ideeën over de grens

Trump is erger dan een leugenaar: hij is een 'bullshit artist'

Links en rechts zijn passé. De nieuwe politieke scheidslijn is open en dicht: ben je voor of tegen een open samenleving? Wil je immigranten verwelkomen of muren bouwen? Wil je een open handelsbeleid of de nationale handel beschermen? Sta je open voor culturele veranderingen of verzet je je ertegen?

"We zijn voor het ophalen van de ophaalbrug, dan wel voor het neerlaten", citeert The Economist opiniepeiler Stephan Shakespeare (economist.com). "Voel je je belaagd door misdadigers, zigeuners, parasieten, Brusselse bureaucraten? Geloof je dat slechte dingen verdwijnen als we de deur dichthouden? Of ligt daarbuiten een mooie wereld, vol goede mensen, als we elkaar maar in de armen sluiten?"

De brugophalers vinden elkaar ook in hun antiglobalisme en hun wantrouwen jegens de heersende elite. Dat is ook waar de 'voormalige' rechts-linksflanken elkaar raken: de Sanders- en Trump-aanhang (en die van de SP en Wilders?). Haast alle brugophalers stellen dat hun land in een crisis verkeert, de schuld leggen ze bij de outsiders en de eigen elite. Ze hebben het getij mee, maar volgens The Economist is dit tijdelijk, want - zoals de Brexit-verkiezingen toonden - de jongeren willen de ophaalbrug neerlaten.

Voor de sporters ligt een post-Olympische depressie op de loer, waarschuwt The Atlantic (theatlantic.com) - of ze nu wel of niet een medaille hebben behaald. Sportpsycholoog Scott Goldman vergelijkt het leven van de sporters met een rit in een achtbaan die plots tot stilstand komt. Als het allemaal voorbij is, zijn ze zowel fysiek als psychologisch leeg.

Er zijn voorbeelden te over, zoals zwemster Allison Schmitt (acht medailles) die na Londen in een diep gat terechtkwam en niet om hulp durfde te vragen: "Depressie is een woord dat je niet zegt in de kleedkamers". Ze hield haar therapie aanvankelijk geheim. Michael Phelps, (recordhouder Olympisch goud) viel na Peking 'in een onvoorstelbaar zwart gat'. Pas na gepakt te zijn voor rijden onder invloed ging hij in behandeling.

Volgens de psychologen zit het probleem in de over-identificatie van de atleet met zijn sport, en daarin kan ook de remedie liggen: je bent geen zwemmer, maar doet aan zwemmen. De boodschap moet zijn: geniet van die gave en gebruik dezelfde eigenschappen die je tot topsporter maakten voor andere doelen in het leven.

Feiten lijken er steeds minder toe te doen, vooral ten tijde van verkiezingen. Maar volgens CNN-columnist Fareed Zakaria verdient Donald Trump het predikaat leugenaar niet (cnn.com). Er is verschil tussen een leugen en onzinnig geklets. Trump is volgens hem een 'bullshit artist', een beroepszwetser. Zakaria beroept zich op het essay van de Amerikaanse filosoof Harry Frankfurt 'On Bullshit': leugenaars (en mensen die de waarheid spreken) denken te weten wat waar en wat niet waar is. Ook leugenaars geloven dus dat er waarheid bestaat. Een bullshit artist daarentegen heeft daar geen boodschap aan, hij heeft lak aan de realiteit.

Frankfurt ziet in bullshit dan ook een grotere vijand van de waarheid dan in leugens. En bullshit is, volgens hem, onvermijdelijk als de omstandigheden van iemand vereisen dat hij over zaken praat waar hij weinig kennis van heeft. Dat nu is in de politiek al te vaak het geval.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden