'Iets sneller door de studie heen kan best'

Nieuwe voorzitter universiteitsvereniging

Voor veel aankomende studenten zal het regeerakkoord slikken zijn: de basisbeurs verdwijnt en het is gedaan met het gratis reizen in het openbaar vervoer. Ondertussen scherpen universiteiten hun eisen aan met bindende studieadviezen en minder herkansingen. Wie zich niet meteen bewijst, kan vertrekken. In dat roerige klimaat begint Karl Dittrich vandaag als voorzitter van de vereniging van universiteiten VSNU.

Hoe gaat u zich opstellen ten opzichte van dit kabinet?
"We hebben als land moeilijke jaren voor de boeg. De hele bevolking moet daar aan bijdragen. Daarbij kijk ik met zorg naar de positie van studenten. Het is voor mij een hard punt: de toegang tot de universiteit moet gegarandeerd zijn. Als studenten afhaken vanwege de kosten, is dat echt verspilling van talent. We moeten studenten goed uitleggen hoe lenen werkt en zorgen voor redelijke voorwaarden. Ik denk dat studenten dan wel blijven komen. Studeren blijft de beste opstap naar de toekomst."

Vindt u het terecht dat studenten meer gaan betalen voor hun studie?
"Ik vind onderwijs een publiek goed. Er mag best wat van studenten gevraagd worden, maar de overheid moet het grootste deel van de kosten voor zijn rekening nemen. Het moet niet de kant opgaan van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten, waar studenten bespottelijk hoge collegegelden betalen. Dan druk je studenten louter in de rol van consument."

Gaat het in Nederland niet dezelfde kant op?
"Naarmate de collegegelden hoger worden, wordt dat natuurlijk erger. Ik wil graag dat we een volwassen samenwerking met onze studenten hebben. Maar als studenten meer moeten investeren, dan zullen zij daar ook iets voor moeten terug zien. Universiteiten moeten zorgen voor objectieve voorlichting, begeleiding en goed onderwijs. Ook de politiek heeft een verantwoordelijkheid. De 'opbrengsten' van een sociaal leenstelsel zouden geïnvesteerd moeten worden in het hoger onderwijs."

Kunnen universiteiten dat wel waarmaken?
"Het is inderdaad een spagaat. Op wetenschappers rust de druk om onderzoek te doen én te publiceren. Het kan zijn dat het onderwijs op universiteiten daar soms de dupe van wordt. Universiteiten moeten zich realiseren dat ze allereerst een opleidingsinstituut zijn. Dat doen ze ook. Ze hebben de nek uitgestoken door afspraken te maken met het ministerie over contacturen, rendementen en studie-uitval."

Universiteiten voeren schoolklassystemen en bindende studieadviezen in. Worden universiteiten geen leerfabrieken?
"Nee, gelukkig niet. Maar er kan wel wat sneller gestudeerd worden. Ik begrijp niet goed waarom het zo vanzelfsprekend was om zes of zeven jaar te doen over een studie van vier jaar. Dan kun je mooie verhalen houden over persoonlijke ontwikkeling, maar een week heeft 168 uur. Als je 40 uur per week studeert en 8 uur per dag slaapt, heb je 72 uur vrije tijd over. Goeie genade, dat is veel!"

Maar in die uren houden veel studenten er nog een bijbaan op na om hun studie te kunnen betalen.
"Tegen die studenten zou ik willen zeggen: 'Dames en heren, u bent in de eerste plaats student. De universiteit past zich niet aan uw bijbaan aan. Als u een bijbaan wilt, is dat prima, maar wel in uw eigen tijd'."

Zo komt er wel veel druk op achttienjarigen te liggen om in één keer goed te kiezen.
"Achttien is hartstikke jong. Ik zal ook niet zeggen dat je allemaal moet proberen binnen vier jaar een master te halen. Het mantra dat ik bij mijn eigen kinderen hanteer is nominaal studeren, plus anderhalf jaar. Dat biedt de mogelijkheid om je een keer te vergissen of iets extra's te doen naast je studie. Daar staat tegenover dat aankomend studenten zich best beter mogen informeren. Nu lijken ze eerst een stad te kiezen, dan de universiteit en daarna kijken ze eens wat er mogelijk is. Ze moeten verder kijken dan hun neus lang is."

Minister Jet Bussemaker van onderwijs zei onlangs dat er 'niets mis mee' is om dichtbij huis te studeren. Waarom vanuit Zeeland in Amsterdam studeren als je ook in Middelburg terecht kunt, vroeg ze zich af.
"Dat ben ik hartgrondig met haar oneens. Universiteiten moeten zich van Den Haag gaan specialiseren. Dat betekent dat studenten een meer rationele en gemotiveerde keuze moeten maken en soms verder moeten reizen. De boodschap aan de student mag niet zijn: kijkt u maar even wat u in de buurt kunt studeren. Bovendien mogen die Amsterdammers zelf ook wel eens de stad uit."

Moeten die studenten het wat u betreft met of zonder ov-kaart stellen?
"Tja, ik vind de afschaffing van het reisrecht een pijnlijke maatregel. Het hangt er ook vanaf met wat voor kortingskaart de regering komt. De studiekeuze mag absoluut niet belemmerd worden door de reiskosten."

Zijn studenten luxepaardjes geweest?
"Dat vind ik een te zware term, maar we zijn misschien wel doorgeschoten in het verheerlijken van de zelfstandigheid van jongeren. Twintig jaar geleden dachten we dat als scholieren eenmaal achttien waren ze zich konden ontplooien en eigen keuzes konden maken. Daarvoor kregen ze studiefinanciering. Op dat idee zijn we een beetje teruggekomen. Jongeren zijn misschien wel minder goed te disciplineren en structureren dan we dachten. Een schoolsere structuur is niet zo erg."

Wie is Karl Dittrich?
Als laatste stop voor zijn pensioen keert Limburger Karl Dittrich (60) terug naar zijn oude liefde: de universiteiten. Hij studeerde politieke wetenschappen in Leiden, deed er onderzoek en zat zestien jaar in het bestuur van de Universiteit Maastricht, waarvan acht jaar als voorzitter.

Alles leek erop dat hij in 2002 burgemeester van Maastricht zou worden, maar een oude fraudezaak bij voetbalclub MVV, waarvan hij destijds voorzitter was, dwarsboomde dat. Niet Dittrich, maar Gerd Leers (CDA) werd toen burgemeester van de Limburgse provinciehoofdstad.

Dittrich stapte in 2002 over van de Universiteit Maastricht naar de NVAO, de organisatie die het niveau van alle opleidingen aan hogescholen en universiteiten in Nederland en Vlaanderen controleert. Daarvan was hij tot gisteren de voorzitter.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden