'Ik ben bang. Ik kan de toekomst niet voorspellen'

Elk jaar op 2 augustus ligt Macedonië stil. Het slavische deel van de bevolking tenminste. Dat viert dan de dag van de heilige Ilija, waarop in het stadje Krusevo een opstand tegen de Turkse bezetting uitbrak. De viering leidt tot trots, maar ook tot ergernis in multi-etnisch Macedonië.

SKOPJE - Boer Petar Mitrevski heeft regen en mist getrotseerd en vanuit zijn dorp Novaci de tocht naar het ruige berglandschap van Midden-Macedonië ondernomen ter nagedachtenis aan de mannen van de revolte. Die mannen riepen honderd jaar geleden, op 2 augustus 1903, de Republiek van Krusevo uit, die overigens alweer na tien dagen in bloed werd gesmoord door Turkse troepen. Niettemin zien de Macedoniërs in die republiek het begin van de eigen onafhankelijke staat die ze formeel pas in 1991 kregen.

Op het doorweekte veld bij het Ilinden-monument even buiten Krusevo luistert Mitrevski aandachtig naar de toespraak van president Trajkovski, die uit veiligheidsoverwegingen op zeker tweehonderd meter van de menigte achter een spreekgestoelte staat. De boer kan het staatshoofd maar nauwelijks ontwaren.

,,Voor ons, de oudere generatie, is dit de plek waar het Macedonische volk zijn offers bracht voor de vrijheid, voor de toekomst van Macedonië'', zegt hij als Trajkovski is uitgesproken. ,,Wij komen hier al tientallen jaren om onze helden te eren. Dat is een sterke traditie. We willen bewijzen dat we nog steeds voor onze eigen staat staan.''

De Macedonische staat is echter lang niet zo sterk als de Ilinden-retoriek wil doen geloven. Economisch gezien bevindt het land zich in een deplorabele toestand, de politieke verhoudingen, ook tussen etnische Macedoniërs, staan ontwikkeling al jaren in de weg en Macedonië is nog steeds niet hersteld van een gewapende strijd tussen Albanese opstandelingen en regeringstroepen in 2001.

Zoran Janevski, een andere bezoeker van de herdenking in Krusevo, maakt zich daar ernstige zorgen over. Hoewel ook hij zegt trots te zijn op zijn opstandige voorvaderen, vertelt hij een grote afkeer van de huidige generatie politici te hebben. ,,Als burger van dit land zou ik graag optimistisch willen zijn, maar ik ben bang dat ik dat niet kan,'' aldus Janevski, een grafisch ontwerper uit de hoofdstad Skopje. ,,Bijna alles en iedereen is corrupt. Ik voel me zeer onzeker, ik kan de toekomst niet precies voorspellen, maar ik ben bang.''

Net als heel veel mensen in het voormalige Joegoslavië heeft Janevski de neiging om de verantwoordelijkheid voor de beroerde situatie in zijn land volledig neer te leggen bij de politiek om de bestuurders dan vervolgens ook de huid vol te schelden. ,,Wij als gewone mensen kunnen niet veel doen'', zegt hij. ,,Dit is een probleem voor onze politici. We hebben stabiele en sterke politici nodig en momenteel hebben we volledig corrupte politici. Deze mensen beloven niet veel goeds als het erom gaat het land naar een betere toekomst te leiden.''

De oude Petar Mitrevski heeft wel een oplossing voor de huidige problemen. De chaos wordt volgens hem veroorzaakt door de democratie. Was het eenpartijstelsel in ex-Joegoslavië niet veranderd in een meerpartijensysteem, dan zou Macedonië er veel beter voorstaan, weet hij. ,,Hoe meer partijen er zijn, des te meer mislukkingen er zijn, omdat de leiding van het land zwak is'', redeneert Mitrevski.

Voor Xhabir Deralla is Ilinden hoe dan ook geen feest. De mensenrechtenactivist van gemengd Albanees-Macedonisch-Turkse afkomst was dit jaar voor het eerst in Krusevo. ,,Ik voel me niet erg welkom,'' zegt hij na een dag vol ergernissen. ,,Ik voel me als een vreemdeling in mijn eigen land. Ik ben hier geboren, ik woon hier, maar ik heb geen behoefte om daar nog een keer naar toe te gaan.''

Hem is vooral opgevallen dat een vertegenwoordiger van de Turkse gemeenschap in Macedonië (ongeveer 40000 mensen) werd uitgefloten omdat hij in het Turks sprak en niet in het Macedonisch. ,,Het is overduidelijk een puur etnisch-Macedonisch feest'', zegt Deralla boos. ,,Het gaat om de puur etnisch Macedonische trots die gebruik maakt van gewelddadige symbolen en gewelddadige taal, die oproept messen en pistolen te gebruiken en bloed te vergieten en die alleen te maken heeft met vrijheid voor de etnische Macedoniërs en niet voor andere groepen in dit land.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden