Iedereen wist nog wat op één stond

Op persoonlijke en originele wijze doet schrijver-muzikant Bob Stanley verslag van zijn 'reizen' langs de meest dominante kunstvorm: popmuziek.

Al in 1966 noemde dirigent en klassiek componist Leonard Bernstein Elvis Presley 'de grootste culturele kracht van de twintigste eeuw'. En Bernstein besefte waarschijnlijk nog niet eens dat hij die 'vreemde en onweerstaanbare' popmuziek observeerde vanuit de als een walvis gestrande en steeds irrelevantere klassieke muziek. Wat in die jaren nog 'voor kinderen van 8 tot 25' leek, groeide al snel uit tot de meest dominante kunstvorm. Voor alle leeftijden, standen en politieke kleuren: popmuziek is overal.

Maar wat is nou precies 'popmuziek'? Voor Bob Stanley, schrijver van 'Yeah yeah yeah' omvat het alles van rock, r&b, soul, hiphop, house, techno, metal tot country. 'Yeah yeah yeah' (de titel-yell zegt het al) is geen geschiedenisles of encyclopedie (al komt het bijna 800 pagina's tellende boek qua dikte wel voor die categorie in aanmerking), maar meer een persoonlijk reisverslag.

De laatste jaren verschenen talloze studies over popgenres, -artiesten en zelfs over individuele songs. 'Yeah Yeah Yeah' behandelt als eerste de hele ontwikkeling van de popmuziek, legt uit wanneer en waarom dingen gebeurden, legt grote verbanden bloot, beschrijft de kruimels, maar ook de onderweg verloren geraakte verhalen.

Stanley is bepaald geen buitenstaander in de muziekscene die hij zo kleurrijk beschrijft. Sinds de jaren negentig is hij lid van de indie popgroep Saint Etienne. De Brit bakent zijn aanstekelijke geschiedenis van de 'moderne pop' af tussen de eerste Britse hitlijst in 1952 (het jaar dat de eerste 7 inch-singles verschenen) en het einde van het analoge tijdperk in 2000. De opkomst van Napster en iTunes en de teloorgang van de fysieke single ziet hij als keerpunt.

Eigen stem
In 'Yeah Yeah Yeah' laat Stanley duidelijk zijn eigen stem horen. Dat hij daarmee niet altijd vrienden maakt, lijkt hem niet te deren. Zo schrijft hij niet over Frank Zappa, Tom Waits, Japan, David Sylvian of Nick Cave en nauwelijks over Björk, Laurie Anderson of Aphex Twin. Ook een band als Radiohead komt er bekaaid vanaf. Terwijl hij wel met bewondering schrijft over 'Baby one more time' van Britney Spears.

Die eigen stem komt ook terug in anekdotes en rake typeringen (vooral van zangstemmen). Hij doorspekt zijn verhaal met songtitels (inclusief plaats op de hitlijst): leve YouTube, waar bijna alle tracks te vinden zijn. En de schrijver legt lijnen bloot die je zelf misschien niet zo snel had gezien: van doo-wop via Philadelphia soul naar house bijvoorbeeld, of van Johnny Duncan via de Buzzcocks naar The Prodigy.

Stanley situeert 'Yeah Yeah Yeah' rond de hitlijsten in Engeland en de VS. Nederland wordt zijdelings behandeld. Toch hindert dat anglocentrisme niet. Integendeel: de interessantste pop wordt nou eenmaal in Engeland en de VS gemaakt. En laten we eerlijk zijn: 776 pagina's is genoeg.

Hij ziet de hitlijsten door de decennia heen vooral als een spiegel die veel zegt over politiek, klasse en generaties. 'Yeah Yeah Yeah' gaat over het voortdurende spanningsveld tussen vooruitgang en behoudendheid, tussen rock en pop, tussen dom en slim, tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, tussen meisjes en jongens, tussen de politiek en de rebellen.

Inmiddels, zo constateert Stanley, weet niemand nog wat er op nummer één staat. De opkomst van mp3 en iTunes-achtige diensten (en daarmee het verdwijnen van de single) zijn daar debet aan. Aan het slot van 'Yeah Yeah Yeah' treurt de schrijver over het verdwijnen van het gemeenschapsgevoel en over het einde van het moderne poptijdperk.

Maar hij stelt ook vast dat je meerdere mensenlevens nodig hebt om alles uit de afgelopen zestig jaar te beluisteren.

HHHHH

'Yeah Yeah Yeah. The story of modern pop', verschenen bij uitgeverij Faber & Faber, paperback, 776 blz, euro 20,99.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden