ,,Als er een boot stuk was, hielp je elkaar wel.''

Zo'n tochtje naar de kerk duurde algauw drie kwartier -en dat twee keer op een zondag. Met slecht weer konden ze, in de zondagse kleren, schuilen in de kajuit. Soms was de kerkboot stuk. ,,Daarom wilde ik eigenlijk nooit een motorboot; met een zeilboot maak je dat niet mee.''

Toch was het, zes jaar geleden, zijn idee om een pont -een motorpont- tussen Gaastmeer en Nijhuizum te laten varen. Eigenlijk zou dat niet meer dan een 'officiële' voortzetting zijn van het werk dat hij al zo'n vijftien jaren deed: fietsers en voetgangers die daarom vragen, het water overzetten .

,,Het begon aan 'onze kant', de kant van Gaastmeer. Met een sloepje zette ik wel eens mensen over. Al gauw kwam er ook een toeristenstroom vanaf de andere kant op gang: als er iemand stond te wuiven, haalden wij 'em met de sloep op. Soms voeren we zelfs met twee sloepjes achter elkaar aan. Ik vroeg er niks voor, de mensen gaven gewoon wat. Eén keer hebben we aan de overkant een vlag opgehangen, zodat mensen ons konden wapperen. Die was helaas gauw foetsie.''

Diezelfde toeristenstroom werd pas echt groot toen zes jaar geleden, als gevolg van ruilverkaveling, het fietspad om de Oudegaasterbrekken klaar kwam. Een prachtige route om het meer. Renema had inmiddels de boerderij overgedaan aan zijn zoon, zelf beheerde hij nog de mini-camping, die hij twaalf jaar eerder op zijn erf begon. ,,Toen de burgemeester en leden van de gemeenteraad bij de camping op bezoek kwamen, opperde ik het plan om een veerpont te laten varen. Ze pikten het direct op: binnen het jaar was alles rond.''

De gemeente Nijefurd, die het veer in eigendom heeft, koos de pont uit. Groot onderhoud doet de gemeente, klein onderhoud en tanken doet pachter Renema zelf. Van de inkomsten kan hij in de winter met vakantie, meer levert het niet op. ,,Dat hoeft ook niet, ik doe het voor de lol.''

In de zomer kan hij immers niet weg. De camping is dan op zijn drukst en de pont vaart dagelijks van acht tot acht, op zondag vanaf elf uur, zodat hij eerst naar de kerk kan. Op mooie dagen doet hij de eerste tochtjes in zondags pak: toeristen weten vaak niet dat de pont om elf uur pas vaart en het liefst wil hij niemand laten wachten.

Gelukkig krijgt hij wel vaak hulp van oudere 'camping-jongens' die zich af en toe wat vervelen. Ook de vader van de nieuwe buren, een man van 78, wilde laatst graag de veerpont leren besturen. ,,Hij had stroopwafels meegenomen voor als het mis zou gaan'', lacht Renema. ,,Elke passagier kreeg dan een wafel. En het ging nog wel eens mis, de stroopwafels raakten op. Het moeilijkste is om de pont goed aan te leggen, precies tussen de steigers in.''

Handig stuurt hij de pont zelf tussen de houten balken in. Even gaat hij op de aanlegsteiger staan. Hij staat dan wat hoger, zodat hij over het wuivende riet heen kan kijken om te zien of er nog fietsers of wandelaars aankomen. Achter dit riet is het vlak: het is het land van de boerderijen, mini-campings, jachthavens en af en toe een modern huis.

Bij Renema's erf nemen wat campinggasten een duik. Soms zwemmen ze bij de pont, maar gevaarlijk wordt het nooit. Renema zamelt het geld in en klopt eens op zijn tas. Een échte geldtas, legt hij uit, zo'n tas waar obers en conducteurs vroeger mee liepen, gekocht in Amsterdam. Onderscheid tussen wandelaars en fietsers, volwassenen en kinderen, maakt hij niet: iedereen betaalt 80 eurocent, anders wordt het maar gedoe. Zijn meeste passagiers zijn toeristen, behalve op zondag, dan trekken ook de Friezen er op uit. ,,De eerste zondagen dacht ik zelfs 'waar ben ik aan begonnen'. De mensen stonden in lange rijen, filevorming bij Gaastmeer... Daarna werd het rustiger, kennelijk wilde iedereen het even proberen.''

Het meest geniet hij van de 'gezinnetjes'. De kinderen die stralen als ze even mogen sturen, of als hij, speciaal voor hen, een 'ommetje maakt' op het water. ,,Even goochelen noem ik dat. Hier kan dat, hier hebben we nog de ruimte. Soms gaat een groepje spontaan zingen. Dát maakt dit werk zo leuk: iedereen is goedgehumeurd en geniet.''

De combinatie van camping en pont vindt hij nog steeds leuk. 's Ochtends om half zeven, als het nog lekker rustig is, schrobt hij al de douches. Anderhalf jaar geleden, toen zijn vrouw was overleden, deden de campinggasten dat een tijdje zelf. ,,De hele camping stond achter me. Ze hebben me enorm geholpen, ik heb zóveel steun van hen gehad.''

Hoe lang hij nog doorgaat? Geen idee. ,,Ik weet niet wat er gebeurt als ik er niet meer ben'', vertelt hij rustig. ,,We hebben niets afgesproken over de eigendomsrechten of zo. Maar wat er ook gebeurt, het is de moeite waard geweest. Wie weet komen er zo nog weer vijf jaren bij.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden