Iedere generatie wordt weer een beetje dikker en ongezonder

Elke volgende generatie is weer ongezonder door ongezond eten en weinig bewegen. Beeld thinkstock

Jongere generaties zullen minder gezond opgroeien dan hun ouders. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wijst ongezond eten en te weinig beweging aan als de grote boosdoeners.

Hoe lang zal het Centraal Bureau voor de Statistiek nog melden dat de gemiddelde levensverwachting voor alle Nederlanders weer iets is gestegen? Die vraag blijft hangen nu het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft ontdekt dat elke jongere generatie minder gezond is dan de vorige.

Het onderzoek
Voor het onderzoek werden ruim tienduizend mensen in de Achterhoek tussen 1987 en 2007 doorgelicht op gezondheidsrisico's als overgewicht, hoge bloeddruk en ongezond cholesterol. Kortom, dé veroorzakers van hart- en vaatziekten, na kanker de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland.

Zowel voor mannen als voor vrouwen uit vrijwel alle leeftijdsgroepen blijkt dat de oudere generatie op jonge leeftijd gezonder was dan de daaropvolgende. Zo had een kleine drie procent van de mannelijke twintigers eind jaren tachtig ernstig overgewicht, tegenover elf procent rond 2005.

Juist voor vrouwen, voor wie dit percentage zelfs steeg van drie naar vijftien, is dat extra riskant. In absolute zin zijn er namelijk meer oude vrouwen, waardoor een grotere groep kans heeft op hart- en vaatziekten. Alleen een gevaarlijk cholesterolgehalte lijkt niet veel vaker voor te komen, maar dat kan verklaard worden door de toename van cholesterolverlagende medicatie.

Beeld thinkstock

De oorzaak
De oorzaak van de gestage achteruitgang van de gezondheid is volgens onderzoeker Gerben Hulsegge (30) duidelijk: ongezond eten en te weinig bewegen. "We nemen nu veel gemakkelijker de auto, en ongezonde voeding is goedkoop en eenvoudig verkrijgbaar."

Daartegenover staan volgens hem wel positieve ontwikkelingen, zoals verbeterde medicatie en een afnemend aantal rokers. "Voorlopig hebben die gunstige ontwikkelingen de overhand, want de levensverwachting stijgt nog. Maar deze uitkomsten zijn wel zorgwekkend." Opvallend genoeg promoveerde hij gisteren op dit onderwerp, gelijktijdig met een algemeen overleg in de Tweede Kamer over preventie in de zorg.

Goede initiatieven
Moet er net als in Engeland een suikerbelasting op frisdrank komen? Een zout- of een vettaks? "Ik vraag me echt af of dat voldoende is", zegt Thomas Plochg, directeur van de NPHF, een netwerkorganisatie die zich inzet voor meer preventie in de zorg.

Een grafiek over de toenemende kans op hart- en vaatziekten. Beeld Trouw

Aan goede initiatieven om het tij te keren is in Nederland volgens hem geen gebrek. Als voorbeeld noemt hij een project in de Utrechtse probleemwijk Overvecht waar inwoners te maken hebben met een stapeling van gezondheidsproblemen. "Tal van partijen werken daar samen, maar zij lopen al snel tegen de grenzen van het systeem aan, bijvoorbeeld omdat een gesprek met de huisarts over fitheid niet zomaar vergoed wordt. Ik denk dat we pas wat kunnen bereiken als we dat soort dieperliggende problemen aanpakken."

Dat betekent volgens Plochg in elk geval: meer geld beschikbaar stellen voor preventie, iets waarvoor op dit moment geen Kamermeerderheid is. "Bij zijn afscheidsinterview zei vertrekkend landmachtcommandant Mart de Kruif onlangs dat rekruten nu veel minder belastbaar zijn dan vroeger. Dat is een veeg teken. In de Verenigde Staten, waar het op dit gebied nog veel slechter gesteld is, dreigt zelfs een generatie op te groeien die jonger zal overlijden dan de vorige. Dat kan hier ook gebeuren, als we niet oppassen."

Meerdere generaties decennialang onderzocht

Gerben Hulsegge maakte voor zijn promotieonderzoek gebruik van de Doetinchem Cohort Studie, een groep willekeurig gekozen volwassenen die al bijna dertig jaar wordt gescreend. De groep is opgezet door het RIVM om langjarig inzicht te krijgen in leefstijl en gezondheid. Vanaf de aanvang in 1987 is de groep opgebouwd uit 'generaties' van twintigers (20-29 jaar), dertigers (30-39), veertigers (40-49 en vijftigers (50-60).

Inmiddels zijn de oudste deelnemers dik in de tachtig en de jongsten de veertig gepasseerd. Het eerste onderzoek, met toen nog 12.500 deelnemers, was gericht op de risico's van hart- en vaatziekten. Inmiddels is de groep teruggebracht tot vijfduizend, waarvan de GGD Noord- en Oost-Gelderland er jaarlijks duizend screent op beweging, voeding, roken, alcoholconsumptie, bloeddruk, cholesterol en gewicht. Ook wordt gekeken naar de kwaliteit van leven aan de hand van sociale aspecten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden