Update

Iemand opofferen om anderen te redden kan ethisch zijn. Maar is het legaal?

Foto © Extra Zebra (Flickr) Beeld
Foto © Extra Zebra (Flickr)

Een trein raast met hoge snelheid op vijf mensen af. U kijkt toe en weet: met een zwaar object kan ik een aanrijding voorkomen. Mag u de dikke man naast u op de rails duwen? Lastig. Blogger Jeremy Stangroom vraagt zich af wat de rechter zal denken.

Robin de Wever

Dé juiste keuze bestaat niet. De verschillende varianten van het zogeheten trolley-dilemma dienen vooral als gedachtenprikkel. Filosofen gebruiken het al jarenlang om de scherpe randjes van de ethiek in kaart te brengen en om verschillende ethische posities te formuleren.

De Amerikaanse moraalfilosoof Judith Jarvis Thomson formuleerde het dilemma als volgt: 'As before, a trolley is hurtling down a track towards five people. You are on a bridge under which it will pass, and you can stop it by dropping a heavy weight in front of it. As it happens, there is a very fat man next to you - your only way to stop the trolley is to push him over the bridge and onto the track, killing him to save five. Should you proceed?'

Moord
Op het blog van het tijdschrift Talking Philosophy stelt Stangroom een minstens zo intrigerende vraag: hoe zit het met de juridische implicaties van die keuze? Ben je zonder meer een moordenaar als je de dikke man op de rails duwt?

Dat laatste zou wrang kunnen zijn: je hebt vijf mensen gered. Aan de andere kant heb je vijf mensen laten sterven. Is moord erger dan 'vijfvoudige' nalatigheid? Houden onze wetboeken eigenlijk wel genoeg rekening met dit soort dubieuze heldendaden?

Stangrooms lezers - op het eerste oog vooral filosofische types - komen er niet direct uit. Het woord is dus aan u. Heeft u genoeg kennis van het Nederlandse recht en meent u te weten welke overwegingen de aanklager, advocaat en rechter zouden maken? Laat het ons weten in de onderstaande reactiekolom. De beste antwoorden verdienen een vermelding.

De meest heldere analyse komt van 'mvmarco'. Hij merkt op dat het op de rails duwen van de dikke man aantoonbaar tot zijn dood leidt. 'Dat vijf anderen gered zijn is alleen een 'vermoeden', meent hij.

'Het is niet zeker, want het is niet gebeurd. Niet handelen zal niet bestraft worden, omdat men versteend was van angst, of men wachtte tot het toeval, een noodrem of een ander actie ondernam.' Volgen 'svdwal' is het inzetten van de dikke man 'minimaal doodslag'. 'En vanwege het nadenken erover moord', want je doet het met voorbedachten rade.

Volgens enkelen gaat het dilemma niet over een trein, maar over een klein wagentje dat op de rails rijdt. Thomson spreekt in haar citaat over een andere variant van het dilemma dan wij. Excuses voor de verwarring.

'DS' stelt tot slot de vraag die we veel eerder hadden moeten stellen: 'Wat doen die vijf daar op het spoor? Koper stelen?'. Bedankt allemaal.

Meer video's en opmerkelijke webhits vindt u op ons Religie & Filosofie-blog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden