Ierland stemt over legalisering abortus: einde van conservatief bastion in zicht?

Een mars voor legalisering van abortus in de Ierse hoofdstad Dublin op 30 september 2017. Beeld AFP

Ierland gaat een referendum organiseren over legalisering van abortus. Daartoe besloot de Ierse regering maandagavond unaniem na langdurig kabinetsoverleg. Een datum voor het referendum is nog niet vastgesteld, maar waarschijnlijk vindt het in het voorjaar plaats.

In de Ierse grondwet is abortus verboden, tenzij het leven van de moeder direct gevaar loopt. Het verbod geldt dus niet bij zwangerschap na verkrachting, incest of bij foetale afwijkingen. In het achtste amendement, dat via een referendum in 1983 aan de grondwet werd toegevoegd, is ‘het recht op leven voor een ongeboren foetus’ opgenomen.

Resultaat van het de facto verbod is dat jaarlijks duizenden Ierse vrouwen de grens oversteken naar Engeland en Wales om daar een abortus te ondergaan, of online abortuspillen bestellen zonder medisch toezicht. Premier Leo Varadkar zegt in een verklaring waarin hij het kabinetsbesluit toelicht niet langer te willen wegkijken. “Abortus bestaat al in Ierland. Maar het is onveilig, ongereguleerd en onwettig. We kunnen niet doorgaan onze problemen te exporteren en onze oplossingen te importeren.”

De als arts opgeleide Varadkar vertelde hoe hij als minister van volksgezondheid zijn mening over abortus zag kantelen. Eerst was hij tegen, maar via persoonlijke verhalen waar hij tijdens zijn ministerschap mee te maken kreeg, raakte hij overtuigd van de noodzaak van legalisering. Een van de voorbeelden die hij noemde was de casus van een zwangere asielzoekster die op weg naar Engeland bij de grens werd teruggestuurd, waarna ze uit wanhoop in hongerstaking ging en suïcidaal werd.

Conservatief bastion

“Een onderwerp dat niet zwart-wit is kan nooit zwart-wit worden uitgelegd”, zei Varadkar, die zelf campagne zal voeren voor verandering van de abortuswetgeving. Hij hoopt dat na een ja-stem het persoonlijke besluit van vrouwen in samenspraak met hun dokter beslissend zal zijn om al dan niet een abortus te ondergaan. Op advies van een parlementaire commissie moet abortus na de voorziene grondwetswijziging tot twaalf weken in de zwangerschap zonder beperkingen worden toegestaan.

Het referendum zal uitwijzen hoezeer de publieke opinie over abortus in het eens als conservatief bastion bekendstaande Ierland de afgelopen decennia is veranderd. Bij het referendum in 1983 vormde de katholieke kerk een belangrijke kracht achter de lobby voor de invoering van een verbod. Vandaag de dag is Ierland naast Polen het enige land binnen de Europese Unie waar abortus niet is toegestaan. Het in 2015 per referendum gelegaliseerde homohuwelijk toont echter aan dat er reeds grote sociale veranderingen hebben plaatsgevonden.

Lees ook het verhaal terug van Savita Halappanavar die meermaals, en na drie dagen van gruwelijke pijn, flauwvallen en overgeven, abortus werd geweigerd omdat de foetus nog steeds een hartslag had. 'We zijn een katholiek land, weet u', luidde de uitleg. Enkele dagen later overleed Halappanavar aan de gevolgen bloedvergiftiging en E. Coli.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden