’Ik ben een normaal mens’

(\N)

Ook al is ze vanaf haar geboorte spastisch, Yvette den Brok wenst als normaal mens behandeld te worden. Dat blijkt vaak te veel gevraagd.

Ze moet zuinig zijn met woorden, zegt Yvette den Brok. „Door mijn handicap denk ik veel na voordat ik het onder woorden breng. Dat helpt me ook om scherpe columns te schrijven”.

Den Brok schrijft regelmatig op de podiumpagina van Trouw over het dagelijks leven van mensen met een beperking. Zelf is Den Brok al vanaf haar geboorte spastisch. „Tijdens de bevalling hebben mijn kleine hersenen te weinig zuurstof gekregen. Ik zit in een rolstoel, praat een beetje anders en mijn armen gaan alle kanten op. Maar ik ben niet ziek. En ik vind dat iedereen mij als een normaal mens moet behandelen.”

De 48-jarige schrijfster vindt het haar taak om zich druk te maken over de emancipatie van gehandicapten. „Als ik er niet over schrijf doet niemand het. Ik ben een van de weinige gehandicapten die zijn mond opendoet.” Haar columns die ze in de afgelopen jaren in Trouw, NRC Next, Opzij, Eindhovens Dagblad en tal van gehandicaptenbladen schreef, zijn gebundeld in een boek, dat vandaag aan SP-leider Agnes Kant wordt aangeboden.

Rode Draad in deze columns is haar strijd voor een ’normaal’ leven. Ze schrijft over de status aparte van gehandicapten; ze worden weggestopt in speciale scholen, sociale werkplaatsen, aparte woonvoorzieningen en gehandicaptenvervoer. „Je moet sterk zijn om hier als persoon met een handicap doorheen te breken en gewoon je eigen leven te leiden”, schrijft ze in Trouw.

In haar werkkamer in Eindhoven is te zien dat het haar aardig is gelukt. Den Brok woont in een gewone straat en in een gewoon rijtjeshuis. Boven haar bureau hangt een spreuk van Loesje: ’buiten de boot is het heerlijk zwemmen’. Naast het toetsenbord van haar computer ligt de helm met aanwijsstok, waarmee ze haar stukken tikt. „Het kost mij een middag om een column te tikken. Na het schrijven moet er vaak het nodige veranderd worden en geschrapt.” Het schrijven heeft ze zichzelf geleerd. Den Brok is opgeleid voor cultureel werkster.

Tot haar 28ste ging ze naar school. Veel te lang, vindt ze zelf. Vanwege haar handicap werd ze naar het speciaal onderwijs gestuurd, waar haar leervermogen veel te laag is ingeschat. „Ik begon in het speciaal onderwijs op de mavo en woonde intern. Toen ik op mijn zeventiende mijn diploma haalde wilde ik er weg, op mezelf wonen. Een maatschappelijk werkster zei me dat ik dan maar naar een verpleeghuis moest uitkijken. Je kan de pot op, dacht ik, en besloot zelf maar iets te zoeken. Ik vond een soort woonvorm waar ik vrij zelfstandig kon wonen. Ik meldde me aan bij de avondschool en haalde mijn havo en vwo-diploma, waarna ik uiteindelijk naar een hbo-opleiding kon.

Het waren haar eerste stappen in de ’gewone’ wereld. Na haar trouwen verhuisde Den Brok eindelijk naar een ’gewone’ eengezinswoning. Ze kreeg twee kinderen, die inmiddels alweer het huis uit zijn.

Ondanks haar strijd om als gehandicapte volwaardig mee te doen in de samenleving, blijft het ook voor Den Brok lastig om los te komen van haar achtergrond. In haar afstudeerscriptie schreef ze over de onderdrukking van de gehandicapte mensen. De toenmalige Federatie Gehandicaptenraad Nederland nam haar in dienst als emancipatiewerker en later stapte ze over naar de Vrouwen Alliantie. Ze voelt zich geen excuus-Truus die zo nu en dan mag opdraven om over de ervaringen van gehandicapten te schrijven. „Bij dit onderwerp ligt mijn kracht. Door mijn ervaringen kan ik juist heel goed duidelijk maken dat emancipatie van gehandicapten hard nodig is. Dat ik een handicap heb is niet zo erg. Dat ik niet kan lopen, daar is best mee te leven. Maar hoe mensen soms met me omgaan, dat is onvoorstelbaar en onaanvaardbaar. Laatst werd ik ziek en moest naar het ziekenhuis. Ik had een T-shirt aan met een vlinder erop. De assistente van de specialist kwam me uit de wachtkamer halen en zei tegen me: ’Ach, wat een mooie vlinder heb jij op je buik’. Raar wijf, dacht ik, doe niet alsof ik achterlijk ben.”

Ze weet nog goed hoe krom het allemaal verliep toen ze haar baan bij de Vrouwen Alliantie vond. „Mijn werkgever werd herhaaldelijk gebeld door de uitkeringsinstantie die de aanpassingen die ik nodig had om te kunnen werken moest vergoeden en maar niet wilde geloven dat ik kon werken. Ze moet op de wc geholpen worden, antwoordde mijn baas, we geven haar haar spullen aan en tussen de middag helpen we haar met eten, maar verder mankeert ze niks. We hebben een toegankelijke wc nodig, een verhoogd bureau en een fatsoenlijke oprit bij de voordeur.’ Het is toch belachelijk dat je zo wordt tegengewerkt door een uitkeringsinstantie.”

Inmiddels heeft Den Brok al bijna tien jaar een eigen taalbureautje in Eindhoven. Als ze haar studie nog eens over had mogen doen, dan had ze onderwijzeres willen worden. Haar ernstige spraakgebrek hoeft volgens Den Brok geen probleem te zijn. „Kinderen wennen daar snel aan. En al gaat het een keer fout, dan kun je er toch met zijn allen om lachen. Ik hoorde laatst op de radio een reportage over een blinde vrouw die voor de klas staat. Ze geeft Latijn. De journalist die het verhaal vertelde, kon er niet over uit dat de blinde lerares soms door haar leerlingen geholpen wordt. Waar maak je je druk over. Is dat nou zo erg? Als alle mensen elkaar nou eens accepteren zoals ze zijn, dan wordt de wereld veel leuker.”

Haar boek, ’De wereld is ook van mensen met een handicap’, wordt gepresenteerd op de dag dat mantelzorgers in het zonnetje worden gezet. Om de stijgende kosten in de zorg te beteugelen, doet de overheid steeds vaker een beroep op mantelzorgers. Den Brok is niet tegen hulp die door familie en vrienden gegeven wordt, maar waarschuwt voor een te grote afhankelijkheid van deze zorg. „We leven niet meer in de Middeleeuwen. Ook al kost het geld, gehandicapten hebben recht op de professionele zorg die ze nodig hebben. Mijn man helpt me, als hij tijd heeft, op de wc en natuurlijk kookt hij, maar ik zou echt niet willen dat hij dag en nacht voor mij klaarstaat. Hij mag zich voor mij niet over de kop werken. Ik begrijp die mensen niet die hun hele leven opofferen voor een gehandicapte partner of kind. Iedereen heeft recht op betaalde zorg. Maak er dan ook gebruik van. Want doe je dat niet, dan werk je er zelf aan mee dat het recht op zorg wordt afgebroken.”

De overheid kan volgens Den Brok op andere zaken bezuinigen. „Als het openbaar vervoer nou eens echt overal in het land toegankelijk wordt gemaakt voor mensen met een beperking, dan kan het gehandicaptenvervoer worden afgeschaft. In heel veel landen in Europa is dat al gerealiseerd, Nederland loopt echt achter. Als ik me heel kwaad maak, schrijf ik er weer eens een column over.”



Den Brok: ¿Hoe mensen soms met me omgaan, dat is onaanvaardbaar.¿ (FOTO'S JÿRGEN CARIS)
Met behulp van een helm met potlood typt Yvette den Brok haar columns. (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden