IJSKAP

De stijging van de zeespiegel kan nauwelijks worden toegeschreven aan smeltend zuidpoolijs. De ijskap van Antarctica is, in tegenstelling tot wat tot dusver werd aangenomen, bijzonder stabiel. Dat melden Amerikaanse, Britse en Nederlandse onderzoekers in het vakblad Science (16/10).

De onderzoekers gebruikten twee Europese aardobservatie-satellieten, de ERS-1 en -2, om van 1992 tot 1996 de gemiddelde hoogte van de ijskap te bepalen. Daartoe werden meer dan vier miljoen radarpulsen vanuit de kunstmanen 'afgevuurd' op het ijsoppervlak.

Door de tijd te meten tussen de weerkaasting van de signalen op het ijs en de ontvangst van de echo's door de satellieten kon van 63 procent van de ijskap de gemiddelde hoogte tot op een halve centimeter nauwkeurig worden bepaald. De onderzoekers, onder meer afkomstig van de Technische universiteit Delft, nemen aan dat deze meetmethode ook voor de resterende 37 procent een beeld geeft van de gemiddelde ijsdikte. Ronddrijvend ijs werd buiten beschouwing gelaten.

Uit de metingen blijkt volgens de onderzoekers dat de dikte van het ijs gemiddeld jaarlijks niet meer dan een centimeter verandert. Op de lange duur is er sprake van een afname van de hoeveelheid Antarctisch ijs, maar die afname draagt volgens de onderzoekers in veel mindere mate bij aan de wereldwijde zeespiegelstijging dan gedacht: 1,7 centimeter in de voorbije eeuw. In de afgelopen honderd jaar is de zeespiegel wereldwijd met circa 18 centimeter gestegen.

Tot dusver werd aangenomen dat het Antarctische ijs beduidend grotere schommelingen in het zeespiegelniveau teweeg kan brengen: tot wel 14 centimeter in de 'plus' of in de 'min'. De massa en de verdeling van het ijs op Antartica verandert voortdurend als gevolg van smeltend ijs, sneeuwval, erosie en de bewegingen van ijsmassa's. Uit de recente satellietmetingen leiden de onderzoekers af dat het per saldo erg meevalt met die instabiliteit van het zuidpoolijs.

Nu die stijging van de zeespiegel slechts in beperkte mate lijkt toe te schrijven aan 'Antarctica', krijgen de andere verklaringen meer gewicht. De belangrijkste is de uitzetting van het zeewater door de opwarming van de aarde. Diezelfde opwarming doet gletsjers smelten, wat ook een weerslag heeft op de hoogte van de zeespiegel. Volgens onderzoeksleider Duncan Wingham van het Londense University college is de invloed van de opwarming van de aarde op de zeespiegel mogelijk onderschat.

Overigens ontdekten de onderzoekers aan de hand van de satellietmetingen dat er wel degelijk instabiele regio's zijn in Antarctica. Het zogeheten Thwaites gletsjerbassin blijkt in omvang met 12 centimeter per jaar te slinken. Besloten is dat het betreffende gebied de komende jaren nauwgezet in de gaten wordt gehouden.

Vrijwel tegelijk met de bekendmaking van de onderzoeksresultaten in Science maakten Amerikaanse wetenschappers bekend dat een fors stuk van de Ronne-ijsplaat in zuidelijk Antarctica is afgebroken. De drijvende ijsberg, genaamd A-38, is 50 bij 147 kilometer groot. Hij werd gesignaleerd op een opname van een Amerikaanse weersatelliet. De laatste keer dat zich een ijsmassa van vergelijkbare omvang losmaakte was in oktober 1987 in de Ross-zee. Het verschijnsel wordt door veel wetenschappers in verband gebracht met de opwarming van de aarde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden