Ierland onderzoekt na ophef babylijkjes ook andere tehuizen

De plaats van het massagraf, in het Ierse Tuam. Beeld getty

De Ierse regering stelt een onderzoek in naar de manier waarop Ierse klooster-tehuizen in de afgelopen eeuw te werk gingen. Aanleiding is de recente claim dat er in het plaatsje Tuam bijna 800 babylijkjes zouden liggen.

Minister Charlie Flanagan van het Ministerie voor Kinderzaken wil met het onderzoek 'licht schijnen op een donkere periode'. Tuam moet niet worden gezien als een op zichzelf staand geval, stelde Flanagan dinsdag in een Brits radio-programma. De afgelopen eeuw waren er door heel Ierland moeder-en-baby-tehuizen.

Dat er in Tuam menselijke stoffelijke overschotten lagen was al langer bekend. Sinds de ontdekking in de jaren zeventig is het massagraf echter nooit onderzocht. Een historica reconstrueerde onlangs dat het zou gaan om kinderen uit een tehuis van de zusters van Bon Secours. Dat bood ongehuwde zwangere vrouwen de mogelijkheid om in het geheim hun kind op de wereld te zetten. Na de bevalling moesten ze hun kind afstaan ter adoptie.

Kinderen leefden in barre omstandigheden
In de periode waarin de lijkjes werden begraven - tussen 1925 en 1961 - stierven veel kinderen aan ondervoeding, verwaarlozing en ziektes als mazelen en tuberculose. Wie het redde, ging naar een aparte school en werd na zijn achtste verjaardag onder toezicht van de kerk aan het werk gezet. Ierland kende tien van zulke tehuizen, waarvan negen rooms-katholiek.

In hun werkplaatsen waren mishandeling en misbruik aan de orde van de dag. Kinderen die het werk niet overleefden, werden gezien als een schande voor hun moeders en kregen een anoniem graf.

Overigens is nog steeds onduidelijk of de stoffelijke overschotten inderdaad van kinderen zijn. De onderzoekster baseert zich niet op fysiek onderzoek, maar op een historische reconstructie. Ook is onbekend of er inderdaad 800 lijkjes liggen; het getal is geen telling maar een schatting. Dinsdag werd bekend dat de registers van Bon Secours geen informatie over de locatie van hun graf bevatten.

Opvallend hoge kindersterfte
Wel is duidelijk dat de kindersterfte in de tehuizen veel hoger was dan elders - tussen 1930 en 1940 was dat zelfs 50 procent. Ook die percentages roepen vragen op. Terwijl in Ierland de gemiddelde kindersterfte door de jaren sterk daalde, bleef het aantal sterfgevallen in Tuam erg hoog.

Verder moet uit het onderzoek blijken of de geruchten over verwaarlozing, mentaal en fysiek misbruik, martelingen, gedwongen abortussen en vaccinatie-experimenten kloppen.

De regering is er niet op uit om schuldigen te vinden, benadrukt minister Flanagan. Ze wil vooral de feiten boven tafel. De Ierse bisschoppenconferentie zegt blij te zijn met het onderzoek. Slachtoffers en andere betrokkenen moeten erkenning en steun krijgen, meent de kerk.

Beeld epa
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden