Iemand blies Amerika op

Kort na de aanslagen van 11 september 2001 dichtte de Amerikaan Amiri Baraka zijn 'Somebody blew up America'. 226 regels rond de woorden 'Wie, wie, wie?'. Met fragmenten als 'Wie leefde er op Wall Street/De eerste plantage/Wie sneed je ballen af/Wie verkrachtte je moeder/Wie lynchte je vader' en 'Wie viel Grenada binnen/Wie verdiende er aan apartheid/Wie hield de Ieren in de klem/Wie pleegde een staatsgreep in Chili en later in Nicaragua'

Amiri Baraka is een radicale zwarte moslim en nam jaren geleden afscheid van de naam Leroy Jones. Sinds de afgelopen zomer is hij ook poet laureate, 'hofdichter' van de staat New Jersey. Baraka is momenteel de gebeten hond en gouverneur Jim MacGreevey doet alle mogelijke moeite hem van zijn lauweren te ontdoen.

Dat zou nooit zijn gebeurd - want Baraka wordt in brede kring gewaardeerd als dichter - als de poet laureate twee weken geleden op een festival niet nogmaals zijn 'Somebody blew up America' had voorgedragen. Met de zinnen 'Wie wist dat er een aanslag op het World Trade Center zou worden gepleegd/Wie drong er bij 4000 Israëlische werknemers in de Twin Towers op aan/die dag thuis te blijven/Waarom bleef Sjaron die dag weg'.

Aanstootgevend

,,Je vraagt je af wat de commissie die Amiri Baraka heeft voorgedragen als poet laureate moet hebben gedacht. Dat hij gedichten zou gaan maken over de zonsopgang over Cape May? Dat hij odes zou gaan brengen aan de politieke leiders van New Jersey?'', commentarieert de New York Times. ,,Als je een man benoemt met woeste politieke opvattingen moet je voorbereid zijn op gedichten die tegen de haren instrijken.''

,,Iedere gedachte dat het aanstootgevende optreden van Baraka een reden zou moeten zijn om hem te ontslaan of het zwijgen op te leggen is op zichzelf aanstootgevend. Hij is niet de woordvoerder van de staat. Hij is een dichter en hij is gekozen, deels in elk geval, vanwege de manier waarop hij de stem van de zwarte minderheid verklankt. Die gemeenschap kan, net als Baraka, vaak woedend zijn. Het behoort tot de vrije meningsuiting om hem gelegenheid te geven die woede te uiten.'' Over die mening moet je praten, zegt de New York Times, en je kunt hem veroordelen. Maar je moet hem niet afstraffen.

Dat standpunt heeft de Times een serie boze reacties opgeleverd. Zoals die van Ed Koch, oud-burgemeester van New York en jood. Het is belachelijk om het idee om Baraka voor zijn opvattingen te ontslaan of het zwijgen op te leggen aanstootgevend te vinden, schrijft hij.

,,Laten we eens aannemen dat David Duke (een notoire racist, red) tot poet laureate van zijn staat Louisiana was benoemd. Laten we eens aannemen dat zijn eerste gedicht een kwaadaardige aanval op zwarten was, waarbij hij iedere leugen uit het boekje gebruikte. Zou u dan ook rustig stellen dat de juiste reactie discussie en veroordeling is en geen disciplinaire maatregelen? Ik betwijfel het.''. Koch stelt een radicale maatregel voor als Baraka weigert op te stappen: hef zijn functie op.

Veerbootramp ver weg

Meer dan duizend mensen zijn vorige maand bij een afschuwelijk ongeluk om het leven gekomen, maar als u het nieuws niet heel goed volgt is het u waarschijnlijk ontgaan, schrijft de Washington Post in een commentaar bij de veerbootramp voor de kust van Senegal. ,,De meeste kranten hebben het vermeld in de rubriek 'Kort buitenlands nieuws'.

De meeste Amerikanen hebben nooit de gruwelijke details gelezen: hoe vissers die bij de gekapseisde boot in het water doken massa's worstelende mensen zagen die gevangen zaten in luchtbellen, vrouwen die hun kinderen vastklemden en probeerden te ontsnappen; lichamen die in grote aantallen aanspoelden en door boeren op het land moesten worden begraven, massa's hulpeloze verwanten op de kade.

,,Waarom staat het grootste deel van de wereld onverschillig tegenover zo'n tragedie? Het heeft natuurlijk te maken met afstand, ras, armoe en zelfs met de afwezigheid van een boef, of het moet de overheid zijn, die de boot beheerde. Een paar functionarissen zijn afgetreden en er is schadevergoeding beloofd aan de families van de slachtoffers. Maar er zal zeker niet worden gevochten over miljoenen dollars zoals na Amerika's enorme tragedie. Het enige wat deze wijd uit elkaar wonende mensen verbindt is verlies en verdriet. Die op die pier in Senegal net zo onpeilbaar diep is als in elke woning in Amerika.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden