Ieder zijn eigen Dingeman

Veel lezers van deze krant beginnen de dag met de strip van Anton Dingeman. Pieter Geenen, de tekenaar van Dingeman, herkent zich wel in zijn twijfelende, goedwillende personage. Vandaag verschijnt Geenens verzameld werk.

Het is nog net niet Anton Dingeman zelf die open doet, maar de gelijkenis is toch treffend. We zijn op bezoek bij Pieter Geenen, dagelijks striptekenaar voor Trouw en wekelijks voor Vrij Nederland. De tekening voor de krant van morgen is al verstuurd, maar het denken, het peinzen, het weer iets nieuws verzinnen, houdt niet op. Nooit.

Gelukkig is Nederland een dankbaar land voor de satirische strip. In Zelf Problemen Maken zijn we goed.

Toch?
"We hebben te kampen met overbewustheid. Een brood kopen kan al een probleem zijn. Want wat voor brood moet dat dan zijn? Een meergranenbrood? Alles wat vroeger vanzelfsprekend was, is dat nu niet meer. Je ziet Anton Dingeman daar ook mee stoeien. Kijk, hier heb ik hem getekend als hij een lamp aan doet. Dat is al een probleem, want hoeveel energie gebruikt die lamp? Is het wel een led-lamp? Wat is de CO2-uitstoot? Een van de strips die in dit boek staan heet ook Zelf Problemen Maken. Het is in wezen een persiflage op die zelfhulpboeken: Help, ik ben zwanger, Help, ik ga dood, en ga zo maar door."

Die Anton Dingeman, wat is dat voor een man?
"Een goedwillende Nederlander, dat is eigenlijk de beste omschrijving. Een goedwillende Nederlander die worstelt met de dingen waar hij mee te maken krijgt en die hij om zich heen ziet gebeuren. Maar hij neemt aan dat alles, al zoekende, wel deel. Op de tast. Hij heeft wel overtuigingen af en toe - hoewel, ik zou het zo niet weten, eigenlijk. Hij is in ieder geval altijd een goeie aanleiding om iets aan te snijden. En Anton is overal inzetbaar."

Zijn er veel Anton Dingemannen in Nederland?
"Iemand wees mij er laatst op dat Anton wel iets weg heeft van Ab Klink. En zo zijn er volgens mij heel veel. Niet uitzonderlijk briljant, niet heldhaftig, niet mediabegaafd, maar wel van goede wil. Anton Dingeman zit, net als veruit de meeste andere mensen, gevangen in zijn eigen goedheid."

Net als u.
"Zo in het leven staan, dat herken ik wel. Twijfel, onzekerheid, wat is goed, wat is slecht. Hoe zit het met je identiteit; ik heb er allemaal mee te maken. Ik ben zelf zijn voedingsbron."

En hoe voedt u zich?
"Ik begin elke morgen met de kranten. Trouw, Volkskrant en De Telegraaf. Meestal blijf ik dan ergens hangen, of ik word kwaad. En dan pak ik het kladblok erbij om de eerste schetsen te tekenen. Dan ben ik er nog niet, want het moet wel een verhaaltje worden. Met een begin en een eind. Je moet het leuk vinden om te doen en je moet het ook in je hebben om te observeren. De veranderende samenleving moet je kunnen herkennen. Ik kijk daarom ook veel naar mijn eigen leven en eigen omgeving. Mijn vrouw, mijn kinderen die thuis komen met de nieuwste app. Veranderend taalgebruik."

Is Nederland een dankbaar land voor een striptekenaar als u?
"De afgelopen tien jaar is er enorm veel aan het schuiven geweest. En nog. Dat is voor mij erg prettig maar voor een onheroïsch figuur als Anton Dingeman is het een strijd. Toch staat hij elke dag weer dapper op."

Uw vak is wel zijn onschuld verloren sinds fundamentele moslims het op cartoonisten gemunt hebben. Wat vindt u daarvan?
"Een vreemde gewaarwording. Geheel onbedoeld kan het je nu - zoals Kurt Westergaard - gebeuren dat je ineens aan het front komt te staan. Terwijl: je was gewoon leuk striptekenaar, dacht je. In een column loopt het minder in het oog als je iets grofs over Allah schrijft, of zo. Daar kan overheen gelezen worden. Maar dit is beeld, dat zie je meteen, daar reageren mensen anders op."

Begin 2009 ging u in plaats van wekelijks, elke dag een Dingeman leveren aan de krant. Vreesde u die hogere frequentie?
"Ja, heel erg. Ik was daar heel erg benauwd voor. Ik dacht: hoe moet dat? Ik gaf mezelf twee tot drie maanden, en dan moest ik weten of ik het kon. Of het constant genoeg was. Het werd half maart en het bleef goed gaan. Toen groeide het vertrouwen. Het is nog steeds wel een druk, altijd het nieuws volgen, maar het gaat goed."

U tekent ook voor Vrij Nederland. Dat heeft een ander publiek. Houdt u daar rekening mee?
"Ik ben in mijn taalgebruik wat vrijmoediger dan voor een krant gebruikelijk is. In Trouw mag je niet vloeken en dat vind ik eigenlijk wel goed. In Vrij Nederland zou ik minder gauw iets over God doen. Wel jammer, want ik vind religie interessant. Bij Trouw vind ik daarvoor meer gehoor. Verder denk ik er niet bij na voor wie ik teken. Nee, ook niet als het over seks gaat. Ik trek geen ander luikje open. Het gaat erom wat speelt in de samenleving."

Wordt u bozer op christenen dan op anderen?
"Ik gun orthodoxen hun opvattingen van harte en ben er fel voorstander van dat ze de vrijheid hebben om die te uiten. Dat is vrijheid, dat hoort bij Nederland. Het is niet nodig om mensen voor het hoofd te stoten, vind ik. Het is in ieder geval niet mijn streven. Ik ga het niet uit de weg, het gebeurt soms nu eenmaal. Niets aan te doen in een land met zoveel meningen. Ingezonden brieven van lezers die vinden dat ik soms te ver ga krijg ik wel, maar die probeer ik altijd netjes te beantwoorden."

En nuance is sowieso geen optie als cartoonist, toch?
"Het moet niet bloedeloos zijn. Daarom begin ik ook vaak met iets als: O, wat een ramp! Maar daarna komt het onextreme, het terugbrengen naar het gewone. Ik vind dat nuance juist heel erg mijn werk bepaalt."

U bent al jaren vormvast. Moet een tekenstijl in beweging zijn?
"Op het oog lijkt het stil te staan, maar als ik terugkijk naar oudere tekeningen, dan zie ik wel degelijk veranderingen. Vroeger was het allemaal wat ieler, nu teken ik veel dikkere lijnen. Ik ben van illustrator langzaam striptekenaar geworden."

Kunt u goed tekenen?
"Ik streef eerder onhandigheid na dan virtuositeit. Dat zit er al vanaf het begin in. Vroeger zaten er jongens in de klas die konden alles precies zo tekenen zoals het eruit zag. Zelf heb ik nooit zo naar de werkelijkheid gekeken. Ik ben niet zo'n geboren tekenaar. Voor mij geen vaas met bloemen."

Als het drijven van spot een aanzienlijk deel van je leven is, word je dan geen negatief mens?
"Je moet er natuurlijk wel voor oppassen dat je niet vervalt in automatisch cynisme. Natuurlijk, dromen mislukken, er gaan allerlei dingen mis in het leven. Maar zo'n strip moet je ook kunnen relativeren. Het is amusement. Ik voel mee met mensen zoals Anton. Mensen die proberen er het beste van te maken."

Zelf Problemen Maken. Pieter Geenen. Uitgeverij De Harmonie, Amsterdam. ISBN: 9789076168258. Prijs: € 19,90. 112 bladzijden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden