'Ik dacht fuck it, je leeft maar één keer, dus ik wil genieten'

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Gescheiden vrouw in de film 'Her' van Spike Jonze (nu in de bioscoop)

Spike Jonze heeft in zijn nieuwste film 'Her' de hedendaagse digitale mogelijkheden zo geraffineerd uitvergroot dat het geen moment als science-fiction voelt als de eenzame Theodore Twombly verliefd wordt op zijn OS One. - het zelflerende besturingssysteem dat zich aanpast aan het gedrag van de eigenaar van de computer waarop het is geïnstalleerd. Theodore kiest bij installatie voor een vrouwelijke identiteit van het systeem, en wordt vanaf dan via zijn smartphone in alles begeleid door de warme stem van de artificieel intelligente Samantha (Scarlett Johanssen).

Net als in zijn eerdere films toont Jonze dat het grote menselijke verlangen om echt contact te krijgen met de ander tragisch onvervuld blijft, hoe geavanceerd onze technieken ook zijn. Beter op de individuele behoefte van Theodore afgestemd dan de digitale Samantha lijkt ondenkbaar, en toch loopt zelfs deze liefde niet naar wens.

In de toekomst van 'Her' leeft iedereen in de virtuele wereld van zijn eigen smartphone en lopen de meeste niet-virtuele relaties stroef of stuk. En ook dat voelt natuurlijk niet als science-fiction. "Ik dacht: fuck it", zegt een goede vriendin tegen Theodore als ze hem vertelt dat ze haar man heeft verlaten, "je leeft maar één keer, dus ik wil genieten."

Daar komt de film waarachtig dichtbij, want ook in onze wereld wordt dit cliché voortdurend gebruikt om onze keuzes te verantwoorden. Als het leven een door God verlaten eenmalige gebeurtenis is, wat kun je dan beter doen dan ervan genieten? De redenering lijkt sluitend, maar kan het? Kan genot een zingevend doel zijn in een eenmalig leven? Je kunt het misschien als doel hebben bij een eenmalig bezoek aan Disneyworld, mocht je die behoefte hebben. Maar het leven zelf brengen we geen bezoek. We treffen onszelf hier aan en hebben geen idee in welk een uitje we zijn beland, noch wanneer de bus weer teruggaat. En omdat er van het leven geen plattegrond bestaat met daarop de beste attracties, zijn ook onze behoeftes een groot doolhof. Wie niet van tevoren weet wat het leven hem brengt, weet ook nooit waaraan hij behoefte zal hebben, laat staan welke route leidt naar het grote genot. Maar het belangrijkste argument tegen de genotsdoctrine is dat genot alleen bestaat als zich de verrassende gewaarwording voordoet overeen te stemmen met een wereld die je niet eerst naar je hand hebt gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden