Ik ben dik, zegt actrice Annet Malherbe. Maar een badpak op de planken vindt ze geen probleem. Ze vergelijkt zichzelf graag met Oliver Hardy. Die zette ook z'n hele lijf in.

'Kijk, ik heb een grote mond, ik maak lawaai als ik binnenkom, en dan denken veel mensen: o, die Annet, laat die d'r gang maar gaan, die weet het wel. Maar ik moet juist heel streng geregisseerd worden, anders ga ik alle kanten op.” Actrice Annet Malherbe (47) speelt de komende tijd met onder anderen Pierre Bokma en Kees Hulst in 'De Verschrikkelijke Moeder', een toneelstuk (met muziek) geschreven en geregisseerd door haar man Alex van Warmerdam.

,,Alex houdt van kort, droog, ingedikt acteren. Hij beent alles uit, waardoor het spel een tragikomische werking krijgt. Je acteursgeiligheid naar de lach moet je stevig in toom houden, want dat vindt hij niet interessant. Tegelijk houdt Alex juist wel van acteurs die met zijn teksten aan de haal gaan, die er met hun persoonlijkheid iets aan toevoegen. De tekst moet van papier komen. Voordat hij gaat schrijven weet hij wie het gaat spelen. Als we beginnen, heeft hij het stuk meestal voor zo'n twee derde af. Tijdens de repetities krijgt hij dan de inspiratie om verder te gaan. Hij maakt korte zinnen, eigenlijk stuk voor stuk gedachtesprongen. Het is een soort compositie en niet iedereen kan daarmee uit de voeten.”

,,Het luistert ook heel nauw.

En ik ben nogal slordig. Het duurt lang voor ik een tekst ken en dan zeg ik iets wat erop lijkt. Maar Alex weet precies waarom hij het zo en niet anders heeft geschreven. Dus dan hebben we een probleem. Dat is elke keer hetzelfde. Ik ben lui, heb geen discipline, kan niet studeren. Ik wil bijvoorbeeld nog 'ns heel goed Spaans leren. Ik kom vaak in Spanje en spreek het wel, maar het moet beter en heb toen les genomen. Maar dan die berg huiswerk daarbij. Dan leg ik alles klaar op tafel, boeken, schriften. En vervolgens ga ik alleen maar uitvluchten verzinnen, vriendinnen bellen, lekker een beetje klagen. Zo gaat het ook met het leren van teksten. Maar, dat merk ik elke keer weer, hij heeft wel gelijk dat ie zo zorgvuldig is. Dat is de kracht van de tekst en dat heeft effect op je spel. Al is het niet zo dat Alex nooit iets verandert of schrapt. Als iets niet blijkt te kloppen, of als je iets echt niet uit je bek kunt krijgen, dan doet ie het wel. Hij is precies, maar niet dogmatisch.”

Annet Malherbe is een actrice met humor. Hoe strakker ze speelt, hoe geestiger het effect. Haar met zichtbaar behagen ingezette, welgevulde postuur versterkt die uitstraling. Zij heeft in de meeste films en toneelstukken ('Abel', 'Kleine Teun', 'De Noorderlingen', 'Welkom in het bos') van Alex van Warmerdam gespeeld. ,,Soms maar een piepklein rolletje en soms helemaal niet - ik doe veel andere dingen - maar het is wel heel comfortabel om met hem te werken, omdat je elkaar zo goed aanvoelt. Ik schiet makkelijk in geijkte patronen, ben vaak een strenge vrouw, een heks. Het zijn ook jouw teksten die dat in mij wakker maken, zeg ik wel 'ns als Alex me iets anders wil laten doen. Hij weet bij mij het onderste uit de kan te krijgen, weet dat ik meer kan dan ik laat zien. Ik heb, letterlijk, aan een half woord genoeg om te weten wat hij wil. Ik heb wel een voorsprong natuurlijk, ik lees het stuk al als hij schrijft.”

,,Tijdens het repetitieproces stel ik me wel helemaal op als actrice. En hij is de regisseur. Hij mag er graag thuis nog over doorpraten, maar dan zeg ik al gauw: morgen is het weer repetitiedag. Een potje ruziemaken, als ik het ergens niet mee eens ben bijvoorbeeld, doen we ook niet op de vloer. Dat zou voor de anderen wel erg ongemakkelijk worden. Dingen over mijn kant laten gaan, gaat me steeds beter af. Onze oudste zoon doet voor het eerst mee, als muzikant, en voor hem was dat natuurlijk wel even wennen, zo samen met zijn ouders in de professionele wereld.”

,,Voordat ik naar de toneelschool ging, had ik nog nooit toneel gezien. Op de middelbare school had ik wel aan schooltoneel gedaan, maar ik dacht dat ik verpleegster zou worden. Dat was mijn zus ook.”

Ze kwam op het idee via haar broer, mimespeler bij 'Waste of Time'. ,,Ik ging kijken en toen het donker werd in de zaal, dacht ik: ja, dit is leuk. De eerste keer dat ik toelatingsexamen deed, was ik nog zo groen als gras. Ik wist niet eens wat een homo was. Ga jij eerst maar wat levenservaring opdoen, zeiden zij. Dat heb ik gedaan: heel veel liefdesverdriet gehad. Het jaar daarna werd ik wel aangenomen. In die tijd, begin 1979, mochten we bij een repetitie van Baal zitten. 'Kaspar' deden ze, van Peter Handke. Het was muziektheater met Maurice Horsthuis en ik dacht: dat wil ik. Ze hadden wel 'ns gezegd: ga naar de cabaretschool, maar dat wilde ik helemaal niet. En ook niet van dat zachte musicalgefluts. Ik ben dol op zingen, maar ik heb geen bijzondere stem. Ik ben echt een gelegenheidscrooner. Ken een paar liedjes en melodietjes en dat is makkelijk scoren op feestjes. Maar muziektheater, echt toneel met serieuze muziek, ja! Al is het eigenlijk een bastaardvorm en zo verrotte moeilijk om het harmonisch in elkaar te zetten.”

,,Toen ik eenmaal bij Baal zat, vanaf mijn stage in m'n laatste jaar in 'Leedvermaak', heb ik bijna twee jaar verkrampt gestaan, zó, met het hoofd tussen de schouders. Leonard Frank zei:

'Wat heb jij eigenlijk geleerd op die school?' Ja, dat realiseer je je allemaal na verloop van tijd, je krijgt er de basiskennis, maar in de praktijk moet je het echt leren. Toneelspelen is doen alsof, maar dan heel goed. Wij zijn papegaaien. Als ik iets typerends zie, sla ik dat meteen op om het later te kunnen gebruiken. Talent alleen is niks. Je moet het hebben, maar met techniek moet je het vormgeven. Ik zet alles in, ook fysiek. Ik ben dik, en dat zal nooit anders worden, maar ik loop rustig in een badpak als dat moet. Dat kan me niet schelen.

Ik vergelijk me altijd met Oliver Hardy. Die zette ook zijn lijf in. Als je als acteur de traan en de lach aan je kont hebt hangen, als je dat allemaal op je toetsenbord hebt zitten, is dat grote winst.”

Tot de opheffing in '88 bleef Malherbe bij Baal en ging toen naar Orkater. Ze speelde in verscheidene films en televisiedrama1s ('De Vuurtoren', 'Op afbetaling'). Landelijk bekend werd zij als Juffrouw Janny in de Jiskefetserie 'Debiteuren/Crediteuren'.

,,Na drie jaar had ik dat wel gezien. Ik wilde niet de rest van mijn leven vereenzelvigd worden met het 'Goeiesjmôgesj heren van het nog betere leven'. Voor je het weet ben je Swiebertje. Je wordt zo snel gestigmatiseerd.

Als die leukerd. Televisie is voor mij vooral wegwerp, een medium om te experimenteren. Maar toneel, daar ben ik geboren. Ondanks alle shit met het gereis, ondanks dat je niet wordt ontvangen, dat de kleedkamers nog op slot zijn, dat er geen koffie is, en noem maar op. Er zijn maar weinig theaterdirecteuren met liefde en aandacht voor de mensen in het vak.”

,,Toch blijft de charme van toneel voor mij het aankomen met een troep: de toneelspelers zijn in de stad! En je speelt een stuk in plaats van fragmenten zoals bij film. Daar ben je meer zetstuk dan op toneel. Bovendien is er het contact met de zaal. Dat is direct, en je kunt je revancheren als het een avond minder gaat. Het is een spel, een afgesproken spel, letterlijk in het beeld van licht en donker met mensen die kijken en mensen die zich laten bekijken.”

,,Mijn werk, de stukken, het is me altijd aan komen waaien. Het belangrijkste is voor mij niet bekendheid of wat ook, maar met wíe ik werk. Maar of ik dit voor altijd wil, weet ik niet. Soms denk ik: kan het niet een tandje minder, en verlang ik naar een switch. Ik heb grote bewondering voor mensen die midden in een carrière een totale omslag maken. Ik kom ook op een lastige leeftijd: te oud voor een jong ding, te jong voor oma.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden