IJsland stemt volgens peiling toch 'nee'

Meerderheid tegen akkoord terugbetaling Icesave-schulden

Gaan de IJslanders vandaag dan toch weer tegen het akkoord stemmen over de terugbetaling van de Icesaveschulden aan Nederland en Groot-Brittannië? Twee maanden geleden waren de ja-stemmers nog in de meerderheid, volgens een peiling. Maar een laatste peiling gisteren wees uit dat 57 procent tegen is.

De IJslandse premier Johanna Sigurdardottir waarschuwde donderdag al dat een nee-stem een recept is voor een lange periode van onrust. "We zullen in dat geval ons economisch herstelplan volledig moeten herzien."

"Het dilemma is vrij simpel", zegt Benedict Johansson, uitgever van de Iceland Review. "De ja-stemmers kiezen voor een redelijke deal, waarmee het probleem uit de wereld is. De nee-stemmers vinden dat wij niet hoeven te dokken voor de fouten van particuliere ondernemingen. Voor sommigen is het ook een stem tegen de regering." Aan een voorspelling waar de stemming vandaag op uit zal draaien, waagt hij zich niet.

"Waarom zouden wij moeten opdraaien voor het riskante gokken van een stelletje gewetenloze bankiers?", vraagt ook Johan Ivarsson. "Eigenlijk vinden we allemaal dat het niet eerlijk is." Toch stemt hij voor het akkoord. "Mijn keus is een pragmatische", legt hij uit.

Ooit werkte hij bij een van de grote banken die medeschuldig waren aan de ondergang van de IJslandse economie. Dat was eind 2008. Het ongekend voortvarende IJsland bleek bestolen te zijn door zijn eigen entrepreneurs. De IJslandse Business Vikings, inmiddels omgedoopt tot Russische maffia, hadden banken opgekocht en vervolgens de kas geplunderd. De IJslanders waren beroofd van hun spaarcenten en pensioenen, het land stond aan de rand van de afgrond. Ook spaarders, in Nederland en Groot-Brittannië hadden zich door de (te) hoge rentes van de internetspaarbank Icesave laten verleiden. Ze zagen hun spaargeld verdampen. Nederland en Groot-Brittannie schoten het geld, 3,8 miljard euro, voor aan hun gedupeerde burgers, maar eisten het wel terug van IJsland.

Ivarsson is inmiddels voor zichzelf begonnen, al kampt hij nog met de naweeën van de ineenstorting van de economie. Door de waardevermindering van de IJslandse munt zijn - alle regelingen ten spijt - de hypotheekschulden torenhoog, en de spaarcenten en koopkracht van de eilandbewoners meer dan gehalveerd. Van herstel is amper sprake. Het afgelopen jaar daalde het bruto nationaal product nog met 3,5 procent.

"Een ja-stem", zegt Ivarsson, "betekent dat we dit tijdperk afsluiten en aan onze transitie kunnen beginnen naar een normale economie. We hoeven dan niet te vrezen dat buitenlandse investeerders ons mijden; of dat Nederland en Groot-Brittannië ons tegen gaan werken in Europa. Dat zou ons nog veel meer kunnen kosten. Het is een soort redelijke deal, al blijft het oneerlijk."

Op het eiland is de afgelopen weken fel campagnegevoerd. Kennelijk was het inspelen op de gemoederen niet zonder succes. Zo vertelde Bragi Baldvinsson, een 42-jarige ingenieur aan het persbureau Reuters dat hij aanvankelijk nog ja wilde stemmen, maar dat hij zich bedacht heeft. "De mensen hier hebben enorme hoeveelheden geld verloren. Dat is pech, maar dan is het toch ook net zo goed pech voor de Britse en Nederlandse spaarders?"

Tweede stemming dankzij president
Het is de tweede keer dat de IJslanders stemmen over terugbetaling van de Icesave-schuld. Verleden jaar stemden ze massaal tegen het toenmalige akkoord.

Het huidige is een stuk gunstiger. Zo betaalt IJsland een veel lagere rente, in plaats van 5 procent is het nu 3 procent voor Nederland en 3,5 procent voor Groot-Brittannië. In het nieuwe voorstel krijgt IJsland bovendien tot 2046 de tijd om het geld terug te betalen. En niet minder belangrijk, als het meezit kan de verkoop van de activa van de Landsbanki wellicht een groot deel van de schulden dekken. Twee maanden geleden stemde het IJslandse parlement dan ook met grote meerderheid in met het nieuwe akkoord. Peilingen wezen uit dat meer dan 55 procent van de bevolking voor was. De IJslandse president weigerde echter het akkoord te bekrachtigen, omdat hij vond dat het opnieuw moest worden voorgelegd aan de bevolking. Waarschijnlijk ging hij er ook vanuit dat die het dit keer zou aanvaarden. Maar de afgelopen twee maanden is de steun gestaag gedaald. En zoals gezegd, volgens de laatste peiling zou nu 57 procent tegen stemmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden