'Ierse optie' werkt niet in Spanje

Wat gisteren na de hervatting van het Eta-terrorisme in Madrid vooral opviel, was de late en ook weinig zeggende reactie van premier Jose Maria Aznar. Waar de socialistische voorman Joaquin Almunia met gevoel voor leiderschap opriep tot eensgezindheid in het afwijzen van het terrorisme, beperkte Aznar zich tot de al vaker gemaakte opmerking dat Eta de vergissing van gisteren duur zal moeten betalen.

Met de twee aanslagen is een eind gemaakt aan de poging het terrorisme-probleem in Spanje vreedzaam op te lossen naar het voorbeeld van Noord-Ierland.

De regering-Aznar en Eta leken toch al niet overtuigd van de noodzaak om naar een politieke oplossing te zoeken. Slechts één keer kwam het tijdens het bestand, dat 18 maanden duurde, tot een gesprek tussen Eta en regering, in een Zwitsers hotel. Daar kwam men alleen overeen dat men het volstrekt oneens met elkaar was.

De aankondiging door Eta op 3december dat de commando's weer zouden worden 'geactiveerd', bleef niet zonder gevolgen in de Baskische politiek. De gematigde Baskische nationalistische partij PNV nam vorige week tijdens het partijcongres een van de politieke eisen van Eta over: een referendum in Spaans-Baskenland zodat de bevolking zich kan uitspreken over de wenselijkheid van onafhankelijkheid, zoals Eta dat al 30 jaar met bomaanslagen en nekschoten heeft willen afdwingen. Een politieke optie overigens waarvan Aznar niet wil horen.

Tegelijkertijd werd vorige week voor het eerst een massale nationalistische demonstratie gehouden in de straten van Bilbao waaraan -maar niet van harte- ook werd deelgenomen door Herri Batasuna, de politieke arm van Eta. De betoging had slechts één doel: Eta duidelijk te maken dat niemand in Baskenland zit te wachten op nieuwe aanslagen.

Nu er weer twee autobommen zijn ontploft, is er geen weg terug. De regering-Aznar zal met de parlementsverkiezingen van 12 maart in aantocht geen politiek initiatief nemen. In Baskenland zullen de gematigde nationalisten moeten breken met Herri Batasuna. Daar ligt een crisis in het verschiet nu de regionale regering van gematigde nationalisten afstand zal moeten doen van de gedoogsteun van HB. Tot dusver heeft die partij steevast geweigerd het Eta-terrorisme te veroordelen, en ook gisteren gebeurde dat niet.

Op nationaal niveau zal de regering zich gesterkt voelen met harde hand het Eta-probleem op te lossen. Gedurende vier jaar Aznar verdwenen 17 commando's achter slot en grendel.

Het kabinet liet gisteren weten dat Eta zich opnieuw heeft vergist en dat de regering nooit zal toegeven aan politieke eisen die door geweld worden afgedwongen. Geen komma zal er dan ook worden veranderd in de grondwet om de Basken uitzicht te kunnen geven op een federale staat.

Maar Aznar weet ook dat de kweekvijver van het Eta-terrorisme groot en diep is. De hardnekkigheid en intolerantie waarmee het radicale nationalisme in Baskenland zich manifesteert, is een aanwijzing dat een snelle oplossing voor het Baskische probleem niet voorhanden is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden