'Ik ben niet mooi, maar wel geschikt'

Hij is een van de meest gevraagde modellen van dit moment. Te bewonderen in diverse modebladen en reclamecampagnes. Jan de Koning werkt sinds begin jaren tachtig als model en figurant. De fotografen die met hem hebben gewerkt zijn laaiend enthousiast: “Hij heeft een goed hoofd en kan ook nog acteren.”

Hij is klein van stuk, draagt een blauwe trui, een grijs overhemd en een spijkerbroek. Met confectiemaat 48, schoenmaat 42 en boordmaat 37 is hij een begrip in de mode-en reclamewereld. Jan de Koning (81) is na zijn pensionering als bankbediende een tweede carrière begonnen als model.

“Ik werkte eerst als figurant, in de tijd dat er veel gebruik werd gemaakt van amateurs in het beroepstoneel. Daar heb ik een stoomcursus gekregen in wat je allemaal niet moet doen. De toneelspelers zeiden steeds als ik van die brede gebaren maakte: 'Minder Jan, nog minder Jan'. Ik denk dat hun adviezen wel aan mij besteed waren. Kort daarna kwam ik in aanraking met een castingbureau. Zij houden mij van de straat”, vertelt De Koning in zijn woning in de Amsterdamse Rivierenbuurt.

Patrick Donders van Booot Casting in Amsterdam zegt dat klanten regelmatig vragen om het type Jan de Koning. “Oud is in. Sinds meneer de Koning in de glossy Squeeze heeft gestaan is hij een veelgevraagd model en willen ze hem allemaal.”

John Midgley heeft De Koning gefotografeerd voor deze modereportage. “Die man is geweldig. Hij is elegant, hij heeft het helemaal. Imperfectie is perfectie, dat is de trend van nu.” Het verbaast De Koning dat hij zo gewild is. “Een ander ziet iets in mij. Ikzelf zie het niet.”

“Ik hou er van om een kijkje te nemen in de keuken van een fotograaf. Ik zie het niet als mijn werk. Men vraagt mij regelmatig hoe ik dit kan doen zonder ontzettend ijdel te zijn. Ach, ik probeer het gewoon. Voor mij is de samenwerking het belangrijkst. De fotograaf stelt de camera in, en of hij nou 80 opnames maakt of een paar, het stelt geen eisen aan mij. Het is niet zwaar inspannend werk. Je moet tijdens de samenwerking ontzettend goed weten wat die ander van jou wil. Ik wil graag weten hoe ik me moet inleven.”

Sander Veeneman heeft De Koning gefotografeerd voor een reclamecampagne van beleggingsfonds Robeco. “Die man heeft een goed hoofd en kan ook nog acteren. Bovendien wil hij het verhaal achter de campagne weten. Hij heeft altijd een klein spiegeltje bij de hand en een briefje waar een aantal emoties op staan. Zoals boos, blij, opgelucht of ingetogen. Vlak voor de opnames kijkt hij even op dat briefje. Hij probeert zich in te leven, hoe hij zich als aandelenbezitter zou voelen als de beurs zou crashen.”

De laatste tijd nemen de reclameopdrachten voor De Koning toe. Bij Booot Casting zijn ze selectief. Patrick Donders: “We houden rekening met zijn wensen maar ook met zijn leeftijd.”

Het jaar 1999 wordt het jaar van de ouderen. “Mijn generatie schijnt ook om die reden steeds meer gevraagd te worden. Het aantal mensen dat de capaciteit heeft om dit werk te doen neemt af. Boven de 70 wordt de spoeling dun”, verklaart De Koning.

Regelmatig werkt hij mee aan producties van foto- en filmacademies. “Hoe die jonge mensen je met zorg omringen doet mij echt wat. Voor een eindexamenproject van de filmacademie in Amsterdam speelde hij een man die tevergeefs wacht op de terugkeer van zijn vrouw. “De opnames waren op het station van Haarlem en op zo'n perron kan het ontzettend tochten. Hadden ze speciaal een stuk van de wachtkamer afgezet. Daar kon ik zitten. Bij het figureren moet je de factor tijd uitschakelen. Het is een boeiend vak, filmen.” “Ooit heb ik gewerkt met regisseur Jos Stelling. Ik wist niet welke rol ik zou krijgen. Ik moest een heroïnehandelaar spelen. Stelling zei: 'Jou heb ik nodig want jij besodemietert iedereen'. Dat was bedoeld als compliment, maar ik wist niet of ik dat zo moest opvatten. Ik was blij dat de opnames voorbij waren. Ik had me niet goed ingeleefd. Ik vond mezelf een grote kaffer omdat ik niet dieper had nagedacht.”

Het werken aan modereportages vindt hij makkelijker dan figureren. “Wat mij in dit werk aantrekt is het feit dat je in een wereldje zit waar zeer hoge technische eisen worden gesteld. Iedereen moet laten zien wat hij waard is. Anders krijg je een wanverhouding.”

Het poseren voor een modereportage neemt meestal een uur of twee in beslag. “Modefoto's kunnen heel sexy zijn maar als het onder een bepaald niveau komt zeg ik: 'Tot ziens'. Er is een grens. Het fatsoen moet bewaard blijven. Bij reclames heb ik niet graag dat ze mij om mijn gezicht eruit pikken. Ik heb liever dat ze zeggen: 'Dat is een intelligente man'.”

“Bij de gratie van mijn gezondheid kan ik mij nog een aantal stunts permitteren. Ik ben een jazegger. Ooit moest ik bij opnames van Mini & Maxi in het water springen. Dat was mij van te voren niet gezegd. Ik kan namelijk niet zwemmen. De regisseur was furieus. Maar ik liet me niet klem zetten. Ik zei: 'Dat is toch geen probleem. Ik doe gewoon een zwemband om'. Door die kleine wijziging in het scenario ging de scène door. Toch stort je je in iets onbekends waarvan je absoluut niet weet wat er boven je hoofd hangt.”

Voor een reclamefilmpje van een jeansmerk klom hij in een pilaar met een jongetje op zijn schouders. “Why not, denk ik dan”, zegt De Koning nuchter. “Ik ben nooit bang. Als je bang bent wordt het gevaarlijk. Dan roep je het onheil over jezelf af.”

In het tijdschrift View on Colour, waarin de nieuwste kleurentrends voorspeld worden, poseert hij in ouderwets ondergoed. Hij kijkt onbevangen in de lens en ondanks de rauwe belichting kan De Koning zich wel vinden in deze confronterende foto. “Dit ben ik, hier herken ik mezelf. Het gaat niet om mooi, het gaat om bruikbaar. Ik ben niet mooi, maar wel geschikt. Toch laat het me niet onverschillig hoe ik er op een foto uitzie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden