’Ik ben een lopende tegenstrijdigheid’

(Trouw)

Drie jaar na het einde van zijn indrukwekkende tenniscarrière heeft Andre Agassi zijn levensverhaal opgetekend in het boek ’Open’.

Leven met de waarheid is makkelijker dan leven met leugens, hoe meedogenloos en verwarrend de waarheid ook kan zijn. Dat motto was voor Andre Agassi reden om zijn levensverhaal op papier te zetten. Drie jaar werkte de ex-tennisser, winnaar van acht grandslamtoernooien, aan zijn autobiografie. De negende versie van het verhaal, opgeschreven door J.R. Moehringer, kon de goedkeuring van de Amerikaan wegdragen.

„Het was een lang en intensief proces”, zegt Agassi in het Amsterdamse Amstel Hotel, waar hij dezer dagen is neergestreken om zijn boek ’Open’ te promoten. „Twee dingen waren snel beslist. De titel, omdat ik de volledige waarheid wilde vertellen. En de foto op de omslag, waarop je iemand ziet met een open gezicht. Je kunt in mijn ziel kijken. Ik neem je mee op een reis om te laten zien wie ik ben, waar ik ben en waar ik heen ga.”

In het boek, dat leest als een roman, laat Agassi weinig zaken onbesproken. Zijn moeizame relatie met zijn vader, zijn afkeer van het tennis, zijn vlucht in de drugs en de talloze leugens waarmee hij zich door het leven worstelde – het komt allemaal aan bod. „Toen ik de uiteindelijke versie onder ogen kreeg, absorbeerde ik de tekst. Ik moest lachen en huilen. Het was alsof ik het leven van iemand anders las, maar het was mijn eigen leven.”

Het leven van Agassi is een vat vol tegenstrijdigheden. Moeilijk te begrijpen voor zijn omgeving, maar ook voor zichzelf. „In de drie jaar dat ik aan het boek heb gewerkt, kreeg ik eindelijk te tijd om mezelf te begrijpen. Niemand kon weten wie ik was, omdat ik zelf niet wist wie ik was. Ik ben een lopende tegenstrijdigheid. Zo hekelde ik de dresscode op Wimbledon, maar op mijn school (de Andre Agassi College Preparatory Academy) heb ik zelf een dresscode ingevoerd.”

„Mijn vader heeft de grootste invloed op mij gehad, hij was de eerste stempel op mijn leven”, zegt Agassi, die vanaf jonge leeftijd door zijn vader werd gedrild. Met een zelf ontworpen ballenmachine (de ’draak’) op de zelf aangelegde tennisbaan in de tuin. Voor zijn vader, een gevluchte bokser uit Iran, was tennis de kortste weg naar de verwezenlijking van The American Dream. De gevoelens van zijn zoon leken onderschikt aan die missie.

„Twee jaar geleden heeft mijn vader al gezegd dat hij mijn boek niet zou lezen. Hij begreep maar niet waarom ik dat allemaal moest vertellen. Hij zei tegen mij: Als ik het opnieuw zou moeten doen, zou ik het precies zo doen. Ik zou je alleen niet laten tennissen. Het zou golf of honkbal worden. Dat kun je langer spelen en je kunt er meer geld mee verdienen.”

Een van de geheimen die Agassi in het boekt onthult, is het gebruik van de harddrug crystal meth, vanaf 1997. Een bekentenis die een golf van reacties teweeg bracht. „Ik wist dat het een schok zou veroorzaken. Als je die twintig pagina’s leest, weet je waarom het boek ’Open’ heet. Hoe kan ik je vertellen dat ik open ben als ik dat niet ben. Hoe kan ik je vertellen dat dit mijn leven is als dat niet zo is. Het is de waarheid.”

„Het was geen verslaving, zoals werd gesuggereerd. Het was een ontsnapping. Iets wat ik nodig had. Ik was depressief. Losgeraakt van de mensen in mijn leven. Ik zat in een huwelijk (met de actrice Brooke Shields, red) waar ik niet in wilde zitten. Ik deed werk wat ik niet wilde doen. Ik hield minder van mijzelf dan van mijn werk. Het een leidde tot het ander. De drugs waren niet het probleem, het probleem was mijn leven.”

„De eerlijkheid van dit boek is dat ik je in mijn hart, mijn ziel, mijn lichaam trek. Ik sta je toe de evolutie van mijn onderbewustzijn te ontdekken. Ik hoop dat mensen mij niet beter begrijpen, maar dat ze zichzelf beter begrijpen. Problems don’t discriminate. We hebben allemaal boze geesten om tegen te vechten. Problemen met onze identiteit, bijvoorbeeld. We zijn allemaal los van elkaar, we zijn allemaal alleen.”

Al vroeg in zijn profcarrière ontdekte Agassi dat de tennissport een keiharde wereld is. Een onthutsende ervaring met Jimmy Connors liet een kerf op zijn ziel achter. „Connors ken ik vanaf mijn zevende en ik keek erg tegen hem op. Toen ik achttien was moest ik tegen hem spelen. We waren helemaal alleen in de kleedkamer. Hij deed alsof hij mij niet kende en kleineerde me. Mijn hele gevoel van beschaving kreeg een knauw. Je begrijpt opeens niet meer hoe de wereld, hoe dit leven werkt.”

„Ik kwam tot het besef dat dit het allemaal niet waard was. Tennis begint met titels, geld, roem en nog veel meer dingen waarvan de mensen denken dat het allemaal de moeite waard is. Voor mij telde dat niet. Ik voelde mij als iemand met een rugzak vol stenen. En bij iedere stap kwam er een steen bij. Dat voorval met Connors was groter en zwaarder dan een steen, bijna niet te dragen.”

Of Agassi gelooft in toeval? Hij moet lang nadenken en geeft lachend toe dat een aantal zaken in zijn leven gewoonweg niet op toeval kan berusten. Zijn initialen bijvoorbeeld A.K.A., Also Known As, voor iemand met zoveel gedaantewisselingen. En de foto die Brooke Shields vlak voor hun huwelijk op de ijskast bevestigde. Volgens Shields was het de afbeelding van de perfecte vrouw met de perfecte benen, zoals zij ook wilde zijn. Agassi kon zijn ogen niet geloven toen hij zag dat het een foto was van Steffi Graf, de vrouw die hij al jaren adoreerde en met wie hij inmiddels is getrouwd. „Als je met dit verhaal naar een filmproducent stapt, zal hij zeggen dat het niet geloofwaardig is. Dit kan niet waargebeurd zijn.”

Steffi Graf en hun twee kinderen zijn de grootste beloning in een leven waarin Agassi veel mentale en fysieke pijn heeft gekend. Hij koestert het samenzijn met zijn gezin en geniet van de (spaarzame) momenten dat hij niet herkend wordt als die beroemde tennisspeler. „Laatst moest ik mijn naam zelfs spellen voor iemand. Dat was een heerlijke ervaring.”

Andre Agassi in het Amstel Hotel: 'Ik trek je in mijn hart, mijn ziel, mijn lichaam.' (FOTO WERRY CRONE, TROUW)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden