Iedereen wil in Amerika wonen

Imbolo Mbue

Het is ironisch. Met een roman over immigranten op zoek naar een beter leven in de Verenigde Staten, verwezenlijkt Imbolo Mbue (1982) haar éigen Amerikaanse droom. De geboren Kameroense, sinds 1998 in Amerika, ontving een miljoenenvoorschot voor 'Zie de dromers'. De filmrechten van het boek zijn inmiddels verkocht aan Sony Pictures.

Haar hoofdpersonages gaat het - zacht gezegd - wat minder voor de wind. De Kameroense immigrant Jende Jonga komt in 2004 op een toeristenvisum naar de Verenigde Staten, om vervolgens asiel aan te vragen ('Nee, mensen als hij gingen niet tijdelijk naar Amerika'). Met rotbaantjes als bordenwasser en taxichauffeur heeft hij na een paar jaar genoeg gespaard om ook zijn vrouw Neni en zoon Liomi over te laten komen. Hun appartementje in Harlem is klein, donker en vergeven van de kakkerlakken, maar in elk geval zijn ze samen - in het land van hun dromen.

Liomi gaat naar school, en maakt zich de Amerikaanse cultuur razendsnel eigen. Neni werkt zwart in de thuiszorg en kan met haar studentenvisum eindelijk doorleren. Ze droomt ervan apotheker te worden. En als Jende met flink wat geluk (en een goede kruiwagen) aan de slag kan als persoonlijk chauffeur van Clark Edwards, hoog bij Lehman Brothers, ziet het er ineens tamelijk rooskleurig uit voor de familie Jonga.

Al snel bouwt de chauffeur een vriendschappelijke band op met zijn baas, diens vrouw Cindy en hun twee zoons, die hij ook naar al hun afspraken begeleidt. In de zomer kan Neni wat bijverdienen als hulp in het buitenhuis.

Maar dan breekt het jaar 2008 aan: Lehman Brothers valt om, de economische crisis zet door en niets is meer hetzelfde. Nu 'zelfs mensen mét de benodigde papieren al worstelen', zien de Jonga's hun toekomstdromen een voor een in duigen vallen.

Met 'Zie de dromers' vertelt Mbue het klassieke verhaal van de Amerikaanse droom, die niet zelden een illusie blijkt; een verhaal dat al duizenden keren is verteld, maar actueel blijft. Met kleurrijke beschrijvingen van de Kameroense tradities en het eten (puff-puff!), een soepele verteltrant en scherpe dialogen varieert Mbue sprankelend op het bekende thema.

Het is haar vooral te doen om de persoonlijke strubbelingen van Neni en Jende. De historische werkelijkheid blijft op de achtergrond. De val van Lehman Brothers leidt bij Jende vooral tot zorgen over zijn eigen baan. Als Obama de verkiezingen wint, vergieten Neni en Jende 'euforische tranen' omdat 'de zoon van een Afrikaan nu de wereld regeert', maar daarmee is het thema ook afgedaan.

Mbue zet de familie Edwards neer als rijke blanke 'tegenpool' van de Jonga's, maar hun personages overstijgen nauwelijks de stereotypen: overspelige man, ongelukkige vrouw met drankprobleem, losgeslagen zoon op zoek naar de Waarheid in India.

De echte hoofdpersonen, Neni en Jende, brengt Mbue wél tot leven. Jammer dat de ontwikkeling van hun karakters niet helemaal geloofwaardig is. Van hardwerkende modelimmigranten die geen kwaad woord spreken over hun nieuwe thuisland ('Iedereen wil in Amerika wonen, meneer.' en 'Om in dit land te kunnen leven, ach... Iets mooiers bestaat niet, meneer Edwards'), veranderen ze vrij plotseling in onberekenbare types die zelfs tot moreel verwerpelijke daden in staat blijken.

Mbue wil laten zien wat de onzekerheid van het immigrantenbestaan met mensen kan doen. Kun je je schikken in je lot en toch gelukkig zijn? Het zijn belangrijke thema's, maar de roman mist de diepgang die het verhaal werkelijk aangrijpend zou maken.

Imbolo Mbue: Zie de dromers (Behold the dreamers). Vert. Anne Jongeling. Hollands Diep; 384 blz. euro 19,99

Imbolo Mbue (1982) is geboren in Limbe in Kameroen. Ze is alumnus aan Rutgers University en behaalde haar MA aan Columbia University. Ze woont al meer dan tien jaar in New York met haar man en kinderen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden