'Iedereen vlucht uit de Iraakse stad Falloedja'

Soennitische inwoners van Falloedja zijn klaar om de stad uit te vluchten; ze hebben hun spullen op een vrachtwagen geladen.Beeld epa

Soennieten in Irak vrezen militanten van Isis en het leger. Velen zien Iraaks Koerdistan als veilige haven. Een ooggetuigenverslag van Trouw-correspondent Judit Neurink.

"We hebben alles achtergelaten", zegt Aboe Seif, een chauffeur die zojuist uit de Iraakse stad Falloedja in de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil is gearriveerd met zijn gezin en dat van zijn broers - net voor het donker en de avondkou. De nieuwkomers stommelen de trap op van een motel.

De volledig in het zwart gehulde vrouwen, alleen de ogen zichtbaar, gaan voorop. Jongetjes slepen met dekens en matrasjes die de reis in de open vrachtwagen hebben veraangenaamd, en nu het verblijf met 27 mensen in een klein appartement mogelijk moeten maken.

Aboe Seif in zijn groene gewaad zakt verdwaasd op de bank neer in de lobby. "Onze wijk wordt gebombardeerd. Iedereen vlucht."

Niemand weet wie ons bestookt
Hij is een van de duizenden vluchtelingen die de gevechten tussen het sjiitische leger en soennitische rebellen op gang hebben gebracht. Falloedja, een soennitisch verzetsbolwerk tegen de sjiitische dominantie in Irak, werd deze week ingenomen door strijders van Isis, de lokale tak van Al-Kaida.

Het Iraakse leger probeert hen te verdrijven door verschillende wijken met raketten te bestoken, waarbij veel woningen getroffen zijn. "Willekeurig", zegt een van de vluchtelingen die ook zijn toevlucht tot Iraaks-Koerdistan heeft gezocht.

"Niemand weet wie ons bestookt", zegt vluchteling Aboe Haidar. "Ik ben het zat, ik wil er niet meer over praten", zegt hij, met een oog constant op de tv, waar een Iraaks kanaal beelden van rebellen en militairen toont.

Volgens Aboe Seif waren er veel militanten aanwezig in Falloedja "maar of ze van Isis waren, weet ik niet. Ze reden met gewone auto's door de buurt. Ja, ze hadden geweren en granaatwerpers. Mensen werden niet bedreigd. We vluchtten voor de bommen."

Leger en rebellen
De meeste nieuwkomers in Erbil zeggen dat Isis Falloedja al heeft verlaten, maar dat de beschietingen van het leger doorgaan. Doelwit lijken ook de lokale milities, die buurtpatrouilles hebben ingesteld om burgers te beschermen.

Een gevluchte scheikundedocent van de universiteit van Falloedja, die al een dag in Erbil is, weet het zeker: het leger en de rebellen spelen onder een hoedje. De militanten kwamen de stad binnen tijdens het uitgaansverbod, vertelt hij. "Hoe kan dat als het leger de stad omsingeld had? Premier Noeri al-Maliki wilde het leger de stad binnen krijgen."

Soennieten in Falloedja protesteren al een jaar tegen de sjiitische regering vanwege hun achtergestelde positie. De gevluchte soennitische inwoners denken nu dat de sjiitische premier Maliki het recente conflict met de rebellen gebruikt voor eigen politiek gewin. Door de chaos kan hij de verkiezingen van april uitstellen, en langer aanblijven.

En die chaos is er, blijkt uit de verhalen. In Falloedja is geen stroom - zelfs de generatoren waren stilgelegd. Er zijn tekorten aan voedsel, en aan gas voor te koken en verwarming. De ziekenhuizen functioneren nauwelijks, terwijl honderden burgers gewond zijn. De vluchtelingen in Erbil spreken over tientallen burgerdoden. Maar niet alleen het geweld was reden om te vluchten. De scheikundedocent: "We waren bang voor een leven onder de radicale moslims."

Vluchten naar Iraaks-Koerdistan
De vluchtelingen kiezen voor Iraaks-Koerdistan, ondanks de wetenschap dat de Koerden, weliswaar ook soennieten, weinig warme gevoelens hebben voor hun Iraakse geloofsgenoten. De Koerden beschouwen de Irakezen als bondgenoten van Saddam Hoessein, de dictator die tienduizenden Koerden doodde vanwege hun verzet tegen zijn regime.

De Koerdische overheid, die van Erbil een centrum voor toeristen en zakenlieden wil maken, zit niet te wachten op de vluchtelingen en heeft verklaard dat ze hen alleen tijdelijk toelaat.

Maar vluchten naar Bagdad, zoals de scheikundeleraar in 2004 deed tijdens de belegering van Falloedja door de Amerikanen, is geen optie meer: "Toen was er nog geen sprake van sektarisch geweld." Sindsdien is de stad grotendeels sjiitisch geworden. "Koerdistan is veilig en we worden hier goed behandeld."

Ook Aboe Seif geeft religieuze tegenstellingen als reden om naar Erbil te komen. "Ik ben soenniet en kan niet naar Bagdad", zegt hij. "Mijn oom is er pas vermoord. Nu wordt heel onze provincie aangevallen omdat we soennieten zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden