Iedereen cicerone

Het Van Abbemuseum wil mensen zelf kunstwerken laten interpreteren. Tijdens de zomertoer lopen bezoekers langs de meest spraakmakende objecten in het museum.

Op de vloer van een zaal in het Van Abbemuseum in Eindhoven is een cirkel van krijt getekend. Bezoekers zijn geneigd om er met een boog omheen te lopen. Het is immers een kunstwerk.

Mensen weten niet goed raad met het werk van Ian Wilsons uit 1968. Volgens Loes Janssen, verantwoordelijk voor publieksbemiddeling, roept hedendaagse kunst vaak vragen op. „Die is voor meerdere interpretaties vatbaar.”

Het museum wil een omgeving creëren die nieuwsgierige bezoekers aantrekt. Al enige tijd loopt ’Play Van Abbe’, dat het publiek wil betrekken bij de collectie door mensen te laten reageren op de kunstwerken. Om de collectie toegankelijker te maken, heeft het museum ook een zomertoer georganiseerd die geschikt is voor het hele gezin. Aan de hand van een beknopte gids lopen bezoekers langs 25 kunstwerken uit de collectie. Die werken zijn uitgekozen op basis van reacties van het publiek.

Janssen: „We leggen graag uit, maar willen nu terughoudender en minder belerend zijn. Mensen laten zich tegenwoordig niet meer zo snel iets zeggen en hebben zelf ook interessante dingen te vertellen. Het publiek krijgt te vaak kunsthistorische achtergronden voorgeschoteld. We willen ons niet autoritair opstellen met het geven van één beschrijving. Elke bezoeker interpreteert een kunstwerk op zijn eigen manier. Een kunstwerk wordt relevanter voor een bezoeker als hij er zelf een betekenis aan kan geven.”

Bezoekers kunnen reageren op een kunstwerk door op een magneetje steekwoorden te schrijven en dat bij het titelkaartje te plaatsen. Hierop kan een volgende bezoeker reageren. Zo roept het werk ’9 H-vormen’ van Robert Morris, h-vormige hokken van aluminium, bij het publiek reacties op als ’verspreid’, ’uitnodiging’ en ’hokjesgeest’. Janssen: „Doordat mensen op elkaar reageren, ontstaan er vaak interessante briefwisselingen.” Een ander kunstwerk dat reacties oproept, is van minimalist en conceptualist Sol LeWitt, die het idee belangrijker vond dan het materiële object. Tot september 2010 is de installatie ’Free Sol LeWitt’ te zien, een hommage aan de kunstenaar van Superflex, een Deense groep. In het museum is een werkplaats neergezet waar arbeiders exacte kopieën maken van Sol LeWitts ’Zonder titel (wandstructuur)’ uit 1972, een object van wit geschilderd aluminium. De kopieën worden wekelijks onder de bezoekers verloot. De bezoeker staat voor de vraag: mag je een kunstwerk van een andere kunstenaar namaken? En hoe zit het met copyright?

Het museum probeert het gesprek op gang te brengen. Janssen „Mensen zijn geneigd stilletjes door te lopen, maar we proberen ze uit te dagen. Ze komen erachter dat je een eigen mening mag hebben over een kunstwerk. Een kunstenaar wil met zijn werk een boodschap overbrengen, maar het krijgt pas betekenis als een kijker er naar kijkt. De mening van een bezoeker is net zo belangrijk als die van een conservator.”

Om het denken en praten over kunst te stimuleren, lopen er gastheren en -vrouwen rond om vragen van bezoekers te beantwoorden. Voor moeilijkere vragen is er een cicerone – iemand die net als de Romeinse redenaar Cicero welsprekend kan vertellen over kunst en cultuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden