Iets meer inzet kan oudere docent voor de klas houden

Analyse | Personeelsbeleid cruciaal bij langer doorwerken

Scholen willen af van oudere leerkrachten. Het aantal ontslagzaken bij CNV Onderwijs is dit jaar bijna vijf keer zo groot als in 2013. Dat heeft gevolgen voor de betrokken leerkrachten: zij komen maar moeilijk opnieuw aan de bak en moeten vaak nog een flinke periode overbruggen tot hun pensioen. Kunnen scholen de oude leraar niet beter gewoon binnenboord houden?

Oudere leerkrachten hebben een schat aan kennis en ervaring. Zij zien onderwijsmethodes komen en gaan, weten waar voor leerlingen de moeilijkheden zitten. Ze hebben heel wat kinderen met leer- of gedragsproblemen begeleid. Zelf zeggen oudere onderwijzers dat ze wat minder zakelijk en toetsgericht zijn, en meer oog hebben voor de persoonlijke ontwikkeling van een kind. Voor de diversiteit op school is het goed dat er verschillende generaties in de teamkamer zitten.

Zeker zijn er oudgedienden die slecht functioneren. Maar ook zitten er gepassioneerde rasvertellers bij, of talentvolle oudere leerkrachten die beter dan jonge collega's zijn opgewassen tegen een opstandige klas.

De wens dat leraren langer doorwerken, brengt ook hobbels met zich mee. Vaker dan jongere collega's krijgen zij gezondheidsproblemen - soms langdurig. Volgens een deel van de leerkrachten die bij CNV aanklopt zien schoolbesturen en directies daarin aanleiding om hen weg te werken, al mag dit officieel niet. Dan frustreert de school bijvoorbeeld hun reïntegratie, waarna de leraar moegestreden een regeling voor vertrek ondertekent. Een zwijgplicht vormt daarbij een standaard afspraak. "Met een goed personeelsbeleid zouden veel van deze leraren het tot hun pensioen volhouden", denkt bestuurder Helen van den Berg van CNV Onderwijs. Vaak staat dat echter in de kinderschoenen. "Lang niet alle scholen hebben een cyclus met functioneringsgesprekken, zoals in het bedrijfsleven", zegt ze. Vaak komt een beoordelingsgesprek uit de lucht vallen, en is een coachingstraject gericht op een 'net vertrek'.

Er is in het onderwijs steeds minder tijd en geld. Het is daardoor lastig voor schoolleiders om aan het oudere lerarencorps voldoende aandacht te besteden. Alleen met een beetje steun en begeleiding vanuit de schoolleiding kunnen veel ouderen wel die uren voor de klas blijven draaien. Leraren hoeven dan niet te vrezen voor hun baan, wanneer ze aankloppen voor hulp.

Andere leraren kunnen niet meer hetzelfde aantal uren voor de klas staan. Voor hen zijn voor één of meer dagen in de week andere taken denkbaar. Jongere leraren coachen, bijvoorbeeld. Of leerlingen uit de klas halen voor één op één begeleiding. Voor die kinderen kan een goede senior een wereld van verschil maken. Maar voor dit soort taken is juist steeds minder budget. Onderwijsveteranen moeten volledig voor de klas. Sommigen knappen daarop af.

Ondertussen komen jonge docenten niet aan werk. Het voorspelde lerarentekort blijft uit, omdat de pensioenleeftijd is opgeschoven. Met de ouderen verlaten dus ook de jongeren het onderwijs. Dat levert vanaf 2016 een groeiend probleem op.

Ondertussen stijgen de kosten, want vertrekregelingen voor die oudere docenten moeten worden betaald. De premies die scholen afdragen, stijgen. De goeden lijden onder de kwaden. Iets meer inspanning om oudere docenten vast te houden, kan het onderwijs dus ook geld besparen.

Het onderwijs laat zien dat langer doorwerken in zware beroepen samen moet gaan met investeringen: geld, en inspanning, om omdat mogelijk te maken.

De Besturenraad, de koepel van christelijke schoolbesturen, herkent zich niet in het beeld dat 'schoolbesturen doelbewust aansturen op het ontslag van oudere werknemers'. Dat liet de raad gisteren weten naar aanleiding van de berichtgeving in Trouw.

Volgens de raad zien rechters, commissies van beroep en het Participatiefonds (dat ontslagvergoedingen betaalt) erop toe dat ontslag niet voorkomt uit 'een met opzet gecreëerd conflict'.

'Scholen werken aan kwaliteit'
De Besturenraad ziet de oorzaak eerder in een 'professionaliseringsslag'. "Inspectie, samenleving en ouders roepen hierom. Op onze scholen wordt hard aan kwaliteit gewerkt. Professionalisering van docenten is daar onderdeel van. Er wordt veel meer dan voorheen geïnvesteerd in zorgvuldige begeleidingstrajecten als docenten niet aan de gevraagde standaarden kunnen voldoen. Daar heeft iedere werknemer recht op. Voorop staat dat werkgevers en werknemers samenwerken aan de kwaliteit van het onderwijs en hun eigen verantwoordelijkheid daarin nemen, ongeacht de leeftijd van de medewerkers."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden