'Ieder klein succes maakt mij blij'

Document: In het gevolg van de prins, 22.58-23.33 uur, Ned. 1.

Dat is een alleraardigste documentaire over de 82-jarige prins, die de wereld bereist als ware hij een man in de bloei van zijn leven. NCRV's Aart Zeeman kreeg toestemming van de prins hem tijdens de drieweekse reis die hij vorige maand door Indonesie maakte met een amateur-videocamera, dus zonder allerlei toestanden, te volgen. Dat heeft zijn uitwerking niet gemist. Zeeman was in staat prins Bernhard te filmen zoals dat niet vaak gebeurt. Het is een indringend document geworden van een van de meest kleurrijke figuren die onze koninklijke familie ooit heeft gehad.

De reis voert eerst naar het voormalig Borneo, waar de orang oetans ernstig worden bedreigd door het kappen van oerwouden. Midden in de regentijd, die dit gebied soms nauwelijks begaanbaar maakte, en belaagd door bloedzuigers struint de prins daar rond. Vertederend zijn de beelden van een orang oetan die, na twaalf jaar in een klein hok te hebben gezeten, van de prins de vrijheid herkrijgt. Nederlanders zijn met een project begonnen om bij particulieren en handelaren orang oetans in beslag te nemen en ze te begeleiden bij hun terugkeer naar het oerwoud. Met het aapje op de arm luistert prins Bernhard naar het tragische verhaal van het dier dat helaas staat voor de belevenissen van veel lotgenoten. Hij kan zijn ergernis over zoveel onbegrip niet verbergen en zegt zacht tegen het aapje: “Hoor je dat allemaal? ” Voordat het dier wordt losgelaten geeft Bernhard hem nog een knuffel. “Je hoeft niet bang meer te zijn.”

Het zijn beelden die een vrij onbekende kant van de prins laten zien. De reis gaat verder naar Sumba en het voormalig Nederlands Nieuw Guinea, nu Irian Jaya. De prins was daar niet eerder, hoewel hij al tien keer naar Indonesie is gereisd. Daar ontmoet hij een papoeavrouw die er blijk van geeft het Wilhelmus nog uit haar hoofd te kennen en 'Zeg ken jij de mosselman' schudt zij ook uit haar mouw. Sinds Nederland het bestuur daar overdroeg is er nog niet zoveel veranderd, zij het dat de vrouwen zich nu algemeen van een bh hebben voorzien.

Zeeman filmde ook toen het regeringsvliegtuig, met de prins als piloot, met een storing kreeg te maken, een incident dat in Nederland alle kranten haalde. De reden van die storing was een kakkerlak die in de drukleiding terecht kwam. Bernhard gebruikte de paar uur wachttijd om op het vliegveld een kruiswoordpuzzel op te lossen. Op de vraag van Zeeman of het nog wel verantwoord is dat hij als 82-jarige nog steeds zelf vliegt zegt de prins dat hij sinds zijn 65ste een co-piloot bij zich heeft die kan ingrijpen als dat nodig is. “Als hij het niet langer verantwoord vindt stop ik meteen.”

Duidelijk is dat de prins overal waar hij zich vertoont welkom is. Admiraal b.d. Sudomo, hoofd van de veiligheidsdienst in Indonesie, vertelt dat Bernhard wordt gezien als een ideale ambassadeur die tussen de haat/liefde-verhouding van de twee landen laveert door de politiek op veilige afstand te houden. Dat betekent niet dat de prins geen harde noten kraakt. Door op het juiste moment iets te zeggen weet hij enorm veel te bereiken. WNF-directeur Siegfried Woldhek schrijft de aandacht die de media in Indonesie tijdens de reis aan allerlei natuurbeschermingsprojecten gaf voor een groot deel toe aan het feit dat de prins er naartoe ging. Prins Bernhard omschrijft de successen die hij boekt toe aan tact. “Je moet niet boos worden, je moet rustig praten met de mensen en tegen ze zeggen dat en dat aspect, heb je daar ooit aan gedacht? Met een beetje geluk kun je iemand die niet veel belangstelling heeft een beetje in de goeie richting brengen.”

Sprekend over de vriendelijke houding van de Indonesiers zegt de prins dat hem dit verbaast, als je bedenkt wat er in de koloniale tijd allemaal is voorgevallen. Op de hamvraag waarom hij zich zo blijft inspannen (en dat is het als je hem terwijl het zweet over zijn wangen loopt door het oerwoud ziet lopen) antwoordt de prins: “Het is voor mij een soort levenstaak geworden die mij in leven en bezig houdt. Ieder klein succes maakt mij blij.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden