Ieren de straat op voor gratis kraanwater

Massaal verzet tegen heffing op water. Maat is vol, want álles is duurder geworden.

Kraanwater was in Ierland tot dusver gratis. Vanaf 1 januari niet meer. Dan kost het geld, net als elders in Europa. De Ieren komen nu massaal in verzet, want het is de zoveelste maatregel waarvoor ze in de buidel moeten tasten.

Astronomische bedragen zijn er niet mee gemoeid. Eénpersoonshuishoudens zullen per jaar maximaal 160 euro aan water kwijt zijn, gezinnen hooguit 260 euro. Maar de ellende is dat de Ierse overheid de laatste jaren álles duurder heeft gemaakt: van kinderopvang tot wegenbelasting, en ga zo maar door. En opeens is de maat vol.

"Ik ben zo woedend dat ik er geen woorden voor heb", zei de 62-jarige Fergus Reynolds tegen persbureau AP. Als gepensioneerde ging hij er de afgelopen jaren door nieuwe heffingen 125 euro per week op achteruit. En nu zou hij nóg meer moeten betalen? "Ik vertik het."

Reynolds is niet de enige. Tienduizenden landgenoten gingen vorige week de straat op in de Ierse hoofdstad Dublin. Toch is de regering niet onder de indruk. Ze houdt vast aan haar plan.

Alleen de Senaat kan nu nog roet in het eten gooien, door deze week tegen het voorstel te stemmen. Maar zelfs dan gaat het plan niet meer van tafel; de invoering wordt hooguit drie maanden vertraagd. De regering leidt in dat geval wel enorm gezichtsverlies, en ze kan pas vanaf april gaan innen.

Van tevoren leek het allemaal zo eenvoudig. De Ierse overheid wilde twee vliegen in één klap slaan. Ten eerste hoopte ze met de waterinkomsten het sterk verouderde leidingnetwerk te moderniseren. Dit netwerk wordt al decennia verwaarloosd, doordat de Ieren feitelijk te weinig belasting betalen voor het onderhoud. Ten tweede moesten de waterinkomsten helpen bij het afbouwen van de schuld - bijna 85 miljard euro aan noodleningen - die Ierland heeft gemaakt om op te krabbelen uit de financiële crisis waar het in 2007 in weggleed.

Maar wat bedoeld was als een bescheiden lastenverzwaring, de laatste in een reeks, wordt door de Ierse bevolking ervaren als een duw over de rand. Alle opgekropte frustratie over de toegenomen armoede komt er nu in één keer uit.

Paradoxaal genoeg is Ierland op papier momenteel een succesverhaal. Het land is verbluffend hersteld van de crisis. Vorig jaar kon het zichzelf voor het eerst na jaren loskoppelen van het noodinfuus van de EU en het Internationaal Monetair Fonds. De economie groeit inmiddels met een onwaarschijnlijke 5 procent per jaar, de werkloosheid daalt hard en het begrotingstekort zakt volgend jaar onder de 3 procent.

Maar in de portemonnee voelen burgers daar nog niets van. Integendeel, de optelsom van alle bezuinigingen doet meer pijn dan ooit. Pas in 2016 - het eerstvolgende verkiezingsjaar - zit er wellicht eindelijk weer een belastingverlaging in, zo heeft minister-president Enda Kenny van de christen-democratische Fine Gael-partij laten weten. Kenny hoopt zo zijn herverkiezing veilig te stellen, maar voorlopig lijkt hij met zijn dure water alle krediet te hebben verspeeld.

Burgers zijn extra achterdochtig omdat de waterheffing zal worden geïnd door een onderneming, Irish Water, die speciaal voor dit doel is opgericht. Het bedrijf moet ook het onderhoud aan de leidingen en aan de zuiveringsinstallaties gaan doen. Je reinste privatisering, roepen de Ieren. En kijk eens waar dat in Groot-Brittannië toe heeft geleid: sinds de privatisering, in 1989, is het water daar dramatisch veel duurder geworden, terwijl de investeringen in het leidingnet afnamen.

Dit doet niets af aan het feit dat de Ierse watervoorziening dringend toe is aan modernisering, benadrukt de Ierse regering. Er zitten her en der gevaarlijke microbacteriën in het kraanwater, mensen worden er soms ziek van, en in één regio mogen inwoners het kraanwater niet eens meer drinken - of pas nadat ze het hebben gekookt.

Daar komt bij dat in sommige gebieden 40 procent van het water weglekt. En vorig jaar rond deze tijd kende Dublin zo'n tekort aan drinkwater dat mensen op rantsoen werden gezet. In de praktijk is het bedrijf Irish Water bovendien al maanden bezig om bij mensen thuis watermeters te plaatsen. Er lijkt kortom geen weg terug te zijn, of de Ieren het nu leuk vinden of niet.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden