'Ik ben ook woedend, maar vooral bezorgd om Mexico'

interview Filmmaker rekent af met corruptie, geweld en machtsmisbruik in zijn land

Juist in de maand dat de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto zwaar onder vuur kwam te liggen door het opduiken van massagraven en de vermissing van tientallen studenten, ging 'La Dictadura Perfecta' (De perfecte dictatuur) in première. De nieuwe film van Luis Estrada, 's lands meest rebelse filmregisseur, is de derde in een satirische trilogie die geen spaan heel laat van de Mexicaanse politiek. In 'La Dictadura Perfecta' opent Estrada de aanval op de volgens hem veel te intieme relatie tussen de Mexicaanse massamedia en de heersende politieke kaste. En door de recente gebeurtenissen lijkt de film, doorspekt met corruptie, machtsmisbruik en geweld, meer realiteit dan fictie.

In uw speelfilm probeert een gouverneur de aandacht van een corruptieschandaal af te leiden door een tv-conglomeraat voor veel geld het nieuws te laten manipuleren. Weerspiegelt dat de Mexicaanse werkelijkheid?

"Het is satire, dus natuurlijk neem ik de nodige vrijheden in de film. Maar als je de gebeurtenissen van de laatste tijd ziet, de massagraven en het verdwijnen van tientallen studenten die tegen de regering hadden gedemonstreerd, dan denk ik dat realiteit en fictie dicht bij elkaar liggen. Carmelo Vargas, de gouverneur in mijn film, is een fictief monster. Maar de net afgetreden gouverneur van de deelstaat Guerrero, waar de studenten verdwenen, is echt. En de manier waarop hij en andere politici de laatste weken hebben geprobeerd om de verantwoordelijkheid voor de moorden en verdwijningen af te schuiven en via de media de aandacht af te leiden, getuigt van een ongekend cynisme. Ik overdrijf graag, maar er zijn tientallen mensen verdwenen, misschien wel vermoord. Dat is bijna genocidaal! Ook de politiek doet er alles aan om de aandacht op iets anders te richten."

Sterker nog, wat de film probeert aan te kaarten gebeurde letterlijk afgelopen maand: terwijl het land op zijn kop stond, kondigde de Mexicaanse regering de arrestatie van een grote drugsbaron aan.

"Dat had ik uiteraard niet voorzien toen ik met de film begon, maar bij het schrijven van het script was het voor mij niet nodig om naar de actualiteit te kijken, omdat een dergelijk scenario voorspelbaar is. De partijen die aan de macht zijn, hebben de gewoonte steeds hetzelfde scenario te spelen. Als er een crisis is, dan worden de massamedia gebruikt om de aandacht af te leiden door een andere crisis te creëren of door het narratief in een andere richting te duwen. Dat doen ze al jaren, dus het verbaast me niets dat juist afgelopen maand, kort na de verdwijning van de studenten, drugsbaron Vicente Carrillo Fuentes ineens werd opgepakt. Dat is een rookgordijn, niets meer en niets minder."

Welke rol spelen de media? Het fictieve mediaconcern in de film is een weinig verhulde verwijzing naar Televisa, dat de Mexicaanse televisiemarkt monopoliseert.

"Mexico wordt geregeerd door een politieke kaste die is verwikkeld in een perverse relatie met grote mediaconglomeraten. De commerciële televisie in Mexico is opgericht door mensen die hun wortels hebben in dezelfde politieke partij die nu aan de macht is. En die televisie zendt uit wat zij relevant vindt. Dat is hun goed recht, maar ze zijn bereid ver te gaan om hun belangen en relaties te beschermen. Helaas is Mexico een land waar veel mensen in armoede leven, en waar weinig toegang tot informatie is. Het is makkelijk om een groot deel van de bevolking te manipuleren."

Is woede over dergelijke praktijken wat u motiveert?

"Woede is maar een deel van mijn motivatie. Het is vooral bezorgdheid. Mexico is mijn land, mijn kinderen groeien hier op. Zij moeten hun toekomst opbouwen in een maatschappij doorspekt met corruptie, geweld en machtsmisbruik. Het is zo somber gesteld met Mexico dat ik er soms met mijn hoofd niet bij kan. Maar ik ben geen activist. Noem me liever een burger die zijn zorgen uitdrukt in kunst."

In 2000 probeerde de regering de vertoning van uw debuut 'De Wet van Herodes' te blokkeren. Na de première van uw tweede film 'De Hel' stelde toenmalig president Felipe Calderón dat u een 'slechte Mexicaan' bent. Hoe zijn de reacties nu?

"Er zijn weer mensen die zich meer zorgen lijken te maken om wat voor beeld de film schept van Mexico, dan om de realiteit die ik probeer bloot te leggen. De film is op universiteiten vertoond, waar sommige studenten tot mijn verbazing stelden dat het niet goed is dat de wereld Mexico als corrupt en gewelddadig ziet. Ik zeg dan: maak je liever zorgen om de corruptie en het geweld dan om het imago van je land. Politiek is er dit keer gelukkig minder weerstand. In 2000 was Mexico nog een dictatuur, nu is het land ondanks alles opener en democratischer. De film wordt gesubsidieerd door de nationale cultuurcommissie, draait in 2600 bioscopen en ik werd zelfs uitgenodigd om haar in het congres te vertonen."

Mexico wordt de laatste tijd overspoeld met vreselijk nieuws. Waarom blijft een massale reactie van de bevollking uit?

"Ik heb geen flauw idee, het is een groot raadsel. Er wordt op zich heftiger gereageerd op de gebeurtenissen in Guerrero dan we gewend zijn, maar ik constateer toch dat een groot deel van de Mexicanen veel te passief is. Ik voorzie ook dat de emoties uiteindelijk weer zullen wegzakken, zoals zo vaak is gebeurd. Eigenlijk is dat onbegrijpelijk."

undefined

Wie is Luis Estrada?

De in Mexico-Stad geboren en getogen filmregisseur Luis Estrada (1962) behoort samen met Alfonso Cuarón, Alejandro González Iñárritu en Guillermo del Toro tot de 'gouden generatie' van de moderne Mexicaanse film. De regisseurs staan internationaal artistiek zeer hoog aangeschreven; Mexicaanse films horen de laatste jaren tot de top. Estrada is veruit de meest controversiële filmmaker van de groep. Hij regisseerde drie satirische films, waarin hij de Mexicaanse geschiedenis en actualiteit genadeloos blootlegt. In 'Ley de Herodes' (Wet van Herodes, 2000) stak hij de draak met de corruptie en het machtsmisbruik van de PRI, de partij van de huidige president Peña Nieto, een politieke groepering die Mexico in de vorige eeuw al meer dan zeventig jaar regeerde. 'El Infierno' (De hel, 2010) verbeeldde de bloedige realiteit van de Mexicaanse drugsoorlog. Voor die film won hij in 2011 de Ariel, de hoogste Mexicaanse filmprijs. Zijn derde film 'La Dictadura Perfecta' ging 16 oktober in première.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden