'Ik ben een nationale nar, maar geen allemansvriend'

Anne Vegter volgt Ramsey Nasr op als Dichter des Vaderlands

Een veelzijdig dichter met een groeiend maatschappelijk engagement die niet de neiging heeft wat dan ook te verbloemen. Volgens de benoemingscommissie krijgt Nederland met Anne Vegter een Dichter des Vaderlands die liever wakker schudt dan in slaap sust. Van Vegter, die gisteren Ramsey Nasr opvolgde, wordt verwacht dat zij de komende vier jaar een breed publiek enthousiast maakt voor poëzie en daarvoor allerlei initiatieven ontwikkelt in het hele land. En natuurlijk hoort zij - minimaal vier keer per jaar - te dichten over wat de Nederlanders als volk bezighoudt.

Kunt u dat, dichten uit naam van heel Nederland?
"Ik ben natuurlijk zelf Nederlander. Ik zal mijn ogen openhouden en mijn voelsprieten uitzetten. En dan is het een kwestie van uitspraken durven doen.

"Er zullen altijd mensen zijn die zich niet bediend voelen door mij. Dat gebeurt er als je positie kiest. Dat moet ik in deze functie doen. Ik kan geen allemansvriend zijn.

"Als Dichter des Vaderlands word ik een nationale nar. Soms zal ik de een bespotten en de ander omhelzen, de volgende keer gaat het andersom."

Bij wat voor soort gebeurtenis kunnen we een gedicht van u verwachten? Sportief succes, natuurramp, crisis of feest?
"Ik denk aan de mishandeling van dat Indiase meisje. Dat gebeurde weliswaar in een ander land, in een specifieke maatschappelijke en religieuze context. Maar ook hier gaat er veel mis tussen mannen en vrouwen. Het is een lastig onderwerp om over te dichten, maar het kan wel. En dit soort onrecht raakt me."

U wilt uw nieuwe functie gebruiken om met poëzie de vrijheid van denken te heroveren op het dominante politiek-economisch taalgebruik. Hoe ziet u dat voor zich?
"De poëtische taal komt tot stand vanuit vrijheid; ze is ongebonden, ongeregeld en kan voor verwarring in het denken zorgen. Het economische taalgebruik - bijvoorbeeld in de Tweede Kamer - zet de verbeelding juist in de hoek.

"Ik kan dat idioom natuurlijk niet in mijn eentje veranderen. Maar als Dichter des Vaderlands kan ik wel wat in gang brengen. Ik zou bijvoorbeeld YouTube willen gebruiken om maatschappelijk iets teweeg te brengen. Ik hoop ook jongeren online les te kunnen geven in het schrijven van poëzie."

U wilt ook gaan optreden op plaatsen waar bibliotheken en culturele centra zijn gesloten.
"In Rotterdam zijn wel 16 bibliotheken wegbezuinigd. Daar staan nu tragische gebouwen met kartonnen dozen met boeken. Tegen die verschraling wil ik de poëzie inzetten."

Uw voorganger Ramsey Nasr werd weleens te links genoemd.
"Je kunt toch moeilijk van mij verwachten dat ik onverschillig sta tegenover de bezuinigingen op cultuur. Er hebben al 15.000 mensen die in de kunstwereld werkten hun baan verloren. Ik vind het heel jammer dat het gebundelde verzet tegen die bezuinigingen is verstomd. Het zou mooi zijn als die stemmen weer gaan klinken. Ik heb vier jaar de tijd om te ontdekken wat in deze functie mogelijk is."

GEBED VOOR IEDEREEN

Nog trekt het zich terug als in twee vuisten, reculer pour mieux sauter.

Nog lift het vrolijk mee als op het stuur van een weesfiets, zwenkt uit.

Nog loopt het mee in de optocht van iedereen, het spreekt verdwenen taal.

Nog verstopt het zich in geluidsfragmenten, applaus en partituren.

Nog nestelt het gebed zich in het Nederlands en biedt royaal onthaal.

BENG! KLEDDERRRRR! KLENG!

Een opstelling van stokken en tomaten, stenen uit de straat, de verf.

Tongen die spugen op gebed: "Niet buigen broddah! Strek je op!"

Wereldvreemden die maar wat floepen: "Wie de staat kent, kent zichzelf."

Nieuwe talen zingen, roepen: "Niks kebed, suster, komt niet koed."

Daar de mening, hier de uitspraak. Het Laatste Oordeel is bankroet,

roept uit nood en overvloed. Het kruipt door puin en bloeit op stank.

Hecht zich aan honger en verruilt een koninkrijk voor voedselbank,

kijkt, verwart, merkt op. Niet schadevrij, er heerst het schrale tij.

Het lacht en lijdt maar in gelijke mate, dat is de vrijheid van de poëzie.

Bemint een land uit een verlangen naar dat land: gebed laat liefde vrij.

LEVE

majesteit boven dit krachtenveld. Zo'n spiedend oog over de dijk.

Het soort alwetendheid ten dienste van het Crisisrijk. Verheft

in majesteit saamhorigheid tot kunst. Zo dus. O lieve koningin

die levenslang het hele land voorbij zag gaan, nu mag het zomaar,

lekker zomaar in de rij gaan staan.

Eerste gedicht van Anne Vegter als Dichter des Vaderlands

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden