'Ik bracht tweehonderdduizend Almeerders om zeep'

Renate Dorrestein (1954), schrijfster

"Ineens was ik niet langer in staat om fictie te schrijven. Over de zoektocht naar de wortels van het writer's block dat mij trof, schreef ik twee jaar geleden 'De blokkade'. Ik kwam erachter dat ik mijzelf, na de zelfmoord van mijn jongste zusje, had opgezadeld met de onmogelijke opdracht die ene grote roman te schrijven over het effect van suïcide op nabestaanden en moest constateren dat het me in dertig jaar tijd nooit was gelukt. Ik was nog herstellende van mijn schrijfblokkade toen de gemeente Almere me vorig jaar uitnodigde om een paar maanden in de stad te komen wonen, als gastschrijver.

Een dagje reed ik rond in Almere en raakte overdonderd. Het waren twee trappen, middenin het centrum, die me inspireerden. De ene trap voerde naar beneden, naar een parkeergarage, de andere leidde omhoog en eindigde nergens: de trap leek rechtstreeks de hemel in te voeren. Ik bedacht me dat het een typische plaats was voor een Mariaverschijning en wist: de wereld vergaat! Sommige ideeën lijden schipbreuk omdat ze te weinig vlees op de botten hebben, maar toen ik dit plan in al zijn omvang tot me liet doordringen, wist ik dat ik iets goeds in handen had. Dit idee was voor mij bestemd, dit was het boek dat ik in Almere zou schrijven. Ik ging in op de uitnodiging.

De wereld kan morgen vergaan, het is een volstrekt reële mogelijkheid. Er worden vreselijke oorlogen uitgevochten, miljarden mensen zijn op drift, de aarde warmt op. Misschien zijn we over drie maanden wel ingelijfd bij een kalifaat - wie weet! Ik nam die verdwijnende planeet letterlijk en realiseerde me dat Almere geknipt is om de Apocalyps te overleven: de stad is een amalgaam van stedelijke en landschappelijke elementen, een zelfvoorzienende plaats met tientallen hectare landbouwgrond, bossen en plantsoenen met vruchtdragende gewassen. Almere heeft álles, alsof planologen al voorzagen dat zij een stad moesten bouwen die zichzelf kan redden na een ramp.

Vier keer logeerde ik drie weken lang in Almere om research te doen. Ik ging na wat er gebeurt als de elektriciteit uitvalt, als het internet wegvalt en de gemalen stilvallen. Ik moest zien te achterhalen wat er in de gevangenis overblijft van de beveiliging als de diesel voor noodaggregaten opraakt en wat er in het Flevoziekenhuis gebeurt als de couveuses afkoelen. Dat kon ik niet rechtstreeks vragen, want ik wilde niet dat in Almere zou rondzingen waarover ik schreef.

Ik was doodsbang dat de kern van mijn verhaal me zou ontglippen als ik erover sprak. Alleen mijn redacteur wist waarmee ik bezig was. Renate, zei ze soms, het is maar goed dat jouw buren niet weten wat je daar allemaal uitvoert. Omdat ik maar een klein groepje overlevenden kon gebruiken, was ik toch bezig om tweehonderdduizend Almeerders om zeep te helpen.

Ik hoorde de motor van mijn verhaal snorren, ik schreef weer fictie! Mijn oude ambitie kwam weer bovendrijven: de zelfopgelegde opdracht om te schrijven over zelfmoord.

'Weerwater' maakte iets los: ik was bezig een niet-perfecte wereld te beschrijven en besefte dat de mens in een niet-perfecte wereld zelf óók minder perfect hoeft te zijn, wat leidt tot minder somberheid, depressie en andere verschijnselen die een mens tot suïcide drijven. Zelfmoord is een probleem van de wereld, concludeerde ik, niet van de mensen. Ik was bezig aan een roman, maar deze conclusie was een prachtige bijvangst. Ik ademde mijn schrijfblokkade open, rekende af met mijn trauma en onthief mijzelf van mijn onmogelijke opdracht.

Tot die uitnodiging van de gemeente Almere was er niets geweest waarin ik mijn tanden had willen zetten, niets dat mijn schrijvershart had geopend. Maar deze stad maakte mij wakker. Almere redde mijn leven als schrijfster."

Renate Dorrestein: Weerwater. Uitgeverij Podium; 302 blz. euro 19,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden