'Ik dacht steeds: hoe beschrijf ik dit voor kinderen?'

Janny van der Molen, kinderboekenschrijfster

"Het levensverhaal van Anne Frank spreekt ontzettend veel kinderen aan, ook als ze nog veel te jong zijn om haar dagboek te lezen. Dat merkte ik tijdens lezingen over mijn kinderboek 'Helden!', waarin ik over haar heb geschreven. Kinderen zien op foto's van Anne iemand zoals zij: een sprankelend, ondeugend meisje met wie ze zich makkelijk identificeren. In de laatste klassen van de basisschool wordt haar geschiedenis behandeld, maar een verhalend boek dat kinderen van een jaar of negen zelfstandig konden lezen was er nog niet.

De Anne Frank Stichting vond het een goed idee. Het aantal jonge kinderen onder bezoekers van het Achterhuis neemt al jaren toe. In 2010 ontving het museum 18.000 kinderen in de leeftijd van vijf tot tien, vorig jaar al bijna 27.000.

Blijkbaar zijn er steeds meer ouders die hun kinderen al op jonge leeftijd met het verhaal van Anne in aanraking willen brengen. In mijn jeugd was dat stof voor de middelbare school, maar kinderen ontwikkelen zich tegenwoordig veel sneller. Ze kijken allemaal naar het 'Jeugdjournaal' en 'Het Klokhuis', lezen kinderkranten en pikken zo al veel op over de Holocaust.

Ik wilde in mijn boek het hele verhaal van Anne vertellen, geen gebeurtenissen uit haar leven wegstrepen. Als je haar geschiedenis opschrijft, kun je er niet omheen om haar gruwelijke lot in de ogen te kijken. Maar ik moest wel een manier vinden om het behapbaar te maken voor kinderen. Dat heb ik gedaan door het boek te schrijven als verhalende non-fictie.

Alle gebeurtenissen en historische details kloppen, die zijn driedubbel gecheckt door de Anne Frank Stichting. Maar de dialogen tussen Anne, haar familie en vrienden zijn verzonnen. Ik heb me daarbij laten inspireren door haar dagboek en vele interviews met mensen die haar hebben gekend.

Zo las ik over Sally, een klasgenoot van Anne uit de tijd dat ze nog aan het Amsterdamse Merwedeplein woonde. Hij kon zich herinneren dat ze weleens Monopoly hadden gespeeld op een Engelstalig bord. Die scène staat in het eerste hoofdstuk van mijn boek. Toen ik het af had, heb ik Sally gevraagd of de scène en de dialogen voor hem herkenbaar waren.

Ik heb Anne's leven opgedeeld in tien hoofdstukken. Van 'Spelen', over de onbezorgde tijd voor de oorlog, tot 'Verschrikkingen', over haar kamptijd en dood. Daar hikte ik vreselijk tegenaan. Ik bezocht Westerbork, Auschwitz en Bergen-Belsen en dat raakte me diep. Ik dacht steeds: hoe ga ik dit voor kinderen beschrijven als ik er zelf in mijn donkerste gedachten niet eens een voorstelling van kan maken?

Ik heb geprobeerd om het ingetogen te vertellen, aan de hand van voorbeelden waar kinderen zich iets bij kunnen voorstellen. Ik beschrijf bijvoorbeeld hoe Anne in Auschwitz kort mocht douchen, onder bloedheet of ijskoud water, zonder zeep of handdoek, en dat ze kleren in allerlei maten kreeg toegeworpen. Dat komt dichtbij en is al best angstaanjagend. Ik raad ouders van jonge kinderen daarom aan het boek eerst zelf te lezen om te beoordelen of hun kind eraan toe is. Op annefrank.org staat een speciale leeswijzer voor ouders."

Janny van der Molen: Buiten is het oorlog. Anne Frank en haar wereld. Ill. Martijn van der Linden. Ploegsma, Amsterdam; 179 blz. euro 16,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden