Ietsje meer vrijheid aan zuidgrens Gaza

Nog steeds strenge regels voor bezoek aan Egypte, versoepeling is dan ook vooral politiek belangrijk

De Palestijnse politieagent bij de grens met de Gazastrook struinde de nabijgelegen cafeetjes af op zoek naar reizigers die de grens over wilden. De terminal zag er opmerkelijk leeg uit dankzij de versoepeling van de reisprocedures. De Hamasleiders, toegestroomd om 'de opening' van de grens te vieren, waren ietwat teleurgesteld. De verwachte duizenden waren niet op komen dagen. De bussen, aangerukt om de stroom op te vangen, bleken overbodig. Dat was zaterdag.

De grens tussen Gaza en Egypte is nu vier dagen 'open'. "Egypte is het enige wat we hebben na Allah", jubelde een Palestijn in een rolstoel die voor het eerst in dertig jaar de grens overtrok. Een ander merkte iets kalmer op: "Onze openluchtgevangenis is ietsje vrijer geworden." Ietsje, want ondanks alle fanfare is de verandering ter plekke niet enorm.

In feite gelden nog steeds strikte regels. Vrouwen en kinderen mogen de grens over, mannen tussen de 18 en 40 hebben een speciaal visum nodig. Iedereen heeft ook nog een paspoort nodig dat verstrekt wordt door het Palestijns bestuur - in samenspraak met Israël. Bovendien gaat het alleen om personenvervoer.

De nieuwe regels zijn een lichte verbetering vergeleken met de situatie zoals die de afgelopen maanden al van kracht was: de openingsuren van de grens zijn opgerekt en de grens is nu zes in plaats van vijf dagen per week open. En trekken er nu ruim vierhonderd in plaats van driehonderd mensen de grens over.

Maar de politieke betekenis valt niet te onderschatten, want de 'opening' van de grens door Egypte symboliseert het falen van het Israëlische beleid om het bewind van Hamas in de Gazastrook ten val te brengen.

Jarenlang hield Egypte zijn grensovergang met Gaza op zijn best op een kier. President Moebarak vreesde de invloed van Hamas en de samenwerking van deze radicale beweging met de Egyptische moslimbroeders. Hij steunde de rivaal van Hamas, de gematigder president Abbas en zijn Palestijns bestuur. Moebarak stond ook onder druk van de VS en Israël om een handje te helpen bij de blokkade. Hij gebruikte de grens om druk uit te oefenen op Hamas zich met Fatah te verzoenen. Pas dan kon de grens weer (meer) open.

Moebarak is geschiedenis, de verzoening tussen Hamas en Fatah is een pril feit en het militaire bewind in Egypte, dat niet gezien wil worden als de cipier van de Palestijnen, hoopt met het openen van de grens aan populariteit te winnen.

Israël veroordeelde het scherp, maar leek vervolgens toch te verstommen. Was het wel zo erg? Echte schade vreest men niet, al was het alleen maar omdat tot nu toe Hamas er hoe dan ook in slaagde mensen en wapens via de tunnels binnen te smokkelen. Israël, zo stellen sommigen, kan nu zelfs zijn eigen grensovergangen met Gaza zo goed als dicht houden. De druk is immers van de ketel, Gaza heeft toch zijn grensovergang met Egypte?

"We moeten Egypte dankbaar zijn", jubelde de bekende politicoloog Shlomo Avneri. Sterker nog: die hele flottielje die pro-Palestijnse activisten opnieuw organiseren om de blokkade te doorbreken zou overbodig zijn, er is immers geen echte blokkade meer. Overigens had Israël zelf vorig jaar juni al zijn blokkade iets verzacht na alle internationale kritiek ten gevolge van de vorige flottielje, waarbij Israël negen mensen doodschoot.

In zekere zin heeft de Arabische lente nu dus ook de poort met Gaza verder opengeduwd. In Israël zelf zijn er commentatoren en oud-generaals die oproepen de realiteit onder ogen te zien: de blokkade heeft gefaald, Hamas zit stevig in het zadel en het is tijd het beleid jegens Gaza te herzien, al was het alleen maar om de ramkoers met de internationale gemeenschap te beëindigen. De regering lijkt dat te beseffen maar blijkt niet in staat die draai in het openbaar te maken. De Israëlische marine, zo meldde de krant Jediot Achronot, treft al voorbereidingen om de tweede flottielje naar Gaza, eind deze maand, tegen te houden.

Onmogelijk om de sleutel over het hek te gooien
Al meer dan drie decennia probeert Israël van Gaza af te komen. Nog tijdens de vredesbesprekingen in Camp David in 1978 bood de Israëlische premier Begin de Egyptische president Sadat het beheer over de Gazastrook aan. Datzelfde Gaza had immers, voordat Israël het in 1967 veroverde, ook onder Egyptisch bestuur gestaan. Sadat wilde er niet van weten. Het was uiteindelijk de generaal-premier Ariel Sjaron die in 2005 besloot tot zijn 'disengagement', de loskoppeling van Gaza door een eenzijdige terugtrekking van de Israëlische militairen en kolonisten uit de smalle Gazastrook.

Alleen liet Gaza Israël niet los. Na al die jaren van bezetting, waarbij Israël de Palestijnen belemmerde enige infrastructuur op te bouwen, bleek het onmogelijk de sleutel over het hek te gooien en tegelijk de hoofdstop van de elektra in handen te houden en alle in- en uitvoer te blijven controleren, uit naam van de veiligheid. Israël haalde de teugels nog strakker aan na de machtsovername van Hamas in Gaza en het ontvoeren van een Israëlische soldaat. Ook de beschietingen vanuit Gaza riepen die reactie op. Het doel was Hamas op de knieën te dwingen en dat alles met medewerking van Egypte.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden