'Ik ben een beetje een nerd'

Hacker en journalist Brenno de Winter. 'Ik heb hier lang over geaarzeld. Normaal gesproken ben ik namelijk best braaf.' ©MAARTEN HARTMAN

Journalist van het jaar Brenno de Winter drijft sommige mensen tot wanhoop. Deze ochtend is hij op bezoek bij een van de ministeries in Den Haag om een topambtenaar de stuipen op het lijf te jagen door te stellen dat diens miljoenenproject 'een dood paard' is. De man is programmamanager van GovUnited, een stichting die gemeenten gezamenlijk ICT wil laten inkopen.

Journalist van het jaar Brenno de Winter drijft sommige mensen tot wanhoop. Deze ochtend is hij op bezoek bij een van de ministeries in Den Haag om een topambtenaar de stuipen op het lijf te jagen door te stellen dat diens miljoenenproject 'een dood paard' is. De man is programmamanager van GovUnited, een stichting die gemeenten gezamenlijk ICT wil laten inkopen.

Volgens De Winters bronnen haken steeds meer gemeenten af. De ambtenaar aan de andere kant van de vergadertafel heeft er een kleur van. "Wij hebben hier allemaal grote bewondering voor je. Maar je maakt het project kapot door er zo over te schrijven", zegt hij met nauwelijks verhulde wanhoop. Begrijpelijk, want het artikel dat hierover van De Winters hand op Webwereld verscheen is doorgeplaatst naar Nu.nl, de nieuwssite met het grootste bereik in Nederland.

De Winter, later in de trein terug naar Amsterdam waar hij als ICT-specialist uitgenodigd is voor een lezing: "Het gaat mij natuurlijk niet om deze man of dit project. De basisgedachte is goed, maar dat geldt voor meer ICT-projecten waar miljoenen belastinggeld in gingen en die een zachte dood stierven. Het gaat mij om het techno-optimisme in Nederland waardoor mensen geen oog hebben voor fouten."

Braaf
Voor journalist Brenno de Winter was 2011 het opzienbarendste jaar van zijn leven. Hij reisde op een gekraakte ov-chipkaart, om aan te tonen hoe makkelijk dat gaat. "Ik heb daar lang over geaarzeld, ik ben namelijk best braaf en koop altijd een kaartje."

Prompt werd De Winter aangeklaagd door het bedrijf dat de kaarten ontwikkelt, Trans Link Systems, waar de Nederlandse Spoorwegen de grootste aandeelhouder van zijn. Het Openbaar Ministerie deed onderzoek, maar seponeerde de zaak omdat het vond dat in dit geval het journalistieke belang zwaarder woog dan de wetsovertreding. "Ik heb dat als heel erg naar ervaren omdat Trans Link Systems door mij aan te klagen op de man speelde. Je realiseert je ineens dat je het in je eentje opneemt tegen een systeem waar 3 miljard euro in zit. Er waren nog meer journalisten die op een gekraakte ov-chipkaart reisden, maar ze kozen mij. Ik had enkele weken een beroepsverbod. Dat is heel ingrijpend geweest."

Inmiddels heeft Trans Link Systems een nieuwe kaartsoort ingevoerd, die beter bestand zou zijn tegen fraude. Via de ov-chipkaart wordt het reisgedrag van mensen nauwkeurig vastgelegd. De Winter, wiens vader als een van de weinigen van zijn familie de Tweede Wereldoorlog overleefde, verbaast zich erover dat hierover nauwelijks maatschappelijk debat is. "Het sluipt erin. We willen blijkbaar niet weten dat er ook donkere kanten zitten aan de toepassing van techniek. De Stasi in Oost-Duitsland zou jaloers zijn geweest op dit systeem."

DigiNotar
Even vakantie nemen, was er niet bepaald bij, pal daarop speelde de DigiNotar-affaire, waar De Winter - dit jaar óók nog 40 geworden - alweer de eerste was die begreep wat er speelde. Het bedrijf dat zorgt voor de beveiliging van overheidssites, bleek te zijn gehackt. Hierdoor konden hackers elke willekeurige website waar ook ter wereld veilig doen lijken. De Iraanse overheid zou de nepcertificaten gebruiken om mail van dissidenten te onderscheppen.

Vervolgens riep hij met collega's van de website Webwereld de maand oktober uit tot 'lektober'. Elke dag onthulde Webwereld een lek bij bedrijven en overheden waardoor privégegevens van burgers zichtbaar waren.

"We hadden nog wat lekken liggen en voor we het wisten, kwam er ook van alles aanwaaien." Het succes van lektober toont voor De Winter aan dat het maatschappelijk belang van een goed en veilig computersysteem begint door te dringen. "Ik ben een beetje een nerd, al mijn hele leven met techniek bezig. Ik ben nog altijd van Hackerspace, een club hackers. Hierdoor weet ik meer van ICT dan de meeste mensen. Het voelde als een verplichting om iets met die kennis te doen, daarom ben ik de journalistiek in gegaan."

'ADHD hè'

Een dagje meelopen met De Winter maakt haast duizelig. Hij heeft tientallen onderwerpen tegelijk op zijn bord. Daarnaast houdt hij permanent een oog op de binnenstromende mails en twitterberichten op zijn laptop. Nu weer neemt hij het op tegen KPN. Dat levert de certificaten voor beveiligde overheidssites in plaats van het inmiddels failliete bedrijf DigiNotar. Maar ook hier zouden hackers wellicht al meer vat op het systeem hebben dan het bedrijf wil toegeven, vermoedt De Winter. KPN heeft uiteraard weinig zin in publiciteit hierover.

De Winter staat altijd klaar als wie dan ook hem om advies vraagt. Ook wethouders bellen hem geregeld als ze in hun maag zitten met een kwestie rond ICT. Hoe hij al die ballen toch hooghoudt? Grijnst: "ADHD hè."

Journalist en techneut
Brenno de Winter is freelance journalist en schrijft onder meer voor Webwereld, Nu.nl en Gemeente.nu. De geboren en getogen Edenaar knutselde als kind al aan computerprogramma's, studeerde twee jaar theologie, maar stapte over op een hbo-opleiding communicatie- en informatietechnologie. Zijn boek 'Open Kaart' over zijn onderzoek naar de ov-chipkaart dat recent verscheen, schreef hij voor een deel samen met Trouw-journalist Vincent Dekker. Onlangs werd De Winter door een panel van journalisten bovendien uitgeroepen tot Journalist van het jaar 2011.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden