IJdel maar onverzettelijk keuterboertje

Er was een tijd dat François Bayrou zijn afkomst beschouwde als een handicap. Maar nu is er niemand die nog besmuikt lacht om zijn onmodieuze pakken, professorale toon of eigenzinnige manieren. Bayrou is in de mode. Zoals biologisch vlees of duurzaam ondernemen.

Toen Ségolène Royal haar kandidatuur voor het presidentschap bekend maakte, reisde zij af naar het departement les Deux-Sèvres. Ook Nicolas Sarkozy gunde de eer aan de provinciale pers. En Bayrou deed de aankondiging gewoon voor zijn huis in de Béarn waar hij geboren werd en tegenwoordig paarden fokt. Want tijdens deze campagne smeedde hij van zijn plattelandswortels een wapen.

Toch is hij niet helemaal de buitenstaander voor wie hij zich de afgelopen maanden uitgaf. Als minister van onderwijs diende Bayrou tussen 1993 en 1997 als minister van onderwijs in drie rechtse kabinetten. Daarvoor was hij actief in de centrum-rechtse Union pour la démocratie française, de partij die hem net als in 2002 op het schild hees als presidentskandidaat. Ontegenzeggelijk maakt Bayrou deel uit van de politieke microkosmos waartegen hij te hoop loopt.

Ook wat eigendunk betreft doet hij niet onder voor andere politici. Hij ziet zichzelf graag als vrouwenverleider en strategisch genie. En net als premier Dominique de Villepin schreef hij een biografie over een historische figuur in wiens voetsporen hij hoopt te treden, Henri IV - de grote verzoener die een godsdienstoorlog beslechtte.

Bayrou komt van ver. Als zoon van een keuterboertje wordt hij in 1951 geboren in een dorpje nabij het Zuid-Franse Pau. Het gezin is arm maar vader Calixte compenseert het gebrek aan materiële welstand met discussie en hooggestemde idealen. Hij spoort zijn talentvolle zoon aan klassieke talen te studeren aan de universiteit van Bordeaux. Hier ontmoet Bayrou zijn vrouw met wie hij op zijn twintigste trouwt en zes kinderen krijgt.

Terwijl Bayrou zich opmaakt voor het leraarsexamen, tuimelt zijn vader van de hooiwagen en overlijdt. Bayrou slaagt toch, maar keert spoorslags terug naar zijn geboortedorp. Hij werkt er als leraar, draagt zorg voor zijn gezin en houdt de ouderlijke boerderij gaande.

Maar hij heeft nog een probleem. En daarbij staan zowel zijn katholieke geloof als zijn alom geprezen wilskracht machteloos. Hij stottert. Duizenden gedichten kent hij van buiten. Maar voordragen kan hij ze niet. Met behulp van een theaterdocent komt hij er van af. Soms merk je er nog iets van als hij een seconde rust neemt voordat hij begint te spreken.

Behalve om zijn wilskracht staat Bayrou bekend om zijn trots. Daarom kon hij aanvankelijk moeilijk aarden in het kosmopolitische Parijs, waar hij halverwege de jaren zeventig zijn politieke carrière begint. De UDF is dan nog een partij van notabelen waar de functies van vader op zoon overgaan. In plaats van zich aan te passen ontwikkelt de provinciaal Bayrou zich als dilletant. Vrienden herinneren zich de talloze etentjes en kaartavondjes tot diep in de nacht. Redevoeringen schrijft hij in de kleine uurtjes, à l’improviste. Bayrou redt het dankzij zijn eruditie en zijn gouden pennetje. Onder toeziend oog van Valery Giscard d’Estaing en Raymond Barre klimt hij geleidelijk op in de rangen van de partij. In 1986 wordt hij gekozen als afgevaardigde van het departement Pyrénées-Atlantiques. Ruim tien jaar later schopt hij het tot fractieleider. Met zinnige ideeën over het terugdringen van de staatsschuld en het vlottrekken van Franse economie onderscheidde hij zich afgelopen maanden van Sarkozy en Royal. Zijn eenvoud steekt gunstig af bij de beloftes die zij rondstrooien. Tegenover hun machtige campagnemachines bracht hij bovendien zijn tractor in stelling. De beelden van Bayrou die over de akkers de zonsondergang tegemoet rijdt bleken onweerstaanbaar voor al die televisieprogramma’s waar hij eerst niet welkom was. Deze campagne kan François Bayrou gewoon zichzelf zijn om het verschil te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden