Ierse vastgoedbubbel gebarsten

Huizen in aanbouw in Loughrea. (Bloomberg)Beeld BLOOMBERG NEWS

De kredietwaardigheid van Ierland is voor de tweede keer in drie maanden naar beneden bijgesteld. Door kapitaalinjecties in de in nood verkerende banken lopen de schulden snel op.

In het financiële centrum van Dublin, de Docklands, is het nieuwe kantoor van een van de grootste banken van Ierland, de Bank of Ireland, nog steeds maar half voltooid. Het glazen gebouw zou moeten uitgroeien tot een gigantisch complex, voorzien van winkels. De plek oogt nu troosteloos. Het gebouw staat half in de steigers en de paar hijskranen staan stil. Het ziet er niet naar uit dat de bouwwerkzaamheden binnenkort worden hervat.

Het is een vreemde paradox. Ooit waren de grote banken van Ierland, waaronder de Bank of Ireland, de aanjagers van de vastgoedmarkt en het gezicht van het Iers economisch wonder. Nu moeten ze het extra hard ontgelden.

Maandag is de kredietwaardigheid van Ierland door kredietbeoordelaar Standard and Poor’s (S & P) voor de tweede keer in drie maanden naar beneden bijgesteld, nu van AA+ naar AA. De voornaamste reden is dat de overheidsfinanciën onder druk staan door de kapitaalinjecties die zijn verstrekt aan grote Ierse banken.

Tegen lage rentes leenden de banken de afgelopen jaren projectontwikkelaars miljarden. Ierland leed aan een bouwwoede. In korte tijd werden grote kantoorgebouwen uit de grond gestampt. Prijzen voor commercieel en particulier vastgoed stegen jaarlijks met gemiddeld 20 procent.

Die vastgoedbubbel is gebarsten. Prijzen voor vastgoed in Dublin zijn sinds het uitbreken van de crisis al met 50 procent gedaald. Bouwprojecten worden gestaakt. Het zijn in Ierland niet particulieren, zoals in de VS, die hun hypotheek niet kunnen terugbetalen. In Ierland is het de oververhitte vastgoedmarkt die de crisis bij de banken veroorzaakt. Leningen die ooit door projectontwikkelaars bij banken zijn afgesloten, kunnen niet meer worden terugbetaald omdat de prijzen voor het vastgoed in razend tempo dalen.

De crisis in de bouwwereld, waar ooit 20 procent van de Ierse mannen werkzaam was, is misschien wel het best zichtbaar in de Docklands. Tientallen bouwprojecten liggen stil, kantoren staan leeg en wat ooit het chique winkelcentrum van Dublin moest worden, doet nu triest aan. In de grote hal, met meubel- en kledingwinkels, is niemand te bekennen. Veel winkelpanden zijn gesloten en staan te huur.

„Ieren kunnen niet met geld omgaan. Het slaat in hun bol als ze rijk worden. De honderd grote projectontwikkelaars in dit land hebben samen miljarden verdiend. Wist je dat Ierland de meeste helikopters van alle rijke landen bezit”, zegt Brian Lucey. Lucey, professor in financiën aan het Trinity College in Dublin, mocht de afgelopen maanden in bijna elk televisieprogramma komen uitleggen waarom de Ierse banken zo snel en hard afglijden. „De politiek en de banken hebben de ramp over zichzelf afgeroepen”, zegt Lucey. „Paul Krugman (econoom en Nobelprijswinnaar, red.) en het IMF hebben Ierland al een aantal jaren geleden gewaarschuwd voor de vastgoedbubbel. De regering en de banken leenden geld tegen lage rentes, door lidmaatschap van de Europese Unie, maar bouwden geen buffers op. Nu de huizenprijzen snel dalen, blijven banken achter met schulden die oplopen tot 50 miljard euro.”

Onlangs presenteerde de Ierse regering een soort bad bank, de National Asset Management Agency (Nama). Deze bank, opgezet door de overheid, gaat voor 90 miljard euro aan slechte leningen opkopen van de banken. „Het bedrag is belachelijk. Het is de helft van het Ierse bruto binnenlands product”, zegt Lucey. „Het is onmogelijk te bepalen hoeveel de slechte leningen nog waard zijn. Belastingbetalers lopen op die manier het risico dat er te veel betaald wordt. Bovendien bestaat er geen wetgeving voor Nama, waardoor totaal niet duidelijk is wat de taak van de overheidsbank precies is.”

Volgens Lucey is Nama een puur politieke, en geen economische oplossing. Hij pleit daarom voor volledige nationalisatie van alle banken. „Het is duidelijk dat de banken op eigen benen niet verder kunnen. Directe nationalisatie is sneller geregeld en bovendien is het beter dat de banken onder één dak verder gaan. Dat schept minder onduidelijkheid en helpt hen er sneller bovenop.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden