ideeën over de grens

Een spijker door je scrotum slaan: beetje gek misschien, maar niet gestoord

Analisten ontwaren sinds jaar en dag op- en neergaande golfbewegingen in de mate van vrijheid die de autoriteiten toestaan. "Maar wat er de laatste tijd gebeurt onder leiderschap van Xi Jinping is geen eenvoudige schommeling. Het is een fundamentele ommekeer in de ideologische en organisatorische richting", staat te lezen op de site van de New York Review of Books. Veel Chinezen zijn blij met Xi's harde aanpak van corrupte partijfunctionarissen. Die zuivering is onderdeel van een 'neo-maoïstische' ideologische zuivering, schrijft de doorgewinterde China-deskundige Orville Schell.

Media moeten nauwgezet directieven uit het departement van propaganda volgen: op eigen houtje schrijven over corruptie wordt bestraft, ondervond de financieel journalist van een zakenblad die onlangs werd gedwongen tot boetedoening in Mao-stijl, uitgezonden op de televisie. Trouw meldde al dat Chinezen op internet vergeefs zullen zoeken naar het trefwoord 'Panama Papers', waarin ook Chinese rijken figureren. Denktanks en organisaties met buitenlandse banden krijgen te maken met nieuwe knevelwetten. Waar Mao alleen maar van kon dromen, is de keur aan tv-stations, tijdschriften en Confucius-instituten in het buitenland, allemaal roeptoeters van de Chinese officiële kijk op het nieuws.

Die neo-maoïstische trend inspireerde de Hongkongse filmregisseur Ng Ka-leung tot zijn kraker 'Tien jaar', die in Hongkong meer kijkers trok dan de jongste Star Wars. Zijn dystopie toont Hongkong over tien jaar: jeugdbrigades bekogelen 'foute' boekwinkels met eieren, Kantonees-taligen (Hongkongs variant van het Chinees) worden gediscrimineerd, aanslagen op partijbevel zijn excuus voor strenge veiligheidswetten. De film won onlangs de prestigieuze Hong Kong Film Award. Ook Chinese media konden niet helemaal om dit festival heen, maar verzwijgen wie de hoofdprijs won. Ook in Hongkong liggen de makers en de jury onder vuur van Pekinggezinden, die in de South China Morning Post de 'gepolitiseerde filmprijs' hekelen.

Het is officieel: Pjotr Pavlenski is niet gestoord. De Russische performancekunstenaar staat bekend om zijn shockerende, politieke acties. Zo naaide hij in 2012 zijn lippen dicht uit protest tegen de vervolging van de vrouwen van de band Pussy Riot. In 2013 nagelde hij zijn scrotum vast aan de stoep voor het mausoleum van Lenin. Eind vorig jaar stak hij een deur in het gebouw van de geheime dienst FSB in de fik. Die performance was aanleiding hem op te nemen in het beruchte Serbsky Instituut voor forensische psychiatrie, waar in Sovjettijden dissidenten diagnoses kregen opgeplakt als 'langzaam voortschrijdende schizofrenie' (een kwaal die uitsluitend Sovjet-dissidenten trof) en waar ze werden 'behandeld' met pijnlijke zwavelinjecties.

Maar Pavlenski vertoont volgens de psychiaters van het Serbsky Instituut geen afwijking, zo meldt de site rapsinews. Dat kan goed nieuws zijn: oude Sovjetmethoden om oppositie te vervolgen zijn ook weer in zwang bij de huidige Russische autoriteiten. Willen de psychiaters van het Serbsky Instituut zich rehabiliteren voor het misbruik van hun vak voor politieke doeleinden? Hoe dan ook: Pavlenski blijft in hechtenis, in afwachting van zijn proces. Zijn beschadiging van de deur van wat ooit een beruchte KGB-gevangenis was, heet in de aanklacht 'vernieling van cultureel erfgoed'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden