'Ik ben echt bloemenkind Gods'

Zij bedenkt en maakt televisieprogramma's voor de Ikon, vooral gedramatiseerde documentaires, publiceert boeken en schrijft artikelen voor tijdschriften, maakt af en toe een uitstapje naar radio en zij speelde in musicals. Zij is de creatieve duizendpoot Mary Michon, of zoals zij het zelf omschrijft: de mater familias van de Ikon. Voor die omroep, waar zij al 25 jaar werkt, maakte zij onder andere de docudrama 'Een spannend bestaan', de jongerenserie 'Kanjers' en de serie gesprekken met zieners en zoekers 'Inspiratie'.

ANNEMIEKE KORTLANG

'Prima Donna' behandelt de leef- en belevingswereld van vrouwen tussen de twintig en veertig jaar. Bijna twintig verschillende vrouwen en meiden vertellen in vier delen over wat hen in het leven bezig houdt. Michon bedacht het idee samen met producente Marie-Louise van Agtmael en liet de regie over aan twaalf andere vrouwen. Er is niet gekozen voor echte 'vrouwen'-thema's maar voor onderwerpen die dicht bij de maaksters zelf liggen.

Uit de serie moet blijken of een derde feministische golf leeft bij de dames van nu. Dat valt na het zien van de eerste aflevering wat tegen. Zo vraagt een call-girl in de serie aan de interviewster: 'Zijn er nog feministes dan?' Eindredacteur Michon heeft er, ondanks de weinig hoopvolle geluiden, toch geen echte grote boodschap in willen stoppen. Maar wie goed kijkt ontdekt wel kleine feministische statements, die overigens door mannelijke ontwerpers zijn gemaakt. Het herkenningsfilmpje, de 'leader', en 'bumpertjes' (die onderwerpen met elkaar verbinden) zijn prachtig: naakte (nep) Barbie-poppen die vrijen in een auto of die van een waslijntje portretten van feministes als Joke Smit halen.

Michon wilde absoluut religie, politiek en een buddy-vrouw in de serie, 'want de Ikon moet er impliciet inzitten'. “Het zijn filmische impressies met een journalistieke ondertoon, flarden van wat er leeft bij vrouwen.” De initiator heeft niet met opzet voor zoveel verschillende regisseuses gekozen. “Ik heb hen ontvangen in mijn lijfcaf> e in Amsterdam en hun ideeën aangehoord. Zo zijn het toevallig twaalf dames geworden, dat maakte het wel een beetje gecompliceerd”, zegt ze luid lachend.

De 'moeder van de Ikon' is zelf een feministe van het eerste uur. “Wij stonden in 1968 op de barricade met 'Wij vrouwen eisen'. Ik was eigenlijk een feministe avant la lettre. Emancipatie was voor mij vanzelfsprekend. Ondanks dat ik was getrouwd, wilde ik per se mijn eigen brood verdienen. Ik voelde mij dan ook niet onvrij, maar om mij heen zag ik wel dat vrouwen onvrij waren en voor hen heb ik mij ingezet.”

Uit 'Prima Donna' blijkt dat eigenlijk niemand het nog nodig vindt om die barricade weer op te gaan. Stelt dat je teleur?

“Ach, een beetje wel, want het eeuwige gevecht tussen mannen en vrouwen gaat nog steeds door. Ik zie dat heel scherp, er is nog steeds machtsongelijkheid, een echte mannenmaatschappij. Dat houdt onwillekeurig mannen en vrouwen op hun plaats. Dat merk je ook aan vrouwen die macht krijgen, zij vinden macht wel prettig, maar hebben vaak moeite om er goed mee om te gaan.”

Voor Michon is feministe een geuzennaam, zij vindt het dan ook jammer dat jonge vrouwen van nu een negatief beeld hebben bij het woord. “Kennelijk ervaren veel vrouwen feministes als onflatteuse schreeuwerige tuinbroeken. Ik ben wat dat betreft altijd een buitenbeentje geweest, want ik heb mij nooit in zo'n tuinbroek gehesen. Maar die broeken en te krappe t-shirtjes hoorden er gewoon een beetje bij. Binnen de feministische wereld mocht je er eigenlijk niet elegant uitzien, maar ik vond het toen al leuk om er leuk uit te zien en dat werd ook geaccepteerd. Hedy D'Ancona zag en ziet er toch ook altijd mooi uit.”

“Ik ben heel blij dat ik aan het feminisme geluid heb kunnen geven. Wij hadden in die tijd toch helemaal geen voorbeelden. Wij moesten het allemaal zelf uitvinden. Voor veel dingen die voor jonge vrouwen van nu vanzelfsprekend zijn, zoals gelijke lonen, hebben wij gevochten. Ik ben hier bij de Ikon een voorbeeld voor vrouwen en daar ben ik trots op.”

Toch is er na dertig jaar strijden eigenlijk weinig veranderd. Wat is er dan misgegaan?

“We waren ongeduldig en hadden gedacht dat het na één of twee generaties helemaal anders zou worden. Maar dat kan niet in zo'n korte periode. Je kan wel zeggen dat we nog in de kinderziektes zitten. Veel vrouwen hebben nog steeds de rol van 'als híj maar gelukkig is' en dat is wel heel veilig, maar het is een fake-gedachte. Kijk maar hoeveel relaties mis zijn en naar alle problemen tussen ouders en kinderen.”

“Het is toch ook een genade als je het 25 of 30 jaar met dezelfde man uithoudt. Je ligt in het begin toch met een vreemde man in bed. Je moet het samen doen en dat is niet gemakkelijk. Een man wil niet alleen maar huisman zijn en dat is ook in die dertig jaar niet te veranderen. Mannen moeten het ook wel leuk vinden, anders gaat het hoe dan ook mis.”

Michon groeide op in een gereformeerd gezin en is altijd gereformeerd gebleven. “Religie verwerk ik altijd in mijn programma's. Ik houd mij bezig met geloof omdat het geloof mij bezighoudt. Ik hoor wel eens van mensen: 'Dat jij nog gereformeerd bent!' Het beeld dat gereformeerden zwaar op de hand zijn bestaat nog steeds. Maar dat is onzin, ik word toch ook helemaal geaccepteerd ondanks dat ik van glamour houd en ook als kind hield ik daar al van.”

“Ik ben opgevoed in Abraham Kuyper, 'in ons isolement ligt onze kracht'. Dat vond ik als kind wel vreemd, want ik wilde mij niet isoleren. Voor veel mensen was dat een enorme druk. Ik heb het geloof nooit als drukkend ervaren. Ik ben een echt bloemenkind Gods. Er is wel een tijd geweest dat ik mij niet zo aangetrokken voelde tot de kerkgang, maar dat is nu weer over. Mijn broer is predikant en ik ga dan ook regelmatig naar zijn diensten.”

Michon ging na het gymnasium naar de kleinkunstacademie en speelde in 1967 in 'Heerlijk duurt het langst', een musical van Annie M.G. Schmidt. Door het gereformeerde jeugdwerk kwam zij als aankomend redacteur bij de Ikon terecht. “Met Wim Koole (oud-directeur van de Ikon red.) deed ik in die tijd baanbrekend werk. Wij maakten programma's over relaties, gezinnen en opvoeding. Dat was nog niet eerder gedaan.” Zij heeft niet bijgehouden hoeveel programma's ze in die 25 jaar voor de Ikon heeft gemaakt, maar 'het zijn er wel honderden'.

Je bent eigenlijk in al je programma's op zoek naar menselijke verhoudingen en dan vooral de dingen die mis gaan tussen bijvoorbeeld mannen en vrouwen of ouders en kinderen. Vanwaar die interesse?

“Het leven is niet interessant als er uitsluitend harmonie is, als alles in balans is. Het is juist interessant om te zien hoe mensen met elkaar in conflict zijn. Het leven is toch een grote vraag. Hoe geef ik het bestaan zin? Hoe geven mensen zin aan hun leven? Hoe leer je leven met datgene wat er op je pad komt? Voor die vragen heb ik grote belangstelling.”

“Ik werk voor elk docudrama met dezelfde steekwoorden: eerst identificatie, dan: hoe maak je zaken zichtbaar en inzichtelijk voor de kijker. Daarna komt de uittocht; mensen vrijmaken van innerlijke druk. Hoe leven mensen dan door? Je moet het natuurlijk wel in een smakelijke vorm gieten, zodat het aantrekkelijk is voor de kijker. Vaktechnisch moet het natuurlijk goed gemaakt zijn. Ik probeer altijd impliciet mensen hoop te geven. Aanmoedigen, zo van 'houd vol'.”

Onlangs is jouw boek 'Zou ik niet mijn moeder eren /Ach wat deed zij niet voor mij' verschenen. Het is een vervolg op een boek dat je in 1975 samen met je moeder schreef. Je beschrijft, na haar overlijden, jullie moeizame relatie. Heeft jullie slechte verhouding je belangstelling voor andere relaties versterkt?

“Nee, ik ben altijd geïnteresseerd geweest in relaties, dat is mijn afwijking. En ik ontzettend nieuwsgierig. Daar heeft de verhouding met mijn moeder geen invloed op gehad. Een boek schrijven is een eenzame tocht, door mijn drukke baan kon ik alleen in het weekend schrijven. Elke week schreef ik twee dagen. Dat was hard werken, maar het is me gelukt.”

In 1979 werd Michon door Frank Sanders en Jos Brink gevraagd om een rol te spelen in hun musical 'Maskerade'. Het zou voor één jaar zijn, maar het bleef niet bij die ene musical, want daarna volgde 'Amerika Amerika' en 'Evenaar'. Bijna zes jaar speelde zij 1300 voorstellingen en werkte ze ook nog voor de Ikon.

Hoe hield je dat vol?

“Theater geeft energie, het maakt je hoofd op een andere manier leeg waardoor je de kracht hebt om beide te doen. Het was altijd magisch om weer het koekblik, het busje, in te gaan. Overdag had ik opnames voor de Ikon en trainde ik veel. 's Avonds zoefde ik dan naar bijvoorbeeld Rotterdam. Als wij op toernee waren, zocht ik altijd uit of ik in die plaatsen kon researchen voor programma's. Ik heb uiteindelijk toch gekozen voor de Ikon, al heb ik het afscheid van het theater wel moeten verwerken.”

Ben je verslaafd aan je werk?

“Nee, niet verslaafd, het is wel ontzettend leuk werk. En ik heb ook nog tijd om tussendoor een boek te schrijven of naar het theater te gaan. Al moet ik wel dag en nacht beschikbaar zijn voor de Ikon. Dat kan omdat ik geen kinderen heb, ik heb de vrijheid heb om dit werk te doen.”

Wat is jouw inspiratie, jouw innerlijke drijfveer?

“Ik ben nog niet aan mijn plafond. Ik ben nog steeds in staat om met mensen bezig te zijn, via allerlei manieren. Er is nog veel te doen. Uit een gevoel van onrecht, ben ik altijd op zoek naar gerechtigheid, dat houd me bezig. Solidariteit geeft mij de kracht om niet bij de pakken neer te zitten. Pijn en wanhoop geeft mij hoop. Researchen ('langs bos en berm trekken' noem ik dat altijd) is voortdurend zoeken, een dwaaltocht. Zodra het leven een beetje saai wordt, ga ik fantasiën uitwerken, dan ga ik op reis of verzin iets anders. Wat mij uit een impasse haalt, is andere mensen zien of een mooie voorstelling in het theater.”

Bijna tien jaar geleden zei je in een interview in De Tijd dat je een boek over je leven wilde gaan schrijven. De titel wist je al: 'Achter matglas'. Komt dat boek er nog?

“Ja, de omslag is al klaar. Het gaat over een vrouwenleven. Ik ben niet meer 'une femme en fleur' en heb dan ook het gevoel dat men, en dan bedoel ik natuurlijk mannen, mij laat voelen dat ik een oude dame ben, maar ik ben pas 55. De overgang, de waaier, het ouder worden. Alles komt aan bod in 'Achter matglas'.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden