ideeën over de grens

Wie is in het Midden-Oosten de speler, en wie de marionet?

Wat betekent het toch dat we en masse rouwen om rocksterren die al in de late jaren zestig doorbraken? Het was de periode waarin het idee dat iedereen mak zijn plaats moest innemen in de massa werd verdrongen door een gevoel van individualiteit, schrijft John Harris in The Guardian. Maar, zo merkt hij op, terwijl politiek links met weemoed terugblikt naar die periode van rebellie, kun je met evenveel recht zeggen dat het de periode was die het bij rechts zo geliefde moderne individualisme voortbracht. De love generation was ook de love me generation. Het is slechts een klein sprongetje van hippie naar yuppie. Voor de kunst en de muziek is die filosofische spanning van geen betekenis. Het ging er om dat alles in beweging was, waarmee de weg open lag voor bijzondere talenten als David Bowie. "In ons rouwen over Bowie, rouwen we ook over het einde van een wereld waarin kunst waarlijk ondermijnend kon zijn - een idee dat onwezenlijk overkomt in een tijd waarin de grenzen weer worden opgetrokken."

Mobutu Sese Seko, de oud-dictator van Zaïre, placht elke zes maanden zijn kabinet te wijzigen om zijn ministers te tonen wie de baas is. (Om twijfel te voorkomen, sliep hij soms ook met de ministersvrouwen.) Kinshasa is geen Brussel, schrijft The Economist, maar de laatste deelt wel Mobutu's liefde voor die stoelendans. Het is een achterhaald gebruik dat de voorzitter van de raad van Europa elk half jaar de hamer doorgeeft, meent het Britse blad. De logica dat elk land daardoor meer betrokken raakt bij het Europees gedachtengoed ging misschien op toen er nog zes landen meededen. Nu moet je veertien jaar wachten op je beurt. Zes maanden is ook te kort. Mocht huidig voorzitter Nederland de vluchtelingenproblematiek willen aanpakken, dan is daar te weinig tijd voor. Na ons zijn de Slowaken aan de beurt, felle tegenstanders van een Europese aanpak. Als alternatief oppert het blad dat elke werkgroep haar voorzitter kiest. Het risico van handjeklap bestaat, waardoor niet altijd de beste zal winnen. "Maar verkiezingen zijn nog altijd beter dan welk alternatief ook."

In The Atlantic rekent Midden-Oostenexpert Frederic Wehrey af met de trend haast automatisch gebeurtenissen in het Midden-Oosten toe te schrijven aan de strijd tussen (het sjiitische) Iran en (het soennitische) Saudi-Arabië. De executie door Saudi-Arabië van de sjiitische leider Nimr al-Nimr was volgens hem binnenlands beleid, om de geestelijken in eigen land gerust te stellen. De boodschap van het koningshuis luidde: jullie zijn belangrijk en we laten de soennieten niet in de steek, ook al strijden we tegen (het soennitische) IS.

Wehrey kan zich ook niet vinden in de beschrijving dat Iran en Saudi-Arabië van nature aartsvijanden zijn die als meesters hun marionetten bespelen in alle regionale conflicten. Zijn analyse is eigenlijk angstaanjagender: met het ineenstorten van de regionale orde worden beide landen in een vacuüm gezogen, waarbij zij niet langer aan de touwtjes trekken. "Het gevaar van al dat grensoverschrijdend sektarisch geweld is juist dat de staten niet langer in staat zijn het te beheersen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden