Iedereen is blij, maar ook een beetje boos over het kinderpardon

Staatssecretaris Mark Harbers van justitie en veiligheid (VVD), Geert Wilders (PVV) en Maarten Groothuizen (D66) tijdens het debat over een versoepeling van het kinderpardon. ANP BART MAAT Beeld ANP

Het compromis van de coalitiepartijen over het kinderpardon wordt door Kamerleden op en links en op rechts fel aangevallen.

Een akkoord van ‘lafaards’, noemt Geert Wilders het nieuwe kinderpardon. “Half Afrika komt nu naar Nederland, maak je borst maar nat”, waarschuwde de PVV-voorman woensdag in de Tweede Kamer. De deal over een nieuw kinderpardon die de coalitiepartijen dinsdagavond sloten, is reden voor stevige ­kritiek van de oppositie, zowel op de linker- als op de rechterflank. 

Dinsdagavond spraken de regeringspartijen na een week van moeizaam onderhandelen af dat de dossiers van zo’n zevenhonderd asielkinderen die al langer dan vijf jaar in Nederland wonen, nog eens welwillend worden bekeken. Naar verwachting mag 90 procent van hen toch blijven. 

Dat was de wens van CDA, D66 en ChristenUnie. Voor de VVD, de grootste regeringspartij, moest daar wel iets ­tegenover staan: daarom is afgesproken dat dit het laatste kinderpardon is. Ook verdwijnt de ‘discretionaire bevoegdheid’, dat is de mogelijkheid voor de staats­secretaris om voor een schrijnend geval een uitzondering te maken en alsnog een verblijfsvergunning te geven. 

Verontwaardiging

Aangezien het kinderpardon een zwaarbevochten compromis is, bieden de afspraken voor zowel de linkse als de rechtse oppositie munitie voor een offensief debat. Want hoewel de linkse partijen zielsgelukkig zijn dat honderden kinderen toch een verblijfsvergunning krijgen, zijn ze verontwaardigd over een andere afspraak in het akkoord: Nederland gaat minder vluchtelingen over­nemen van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Zij zitten in kampen in bijvoorbeeld Irak of Jordanië. Nederland neemt er nu maximaal 750 per jaar op. Als tegemoetkoming aan de VVD is afgesproken dat aantal terug te brengen naar 500. 

‘Miezerige koehandel’ met kwetsbare mensen, vindt GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik dat. “Wie is hier nou trots op?” vroeg hij zich af. D66 en ChristenUnie erkenden dat die concessie aan de VVD pijn doet. “Heel erg jammer dat we dit hebben ingeleverd”, zei D66’er Maarten Groothuizen. De kinderen van asielzoekers die nu in Nederland mogen ­blijven, wogen voor ChristenUnie-collega Joël Voordewind zwaarder dan de 250 vluchtelingen die niet kunnen komen. Hij heeft wel ‘pijn in het hart’, zei hij. Volgens Voordewind biedt dit akkoord toch een ‘verbeterde balans tussen ­humaan en effectief asielbeleid’.

Tekentafelcompromis

Zo konden de coalitiepartijen de gevonden middenweg tegenover de rechtse partijen verdedigen als een strenger asielbeleid (dit is immers het laatste kinderpardon, en de discretionaire bevoegdheid verdwijnt), terwijl ze de linkse partijen konden wijzen op de barmhartige kant van het akkoord: honderden kinderen mogen in Nederland blijven. 

SP, PvdA en GroenLinks moesten dan ook erkennen dat ze het fantastisch vinden dat een paar honderd in Nederland gewortelde kinderen vermoedelijk een verblijfsvergunning krijgen. Dat daar ­tegenover staat dat Nederland minder asielzoekers uit VN-kampen opneemt, noemde SGP-Kamerlid Roelof Bisschop ‘wel wat wrang’. Hij sprak dan ook van ‘een typisch Haags tekentafelcompromis’.

Binnen de coalitie lijkt de lucht voorlopig geklaard. Het is aan staatssecretaris Harbers om te laten zien dat het compromis in de praktijk werkt. De kinderen die mogelijk mogen blijven, zullen snel ­zekerheid willen. Het is de bedoeling dat de asielprocedures veel korter worden. Daarom is er extra geld voor de IND vrijgemaakt. Door de kortere procedures zouden er minder ‘schrijnende gevallen’ moeten ontstaan, want kinderen hebben dan minder tijd om wortel te schieten in Nederland. Door die hechting van kinderen aan Nederland ontstaan vaak de schrijnende gevallen als uitzetting dreigt.

De praktijk moet ook nog uitwijzen hoe het verdwijnen van de discretionaire bevoegdheid uitpakt. Die mogelijkheid voor de staatssecretaris om op humani­taire gronden uitzonderingen te maken voor de meest tragische gevallen wordt afgeschaft.

Er komt wel iets voor in de plaats. Voortaan beoordeelt een ambtenaar van de IND aan het begin van de asielprocedure of er wellicht sprake is van een ‘schrijnende’ situatie, die recht geeft op een verblijfsvergunning. De hoop is dat die moeilijke beslissing daarmee minder politieke lading krijgt.

Lees ook:

Harbers maakte zelden een uitzondering, zijn voorgangers wel

Alle staatssecretarissen worstelden de afgelopen decennia met de smeekbrieven van asielzoekers. Dankzij de ‘discretionaire bevoegdheid’ konden ze af en toe met de hand over het hart strijken. Die bevoegdheid verdwijnt nu. 

Meer lezen over de kinderpardoncrisis van de afgelopen dagen? Bekijk het dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden