Iedereen z'n eigen villa: ontwerpen voor de massa

Natuurlijk ontwerpt Nanne de Ru graag voor opdrachtgevers met een groot budget. Maar ook mensen met minder geld moeten een mooi huis kunnen bouwen.

Prachtige villa's heeft Nanne de Ru al ontworpen, zoals Villa 1 in de bossen bij Ede. Het is een van de eerste gerealiseerde gebouwen van deze jonge architect (1976), maar bij de oplevering drie jaar geleden werd het meteen al getypeerd als een klassieker, met zijn imponerende schoonheid en ruimtelijke rijkdom. In het kantoorgebouw in Rotterdam, waar het bureau Powerhouse Company is gevestigd dat De Ru samen met Charles Bessard in 2005 oprichtte, laat de architect foto's zien van de villa die zich op vloeiende wijze in het landschap vlijt. Omdat door de strenge bouwschriften maar een klein deel van de boskavel bebouwd mocht worden, werden de ruimtes die het minste daglicht nodig hebben, zoals de garage en slaapkamers, ondergronds gebouwd. De Ru: "We zijn heel erg gaan schuiven met de plattegrond, wat ons ook nieuwe inzichten opleverde, waardoor het huis uiteindelijk dubbel zo groot kon worden."

Meer foto's volgen van villa's op royale kavels die slechts weggelegd zijn voor de welgestelden. Ook een penthouse van maar liefst 2500 vierkante meter zit erbij. Maar die is niet gebouwd, vertelt De Ru. Door de crisis moest de opdrachtgever ervan afzien.

Een huis bouwen voor een rijke opdrachtgever die je min of meer de vrije hand geeft; veel architecten dromen ervan. Nanne de Ru: "Natuurlijk is dat fantastisch om te doen, maar het riep ook vragen op. En angst: is dit wat wij willen, alleen maar luxe villa's bouwen? Als architect wil ik ook de breedte in. Met ons bureau willen we ook standaardkantoren bouwen. Het hele productieproces van het bouwen vinden we interessant."

Twee jonge economen, Bas van Dam en Dirk Dekker, brachten hem op het idee om betaalbare vrijstaande huizen te gaan ontwerpen voor het middensegment. Deze categorie is nu veelal aangewezen op boerderettes, notariswoningen en andere geijkte woningen uit de catalogus.

'Being Home' hebben de initiatiefnemers hun project genoemd, waarbij ze duurzame prefab-woningen van hoge kwaliteit aanbieden. De woningen zijn opgebouwd uit elementen van staal die worden geproduceerd in een loods, zodat ze ter plekke snel in elkaar kunnen worden gezet. In de gevels zit veel glas verwerkt. Het totale bouwproces duurt maximaal vier maanden, wat korter is dan het bouwen van een traditioneel huis.

Zes types heeft De Ru inmiddels ontworpen, oplopend in grootte en prijs. De kleinste, de XS Villa van 64 vierkante meter, vanaf 99.000 euro (exclusief de kavel) heeft een woonkamer, slaapkamer, badkamer en keuken. Daarna volgen Patio House (82 m², vanaf 127.000 euro) en Terrace House (144 m², 216.000 euro, twee of drie slaapkamers en twee badkamers). Dan zijn er nog Video House (175 m², vanaf 262.500 euro), Loft House (220 m², 308.000 euro) en tot slot Grand Patio, die vier slaapkamers en vier badkamers telt. Voor 403.200 euro beschik je dan over 288 m² aan woonruimte. Alle woningtypes zijn gelijkvloers met uitzondering van Video House dat een puntdak heeft.

Dit najaar wordt een van deze woningen als modelwoning in de P. C. Hooftstraat in Amsterdam gebouwd. Voor de XS Villa heeft zich inmiddels de eerste koper gemeld. De Ru: "Een heel simpel huisje is het, maar met een optimaal ontworpen plattegrond waarin de keuken centraal staat. Die is in onze cataloguswoning vijf vierkante meter groter dan in de doorsnee-rijtjeswoning in Nederland. Dat maakt het mogelijk om in de keuken te eten, wat veel mensen graag doen." Die extra grote keuken gaat wel ten koste van de woonkamer, erkent De Ru, maar daar staat tegenover dat de woning als ruimtelijker wordt ervaren. Volgens De Ru is dat gelukt door te kiezen voor een heel andere plattegrond. Eigenlijk is het verbazingwekkend, vindt hij, dat de indeling van woningen in Nederland al heel lang min of meer vaststaat. Dat gaat vaak ten koste van het wooncomfort. Zo moet er in de doorsnee-rijtjeswoning op de bovenverdieping vaak een kamer worden opgeofferd om een goede badkamer te maken. Ook is er vaak niet genoeg ruimte voor kledingkasten. En de keuken is dikwijls te klein om er te kunnen eten. De Ru: "Alle huizen lijken ook op elkaar qua indeling, zodat je je alleen nog kunt onderscheiden met een hele dure keuken en badkamer."

De Ru heeft goed gekeken hoe mensen die zich een grote villa kunnen permitteren, hun huis het liefst indelen. Ze leven vooral in de keuken en willen daarnaast privacy. Een eigen badkamer en een slaapkamer, waarin ze ook naar een film kunnen kijken. Die behoefte aan een andere indeling van de leefruimte en aan privacy inspireerden De Ru tot zijn ontwerpen voor Being Home. Ook de Eichler-wijken (zie kader) in Amerika die hij vorig jaar tijdens een studiereis bezocht, waren een inspiratiebron. "Die wijken laten zien dat je deze huizen ook in redelijk hoge dichtheid kunt bouwen, maar wel allemaal met buitenruimte."

Nederland is volgens hem rijp voor het betaalbare prefabhuis met veel ruimte, ook al denken veel van zijn collega's daar anders over. Goedkope standaardbulk bouwen vinden ze beneden hun stand. De Ru: "Dat is een vreemd soort snobisme, want over het bouwen van een grote anonieme woonflat met honderden uniforme appartementen, hoor je ze niet. Alsof dat geen massa herhaling is. Als Hella Jongerius een vaas voor Ikea ontwerpt die vervolgens in massa wordt geproduceerd, is dat cool. Waarom zou ik als architect dan geen mooi en betaalbaar designhuis mogen ontwerpen voor de massa?"

Nederland heeft ook behoefte aan een ander type huis, vindt De Ru, om meer variatie te brengen in het landschap. In reactie op de saaie vinex-nieuwbouwwijken zijn het afgelopen decennium vooral retrowijken verrezen in de stijl van de jaren dertig, terwijl op de vrije kavels vaak fantasieloze cataloguswoningen zijn neergezet. De Ru: "Aan de basis van dit project ligt toch vooral het idee om nu eens een hele gave cataloguswoning te ontwerpen. Daarin ligt voor mij de grootste uitdaging."

Wat De Ru betreft hoeft niemand meer in een smakeloze boerderette.

Linksboven: Villa 1 in de bossen bij Ede. Een groot deel van de villa is onder de grond gebouwd. Eronder ontwerper Nanne de Ru.

Boven: uit de catalogus van Being Home: interieur Grand Patio (boven); Villa XS, exterieur en interieur (midden); Terrace House (onder).

Het Nieuwe Hollandse huis: vrijstaand en betaalbaar
Alle cataloguswoningen van Nanne de Ru zijn te zien op www.beingdevelopment.nl.

De crisis heeft de architectenbranche zwaar getroffen. Maar het gebrek aan opdrachten maakt ook veel creativiteit los. Neem Het Nieuwe Hollandse Huis. Een initiatief van een groep (landschaps)architecten en stedenbouwers, die in combinatie met opdrachtgevers tien ontwerpen maakten voor een betaalbaar vrijstaand huis. Op de Dag van de Architectuur presenteren de architecten in Utrecht hun ideeën voor dit nieuwe type huis, dat ruim en licht is, een permanent vakantiegevoel bezorgt en in de Randstad nog niet voorkomt.

De architecten hebben zich laten inspireren door een studiereis naar Amerika, georganiseerd door projectontwikkelaar Edwin Oostmeijer. Daar werden de wijken bekeken die in de jaren vijftig en zestig zijn ontwikkeld door projectontwikkelaar Joseph Eichler (1900-1974). Eichler zag het als een uitdaging om de middenklasse in betaalbare architectuur te laten wonen. Hij schakelde architecten van naam in om eigentijdse prefab huizen en hele suburbs te ontwerpen. Dat resulteerde in moderne bungalows, veelal met een gesloten gevel aan de straatkant, in allerlei varianten waaronder wonen rondom een atrium, maar altijd met veel glas. Eichler-huizen waren anders. Sommige van die Eichler-buurten zijn inmiddels vijftig jaar oud en nationaal monument, zoals Green Meadow en Green Gables bij Palo Alto. In totaal bouwde Eichler meer dan 11.000 woningen in de suburbs.

De architecten die betrokken zijn bij Het Nieuwe Hollandse huis zijn: Alexandra Bonazzi, Hugo de Clercq, Floris Cornelisse, Jan Griffioen, Piet Grouls, Hans van Heeswijk, Daniëlle Huls, Monica Ketting, Jeroen van Mechelen, Annette Marx, Maike van Stiphout en Nanne de Ru.

De presentatie van tien ontwerpen voor Het Nieuwe Hollandse Huis, een vrijstaand betaalbaar huis voor de Randstad (in 20 beelden van 20 seconden) vindt plaats op 25 juni van 16-17.30 uur in de Torenzaal UCK, Domplein 4, Utrecht. Aansluitend een discussie onder leiding van Fred Schoorl, directeur van BNA (Bond van Nederlandse Architecten). Toegang gratis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden