IDFA

AMSTERDAM - Het 'International Documentary Filmfestival Amsterdam' werd in tien jaar het grootste festival voor de documentaire film ter wereld. Bij die snelle opmars speelde de 'creatieve documentaire' een belangrijke rol. Met die, in eigen kring bedachte term doelden festival-directeur Ally Derks en de haren op documentaires met speelfilm-allure.

De beste documentaires worden, zo meenden Derks en haar getrouwen, gemaakt door regisseurs die hun weergave van de werkelijkheid combineren met een prikkelende intellectuele en sprankelende visuele visie. Hun in ieder opzicht doordachte documentaires verdienden de voorkeur boven de van haast en toeval aan elkaar hangende tv-reportages.

Maar zie: op het nu plaatsvindende elfde IDFA staat die 'auteurs-documentaire' opeens zwaar onder vuur. Persoonlijke visies worden dit jaar allerwege ervaren als onbeduidend 'individueel gepiel'; de fraaiste en zinnigste visuele vondsten worden nu her en der bestempeld tot nietszeggende 'Schönfilmerei'.

Na tien jaar IDFA heeft de documentaire goegemeente zijn bekomst van de 'creatieve documentaire'. Nu de werkelijkheidsfilm dankzij dit festival en mede door de zogenaamde 'creatieve documentaire' eindelijk terug is op de filmkaart wil men wel weer eens iets anders.

Anno 1998 hongert men opeens naar directe, rauwe, ongepolijste, onbewerkte en desnood onscherpe, of filmisch stuntelige en daardoor - overigens ten onrechte - als 'echter' ervaren brokstukken uit de realiteit.

Het elfde IDFA markeert zo het failliet van de 'creatieve documentaire' en de renaissance van de tot voor kort vermaledijde tv-en video-reportage. Getuige een discussie, die gistermiddag in het kader van het festival in het Filmmuseum plaatsvond, valt er voor die wisseling van de documentaire wacht wel iets te zeggen.

Nauwelijks kritisch op hun vingers gekeken door filmwetenschapper Jan Simons mochten de gerespecteerde 'creatieve documentaire'-makers Marijke Jongbloed, Niek Koppen en Joost Seelen uitleggen waarom hun lange en 'doorwrochte' films verre te prefereren zijn boven allerlei korte en 'in een vloek en een zucht' gemaakte tv-reportages.

Vooral de in de zaal aanwezige Peter van Ingen, Frans Bromet en hun medewerkers aan tal van zogenaamd 'vluchtige' Vpro-reportages over allerlei achterstandswijken legden het drietal op overtuigende wijze het zwijgen op. “Ze doen eigenlijk hetzelfde als wij, maar in een wat andere formule”, moesten de drie jonge helden van de 'creatieve documentaire', tenslotte wel toegeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden