Ik besta en ik geniet en misschien is dat wel alles

Stel God bestaat en je mag hem één vraag stellen. Wat vraag je dan? Vijfde aflevering van een serie. Vandaag: Monique van de Ven, actrice.

Ik ben katholiek opgevoed. Mijn moeder was een spirituele vrouw die mij op mijn elfde al meenam naar Krishnamurti. Ze was jong weduwe geworden en had behoefte aan verdieping en houvast. Nu ik ouder word, merk ik dat ik ook meer op zoek ben. Als ik op de school van mijn elfjarige zoon Sammie de godsdienstjuf zie dan wil ik het liefst in haar armen duiken en roepen: help me, wijs me de weg. Of als ik Huub Oosterhuis tegenkom denk ik, ik vraag hem hoe het moet, of hij mijn hand wil vasthouden en me ergens naartoe wil leiden.

Aan de andere kant heb ik het gevoel dat er wel een moment zal komen dat Hij/Zij/Het mij vindt. Toen onze oudste zoon Nino twintig maanden was, kreeg hij een hersenvliesontsteking. We hebben gesmeekt: God, in godsnaam help ons. Als hij hier doorheen komt zijn we van jou.

Nino heeft enorm gestreden maar na veertien dagen was dat lijfje op. Na zijn dood twijfelde ik heel erg. Wat moest ik hiervan leren, waarom moest dit gebeuren?

Heb je je toen afgewend van het idee dat er een God zou zijn?

Ik doe nooit deuren dicht, laat altijd kiertjes open. Je weet maar niet... Maar ik kan jaloers worden op Vonne van der Meer die zich met volle overgave in het geloof heeft gestort. Misschien ben ik daar te oppervlakkig voor. Of wie weet ben ik er nog niet aan toe.

Maar mocht Hij/Zij/Het jou op een dag vinden, wat zou je willen vragen?

Waartoe ben ik op aarde? Wat verwacht Hij van mij? In mijn werk moet ik aan het einde van de rit een product afleveren maar welk product moet ik afleveren aan het einde van mijn leven? Wat heb ik aan deze wereld gegeven? Mijn tweede zoon, maar is dat de reden dat ik hier ben? Er zijn genoeg mensen die geen kinderen hebben en wat moet er dan met hen?

Op welk moment in je leven ben je dicht bij een antwoord op je vraag geweest?

In mijn jeugd. Ik was nog geen vijf toen mijn vader overleed en in de jaren daarna zei mijn moeder altijd: Jij bent mijn troostmeisje. Ik bleek een functie te hebben. Ik was op aarde om haar blij te maken. Ik had een reden van bestaan want zij had me nodig.

Wanneer was je het verst van een antwoord verwijderd?

Nu. Ik heb het in alle opzichten goed, ik ben gezegend met een fantastische man en een fantastisch kind en toch zijn er vaak momenten dat ik me afvraag wat de zin van het bestaan is.

Zijn er mensen van wie voor jou duidelijk is wat de zin van hun bestaan is?

Ik zag in de stadsschouwburg een voorstelling van Jeroen Willems, Brel, de zoete oorlog. Fantastisch. Na afloop praatten we door met een aantal acteurs. Ik werd daar zo warm en gelukkig van. Ik ben dan zo blij dat we met elkaar een verleden delen en zou die sfeer altijd willen vasthouden. Op zo'n moment heb ik het gevoel: hier gaat het om. Elkaar gelukkig maken met mooie dingen, de diepte in durven. Dan ga ik toch weer op vleugels de schouwburg uit en rij naar huis en denk: mijn leven heeft wel degelijk zin. Ik besta en ik geniet en misschien is er wel niet meer dan dit.

Dat gevoel dat je van Jeroen Willems kreeg, heb je dat als actrice aan anderen gegeven?

Heel soms, zoals bij Romeo. Dat is een film over het verlies van een kind voordat ik het zelf meemaakte. In een scène die zich afspeelt tijdens een begrafenis vraagt een oude man of ik kinderen heb. Dan durf ik pas voor het eerst te zeggen dat mijn zoontje gestorven is. Die man gaat daarop in, neemt mij serieus. Die scène mocht absoluut niet sentimenteel zijn, dan zou het ongeloofwaardig worden. Ik werkte hard om dat te bereiken, zonderde me innerlijk af van de filmcrew, spon een cocon om me heen en steeg op dat moment boven mezelf uit. Ik beheerste de emoties als puppets on a string. Dat was een prachtig moment. Een van de weinige keren dat ik dacht: het lukt, ik kan het. Gelukkig makend.

Ben je ook wel eens zo ver verwijderd van het antwoord op je vraag dat je er gedeprimeerd van raakt?

Als ik de structuur en de regelmaat van mijn werk niet heb, verlies ik mezelf in vragen als: waarom ben ik hier, wat laat ik achter, waar ga ik naar toe, hoeveel jaar heb ik nog? Daar kan ik depressief van worden maar het zal me er nooit onder krijgen.

Vraag je je wel eens af: waartoe is Sam op aarde?

Om ons te redden. Dat heeft hij echt gedaan. De eerste maanden van zijn leven was hij een introvert jongetje. De seconde dat Nino dood ging, schreeuwde hij hard alsof hij los werd getrokken en veranderde hij als een blad aan de boom van een introverte baby in een vrolijke, extraverte pleaser: I am here to entertain you. Ongelooflijk. Volgens mij heeft hij gevoeld dat hij ons uit de put moest halen. Dat kind is een totaal feest.

Heeft je werk als ambassadrice voor Unicef de vraag naar de zin van het leven versterkt?

Het is lastig om in deze wellustige, rijke wereld die reizen te maken en je toch nog prettig te voelen in je eigen wereld. Om niet verscheurd te raken. Ik had aanvankelijk ook de neiging om allerlei eenmansacties voor hulp te ondernemen.

Er is zoveel gaande in de wereld, ik heb vreselijke dingen gezien. Doodzieke kinderen in ziekenhuizen in Sri Lanka voor wie geen medicijnen waren. Kinderen in een ijskoud tehuis in Moldavië, die daar alleen maar zitten omdat hun ouders geen geld hebben om voor hen te zorgen. Daar word ik wanhopig van. Wat doen we elkaar allemaal aan en waarom? In godsnaam jongens, laten we ophouden. Ik vat het niet. Hoe meer ik reis hoe radelozer ik word. Maar dan zie ik weer blije gezichten omdat ik er ben, aandacht geef, en denk ik: het heeft zin wat we doen.

Als er nou op jouw grafsteen kwam te staan: Daartoe was zij op aarde Wat zou je invullen?

Moeilijk. Misschien durf ik op die steen te zetten dat ik in mijn leven graag voor anderen heb gezorgd.

Daarmee heb je antwoord gegeven op je vraag.

Ja, gelukkig.

Deze serie komt tot stand in samenwerking met Ikon Zondagavond, Radio 747AM, 18-20u.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden