Idols / Stem een stem

Na de stem op Wouter, Jan-Peter, Femke of Gerrit kunnen de Nederlanders hun volgende zwaarwegende stem uitbrengen: Dewi, Hind, Jamai, David of Jim? Namen die in elk geval veel exotischer klinken. Nederland is op zoek naar een nieuw pop-idool en na de hilarische schiftingen in de voorrondes van het tv-programma 'Idols' heeft het er alle schijn van dat de Nederlander gaat stemmen op een stem - en niet op een verschijning. En er zitten voorwaar enkele dijken van stemmen tussen.

De enige stem in 'Idols' die echt irritant is, is die van presentatrice Tooske zelf. Overspannen, te hoog en half-hysterisch proberen haar stembanden de aandacht te trekken in het lawaai van de enerverende en opgefokte live-uitzendingen van het succesprogramma 'Idols'. Als je er eenmaal op gaat letten is Tooske's geschreeuw doodvermoeiend - en erop letten kun je maar beter niet want het gaat van het ene jongeren-cliché ('gaaf', 'onwijs') naar het andere ('toppertje').

Nee, afgaande op Tooske's spreekstem zou ze het zelf absoluut niet ver geschopt hebben bij het verademend eerlijke en bitse jury-viertal van 'Idols'. Maar inmiddels heeft Tooske-de-zangeres zelf ook een hit met een liefdesduet uit de Van den Ende-musical 'De drie musketiers'; een hit nog voordat de officiële repetities voor die musical moesten beginnen. De kracht en de macht van het medium, omdat het duet in clip-formaat niet van de buis te meppen was. En zo zal het de kandidaten van 'Idols' ook vergaan; de vraag is alleen hoelang de hype zal duren en of de jonge zangers bestand zijn tegen hun gekatapulteerde roem.

Na een paar voorrondes waarin 7626 veelal hilarische kandidaten schaamteloos en zonder enige zelfkennis of -kritiek hun opwachting maakten en zich blootstelden aan de botte bijl en het hoongelach van Jerney Kaagman, Edwin Jansen, Henkjan Smits en Eric van Tijn, werden uiteindelijk dertig veelbelovende kandidaten uitgekozen. Daarna kon het televisie-kijkende massa-publiek (de tot nog toe best bekeken aflevering trok 2140000 nieuwsgierigen) uit dat dertigtal negen finalisten aanwijzen. De jury voegde aan die negen nog een jonge zanger toe via een wildcard. En zo waren er ineens tien kleine negertjes, die overgeleverd werden (of liever: zichzelf overleverden) aan de grilletjes en gilletjes van het - overwegend - jonge-meisjes-publiek.

Tien kleine negertjes hadden er heel wat van verwacht

Twee zongen er niet zo goed, toen waren er nog acht.

Van de tien finalisten wordt er wekelijks een weggestemd door het publiek dat met telefoon en mobieltjes in de aanslag aan het scherm gekluisterd zit. Twee moesten er inmiddels al vertrekken: een droom in duigen ook al waren ze nog zo ver gekomen. Vanavond moet nummer drie vertrekken en dat gaat zo door totdat op de slotavond twee overgebleven kandidaten direct met elkaar de strijd aanbinden.

Wie die slotavond haalt, is waarschijnlijk sowieso een idool - ook zonder overwinning. In de Britse editie van 'Idols' won Will Young, tweede werd de stotterende Gareth Gates; beiden hebben inmiddels de nodige prijzen van de Britse pop-industrie in de wacht gesleept en in populariteit doet Gareth niet onder voor Will. Opvallend is wel dat in de Britse finale twee jongens stonden. Naar alle waarschijnlijkheid hebben pubermeisjes - dé doelgroep als het om pop-idolen gaat - massaal op de beide knullen gestemd. In Nederland lijkt het dezelfde kant op te gaan. Aan de finale begonnen vijf meiden en vijf jongens. Twee meiden zijn inmiddels weggestemd en de vijftienjarige hartenbreker Jim wordt door veel 'bladen' gezien als de gedoodverfde winnaar.

In Amerika was het ook al een jongen die als winnaar uit de bus kwam. Laatst kwam hij zingen in de Oprah-show en hij werd daar door het overwegend vrouwelijke publiek ontvangen als was hij de reïncarnatie van Elvis The King. Oké, het gegil gold niet alleen zijn snoezige krullenkop, hij bleek warempel echt te kunnen zingen al was het wel met van die gemaniëreerde stemkrulletjes en -kreuntjes die onder sommige Nederlandse kandidaten ook opgeld doen. Daarover straks.

Het woord 'idool' is onzijdig. Dat hoort het ook te zijn, maar in de begintrailer van 'Idols' ligt de nadruk toch op het mannelijke. In dat filmpje loopt een virtueel idool met zelfverzekerde pas door het beeld; het is een verbeelding van een jonge, stoere ster. Via computertechniek verandert het poppetje ook even in een vrouwelijk idool, maar lang duurt dat niet en voor je het weet hebben we de mannelijk held weer in beeld nu met stoere straaljagers die triomfantelijk boven zijn hoofd vliegen. Onverhuld macho-vertoon en het is te hopen dat de kijkers in Nederland zich door deze lichte indoctrinatie niet van de wijs laten brengen en kiezen voor kwaliteit - dat woord is vrouwelijk en de echte stemmenkwaliteit komt in het Nederlandse 'Idols' vooral van de zingende meiden.

Het is dan ook erg jammer dat vorige week Yuli het veld moest ruimen. Yuli was een van de weinige kandidaten die over een echte stem beschikte. In elk jury-beraad, van voorronde tot de finale-avond vorige week zaterdag kreeg Yuli te horen dat zij eigenlijk niet het idool was waar het programma naar op zoek was. Te dik, verkeerde kleren, kortom: geen Madonna. Maar in tegenstelling tot Madonna kon Yuli je wel dat heerlijke gevoel geven dat je in haar stembanden kon duiken, dat je mee kon vibreren op de ruige trillingen die uit haar strot kwamen.

Afgelopen zaterdag ging het met Yuli mis. Ze gooide zich te laat in het lied 'Don't let go' van En Vogue en tijd om zich te revancheren had ze niet omdat elke kandidaat maar één minuut en vijftien seconden ter beschikking heeft. De jury bekritiseerde nu niet alleen haar voorkomen, maar ook haar liedvertolking en het was gedaan met Yuli. Jammer, jammer, jammer. Wat was het mooi geweest als Yuli als winnares uit de bus was gekomen, want dan was de opzet van het programma eigenlijk mislukt.

Opvallend is wel dat de adviezen, kritiek en commentaar van de juryleden nauwelijks van invloed blijken op het stemgedrag van de kijker. Niet alleen Yuli kwam in de finale, maar ook de gedrongen, niet-gespierde Jamai, ook al geen prototype van een idool, maar wel met een geweldige stem. Naast de gillende pubermeisjes zijn er kennelijk ook genoeg kijkers die kiezen voor een stem en niet voor een verschijning.

Inmiddels heeft de sociale wetenschap zich met het programma bemoeid. Popprofessor Tom ter Bogt vindt de uitlatingen van de jury dat Yuli geen pop-idool kan worden omdat ze te dik is onverantwoord. Voor het Trimbos-instituut doet hoogleraar Ter Bogt onderzoek onder pubermeisjes en het blijkt dat de meerderheid zichzelf te dik vindt, terwijl slechts acht procent dat daadwerkelijk is. Volgens Ter Bogt zijn het juist jonge meisjes die naar 'Idols' kijken en door dit soort opmerkingen makkelijk het slachtoffer kunnen worden van eetstoornissen. Overigens heeft muziekproducent Ferdi Bolland zich over Yuli ontfermd, omdat ze 'een prachtige stem en uitstraling heeft'.

Met Yuli uit de running blijven in het vrouwelijke kamp Dewi, Marieke en Hind over. Van die drie is Marieke waarschijnlijk het volgende slachtoffer. Zaterdag maakte ze hoegenaamd geen indruk met 'Ease on down the road', het vrolijke lied dat Diana Ross in de film 'The Wiz' zong. Met een soort blanke nep-swing van het ergste soort en een totaal ongesteunde stem gaf zij blijk van haar ongeschiktheid voor de titel. Het ergst was nog wel dat ze niet in staat bleek om haar stem ook maar enigszins kleur te geven.

In het mannelijke kamp wordt zij qua kleurloosheid misschien nog overtroffen door Joël, de jongen die van de jury de wildcard kreeg. De rap-achtige song 'Gangsta's Paradise' van Coolio legde bij Joël onverbiddelijk zijn makke bloot. Het is onvoorstelbaar dat Joël in staat is om met die weinige variatie in zijn stem en met die snel-hoorbare vermoeidheid een heus concert te geven - en het is toch de bedoeling dat het nieuwe idool een echt concert gaat geven.

De olijkerd Jamai en de nuchtere Drent Bas zingen bij de mannen het best. In Elton Johns 'Circle of life' uit 'The Lion King' blonk Bas uit met zijn recht-door-zee voordracht en zijn stralende hoge noten. Jamai zingt met overmacht, straalt rust uit en heeft alles in zich om een avond lang te boeien. De optredens van de donkere rasta-jongen David zijn heel wisselend. In potentie is alles aanwezig, maar zaterdag zong hij gevaarlijk tegen de toon aan (gebrek aan techniek of luiheid?) en David is het irritante schoolvoorbeeld van al die modieuze glijertjes en kreuntjes. Het lijkt op improvisatie, maar het is niets dan ijdelheid. De favoriete Jim kan er ook wat van, al heeft hij voor een vijftienjarige wel een opvallend solide en volwassen stem. Als hij dat vocale gedoe met bijpassende quasi-gekwelde mimiek achterwege laat, oogt en oort het veel en veel beter.

Zijn Dewi en Hind bij voorbaat kansloos? Het lijkt er op. Het geluid van Dewi is heel persoonlijk, niet helemaal soepel of los, maar krachtig en zuiver. Haar song uit 'Moulin Rouge' stond zaterdag als een huis. En toch is er maar een die echt alles in zich heeft om heel groot te worden en dat is Hind. Om te beginnen heeft zij een prachtige dictie waarmee zij teksten tot leven brengt. Ze gebruikt haar adem om de tonen te kleuren en ze zingt zo ontspannen met zo'n schitterend warm en diep timbre dat niemand aan de aantrekkingskracht van haar zang kan ontsnappen.

Het zou zonde zijn om van Hind een vluchtig idool te maken. Als zij mocht winnen en in de klauwen zou vallen van idolenmakers, platenproducers en imagebuilders, dan is het te hopen dat Hind in haar eigen talent blijft geloven en zich niet in een mal laat duwen. Een talent als dat van Hind is een kostbaar goed en voor haar is het misschien zelfs beter dat al die meisjes Jim aan de zege helpen en dat hij het gevaar van een programma als 'Idols' over zich heen laat komen. In de luwte kan Hind dan uitgroeien tot een echte, duurzame ster. Idolatrie duurt meestal ook maar even.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden