’Iedereen wil hier wel olie boren’

De Lofoten, eilandengroep in Noorwegen, zijn beeldschoon en hebben rijke visgronden. Uitgerekend hier ontbrandt een strijd: vis of olie.

Bürge Iversen snijdt een koolvis open en voert de ingewanden aan de meeuwen rond zijn houten vissersboot. Hoe wil hij een oliemaatschappij tegenhouden? „Met alle middelen. Dit wordt oorlog”, grijnst hij.

Het water is diep en donkerblauw, het uitzicht op de Lofoten fenomenaal: grijszwarte granieten bergen met vlekjes sneeuw pieken zij aan zij de blauwe lucht in. Op zeeniveau staan kleine authentieke houten vissersdorpjes tot in het water.

Visserij is hier, net boven de poolcirkel, de belangrijkste activiteit, inmiddels op de voet gevolgd door toerisme. The Observer vond de Lofoten de op één na mooiste eilandengroep van de wereld en National Geographic zette de archipel op een derde plaats. Noorwegen zelf overweegt deze parel volgend jaar aan te melden voor de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Maar de Lofoten wacht een stormachtig jaar. Er liggen plannen voor windmolenparken en er wordt naar olie gezocht.

„De gebieden Nordland VI en VII, rond de Lofoten en VesterÃ¥len, horen tot de veelbelovende oliewingebieden van Noorwegen”, zegt Ola Morten Aanestad van oliemaatschappij StatoilHydro, een van de grote belanghebbenden. „Maar je had ook Shell of Esso kunnen bellen, alle oliemaatschappijen willen hier boren.”

Overal is wel discussie als een olieboor de zeebodem in gaat, weet Aanestad, maar zo intens als hier op de Lofoten heeft hij het nog niet meegemaakt. „Men vreest een negatieve invloed op de visserij. Maar wij weten met dertig tot veertig jaar ervaring in de Noordzee dat oliewinning en visserij heel goed samengaan.”

Daar is visser Iversen niet van te overtuigen. „We hebben hier ’s werelds grootste visbestanden, die brengen ons al eeuwen welvaart. Nergens komt zoveel haring en kabeljauw paaien. Oliewinning bedreigt die rijkdom. Niet alleen bij een ramp, maar ook omdat seismisch onderzoek de vissen verjaagt.”

De vissers staan niet alleen in hun verzet: ook toeristenorganisaties en natuur- en milieuorganisaties als Bellona en het Wereld Natuurfonds ageren tegen oliewinning. Maren Esmark van ’Verdens Naturfond’: „Volgens een peiling is in het noorden 66 procent tegen en over heel Noorwegen 58 procent. Enkele jaren geleden lagen die cijfers andersom, toen was in het noorden nog hoop dat de olie-industrie veel banen oplevert. Maar de grote kantoren blijven in Oslo en Stavanger staan.” Het besef groeit dat vis een zichzelf vernieuwende bron is, die voor de lange termijn welvaart brengt, zegt Esmark. „Dat zet je niet op het spel met een oliebron die na zoveel jaar leeg is.”

In 2010 moet de regering beslissen wel of geen oliewinning toe te staan. Voor die tijd, in september 2009, zijn er verkiezingen. Twee van de huidige regeringspartijen hebben zich al uitgesproken tégen olieboren. De populistische Vooruitgangspartij is vóór. Zij kwam bij een peiling in juli als grootste uit de bus, maar dat heeft, aldus Esmark, meer te maken met de onvrede over de sociale voorzieningen, die volgens veel Noren tekortschieten in zo’n rijk land als Noorwegen. Het conservatieve Rechts en de sociaal-democratische Arbeiderspartij (Ap), de grootste regeringspartij, beraden zich nog.

De verdeeldheid binnen die arbeiderspartij tekent zich af op de Lofoten. Iversen zit namens Ap in de gemeenteraad van VestvÃ¥güy. Fractiegenoot Guri Ingebrigtsen, oud- burgemeester op één van de eilanden en ex-minister, is vurig pleitbezorgster van oliewinning. Dit jaar kwam ze met een delegatie op Ameland kijken hoe Nederland gas boort in kwetsbare gebieden. „Leerzaam,” vond ze. En: „De visserij en landbouw worden hier steeds minder, we moeten zorgen voor nieuwe arbeidsplaatsen.”

Iversen en Esmark blijven optimistisch. Esmark: „Deze slag winnen we. We hebben alle belangrijke instituten en wetenschappelijke instellingen achter ons.”

Iversen: „Partijen die voor oliewinning zijn gaan stemmen verliezen. We zijn al rijk, we hebben die olie nog niet nodig.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden